آرشيو

سایه وهابیت بر حقوق بشر زنان (2)

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

 

مسائل حقوقی زنان:

در قسمت پیشین به ظلم مضاعفی که زنان به واسطه انواع ازدواج های غیر اخلاقی و ناعادلانه تحمل می کردند اشاره شد. در پرتو تعالیم الهی تعدد زوجات که مایه غرور مردان عرب بود منسوخ اعلام شد و حق انتخاب همسر داشتن مهریه و ارث / نفقه که پس از طلوع اسلام برای زنان عرب به رسمیت شناخته شد. (تقوی ، صادقی ، 1381: 36)

نگاهی به تصویر زن در اشعار عربستان

زن در شعر دوره جاهلیت

با نگاهی به شعر جاهلی (اواخر قرن پنجم میلادی تا ظهور اسلام) مشخص می شود که شاعر بدوی چیزی را توصیف می کرد که در اطرافش می دید. از این رو تصویر زن در شعر جاهلی منجر به توصیف ظاهر اوست. زیبایی نزد ایشان عبارت بود از اعتدال، قامت، چشم درشت و سیاه  گونه سرخ، پوست سفید، باریکی کمر و گردن زیبا و بلند، نگاه شاعر جاهلی به زن نگاهی مادی و حسی است. او همان گونه که به وصف شتر یا اسب خود می پردازد، محبوب خود را توصیف می کند و در این توصیف بیشتر از اسلوب تشبیه استفاده می کند.( حسینی ، 1389 :146)

شروع دوره اسلامی و جایگاه زن در ادبیات عرب

با شروع دوره اسلامی تحول بزرگی در معانی و مفهوم ادبیات عرب رخ داد، قرآن کریم افق های جدیدی فرا روی همگان گشود و گسترش دولت اسلامی و در نتیجه ارتباط عرب ها با ملت های دگیر باعث رشد و رونق فرهنگی و اقتصادی شد. در صد اسلام شعر و ادبیات به خدمت دین در آمد و بیشتر شاعران آن دوره مخضرمین(شاعری که دوره جاهلی و اسلام را درک کرده باشد.) بودند. که با ظهور اسلام به سه گروه تقسیم شدند: گروهی از ایشان با دین قرآن ریم وبلاغت آن شعر را رها کردند. گروهی دیگر با تأثیرپذیری از مفاهیم عمیق اسلامی، مفاهیم و موضوعات شعری خود را تغییر دادند و دسته سوم به همان روش سابق جاهلی شعر می سرودند. در دوره عباس (ه.ق132) که اوج شکوفایی ادبی عرب است شعر سیاسی و حماسی ضعیف شد و موضوع های جدید شعری مانند شعر فلسفی، صوفی، تعلیمی، قصصی و .. پدیدار شد و ابتذال در غزل افزایش یافت.

در این دوره افزون بر توصیف جمال ظاهری زن گاه مسائلی مانند برتری خرد مرد بر زن نیز در شعر به تصویر کشیده شد.( حسینی ، 1389 :147)

نگاهی به زن در جامعه عربی معاصر: در نیمه دوم قرن دوم قرن نوزدهم دیدگاه های جدیدی درباره مسائل اجتماعی را با مباحث دینی درآمیختند و ندای رهایی از رسوم و تقلید کورکوران را سردادند. در این دوره زنان، به دلیل اجتهادهای دینی نو، نخستین بار به دفاع از خود برخاستند و البته محتاطانه گام برداشتند. در همین دوره بود که مجله های زنان انتشار یافتند. (حسینی ، 1389: 147)

حقوق زنان عربستان بر اساس اسناد بین المللی 

اگرچه کشور عربستان به بسیاری از اسناد بین المللی مانند اعلامیه جهانی حقوق بشر یا اعلامیه هایی مانند منع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان ( با قید شرط ) پیوسته است اما یکی از بارزترین موارد نقض حقوق بشر و تبعیض علیه افراد ،محدودیت و محرومیت های گسترده اجتماعی علیه  شهروندان بویژه زنان در این کشور روی می دهد . زنان جامعه عربستان در معرض جدی ترین تبعیضات جنسی قرار دارند که این موضوع در نظام قضایی و سیاسی کشور نهادینه شده است . به عنوان نمونه زنان در عربستان برای سفر ،اشتغال و ایجاد کسب و کار ، ادامه تحصیل ،ازدواج و انجام عمل های جراحی خاص نیازمند کسب اجازه قیم یا سرپرست مرد خود شامل پدر ، همسر ، برادر و حتی پسر! خود می باشند. علاوه بر این محدودیت ها ، آنها از حق رانندگی و انجام فعالیت های ورزشی نیز محروم اند .(fa.alalam) خشونت علیه زنان به اشکال مختلف در جامعه عربستان دیده می‌شود، خشونت در خانواده، خشونت در زمینه‌های عمومی ، خشونت علیه کارگران مهاجر زن و ... . تخمین میزان خشونت‌های خانگی در عربستان به دلیل محدودیت در گزارش این موارد و فقدان داده‌ها مشکل است و تنها مواردی را شامل می شود که شکایت هایی در این رابطه به موسسات حقوقی بشری رسیده باشد. خشونت‌های فیزیکی، اعمال خشونت‌آمیز، آزار جنسی و توهین و افترا تنها تعدادی از ابعاد این خشونت ها است. 60% این خشونت‌ها از سوی شوهر و سپس بستگان انجام می‌شود. براساس شکایاتی که کمیسیون حقوق بشر و انجمن ملی برای حقوق بشر دریافت کردند، سوءاستفاده از قدرت توسط مردان در زمینه‌های گوناگون انجام می‌شود، از جمله اجازه ندادن برای تحصیل، ندادن حق زنان و کودکان، رها کردن همسر و فرزندان از جانب مرد، مصادره اسناد و مدارک رسمی مانند کارت شناسایی برای پیشگیری از مسافرت و جلوگیری از دیدار زنان با فرزندان.

در ذیل به توضیح برخی از این بی عدالتی ها و تبعیض جنسیتی بر اساس قوانین بین المللی خواهیم پرداخت . 

زنان عربستان و نظام قضایی بر اساس اسناد بین المللی 

 بر اساس ماده 7 اعلامیه جهانی حقوق بشر همه در برابر قانون مساوي هستند و حق دارند بدون تبعيض و بالسويه از حمايت قانون برخوردار شوند . همه حق دارند در مقابل هر تبعيضي كه ناقض اعلاميه حاضر باشد و هر تحريكي كه براي اعمال چنين تبعيضي انجام شود از حمايت قانون برخوردار شوند و بر اساس ماده 10 اعلامیه جهانی حقوق بشر هر كس با مساوات كامل حق دارد كه دعوايش بوسيله ي دادگاه مستقل و بي طرف ، منصفانه و علناً رسيدگي شود . بر اساس مواد صریح اعلامیه جهانی حقوق بشر که جز اسناد لازم الاجرا میباشد زنان به عنوان عضوی از جامعه عربستان حق مراجعه به دادگاه را دارند ( مهرپور،  1392: 432-433) در حالی که برخورد نظام قضایی با بانوان عربستان از جمله دیگر موارد تبعیض جنسیتی علیه این قشر از جامعه است که در واقع آنها را از احقاق حقوق خود و تظلم خواهی در قبال خشونت های صورت پذیرفته به نحو زیادی باز می دارد .بر این اساس ، زنان عربستانی به تنهایی حق شکایت به دادگاه را نداشته و دادگاه تا زمانی که زنان دارای مجوزی از قیم یا سرپرست خود نباشند، به مشکلات آنها رسیدگی نخواهد کرد.( fa.alalam) فقدان کارت شناسایی برای زنان وابستگی آنها را به مردان بیشتر می‌کند، برای نمونه هنگام حضور آنها در دادگاه، انجام معاملات مالی و امور اداری و ... این وابستگی بیشتر به چشم می‌خورد. گرچه از سال 2001 دستورالعمل صدور کارت شناسایی عکس‌دار برای زنان مطرح شد، اما برخی موانع همچنان مانع از اجرای کامل آن شده است.

نقض حقوق زنان زندانی در عربستان 

بر اساس گزارش نهادهای حقوق بشری وضعیت زنان در زندان ها وضعیت اسف باری است . این در حالی است که عربستان سعودی علاوه بر پیوستن به کنوانسیون محو تبعیض علیه زنان،  در سال 1997 به کنوانسیون منع شکنجه و دیگر رفتارها یا مجازات های ظالمانه ، غیر انسانی و تحقیر امیز پیوسته است و بر اساس مقدمه و مواد گوناگون این کنوانسیون متعهد به رعایت اصول انسانی با زندانیان است. بر اساس مقدمه کنوانسیون با در نظر گرفتن تکلیفی ک کشورهابر اساس منشور، به ویژه ماده ۵۵ آن به منظور ارتقای احترام همه جانبه به حقوق بشر وآزادی های اساسی و نیز رعایت آنها به عهده گرفته اند.با توجه به ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر  و همچنین با در نظر داشتن اعلامیه حمایت از قربانیان شکنجه و دیگر رفتارها یا مجازاتهای بیرحمانه، غیر انسانی یا ترذیلی که در تاریخ نهم دسامبر ١٩٧۵ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسیده است و عربستان نیز  در سال 1997به آن پیوسته است و بر اساس مقدمه کنوانسیون که با استناد به ماده 5 اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده 7 میثاق حقوق مدنی و سیاسی ذکر میکند هیچکس نباید تحت شکنجه یا رفتار یا مجازات های سبعانه غیرانسانی و تحقیر امیز قرار بگیرد humanrights-iran.ir در حالی که بر اساس گزارشات نهادهای حقوق بشری با زنان زندانی به شرح ذیل برخورد میشود :

عدم رسیدگی به اعتراض زنان زندانی به وضعیت نامناسب :خشونت شدید علیه زنان در زندان «الصفاء».اعتصاب غذای 7 تن از زنان در اعتراض به رفتارهای خشونت‌آمیز علیه خود و همچنین تاخیر بی‌اندازه در صدور احکام. این اعتصاب کنندگان با شکنجه مضاعف روبرو شدند.

استفاده از پابند برای تمام زندانیان زن در عربستان، علاوه بر دستبند و نصب دوربین‌های نظارت 24 ساعته در زندان‌ها، حتی در سرویس‌های بهداشتی و سوء استفاده از فیلم‌های ضبط شده. گزارش جمعیت حقوقی "حسم" از رفتارهای خشونت‌آمیز رژیم سعودی با معترضان و به خصوص زنان زندانی.

بدرفتاری و سوء استفاده از زنان زندانی.شورش زنان زندانی شهر «مکه» در مرکزی به نام «مرکز بازپروری»  به دلیل بدرفتاری و سوءاستفاده‌های مکرر جنسی زندانبانان.

بی اعتنایی به درخواست نهادهای حقوق بشری جهت رسیدگی به وضعیت این زنان. بی اعتنایی مسئولان عربستان به درخواست جمعیت ملی حقوق بشر عربستان برای اعزام نماینده این جمعیت به مرکز مورد نظر. ( tabnak.ir)

زنان عربستان و ازدواج 

 بر اساس بند الف و ب ماده 16 اعلامیه جهانی حقوق بشر هر زن و مرد بالغي حق دارند بدون هيچگونه محدوديت از نظر نژاد ، مليت ، تابعيت يا مذهب با يكديگر زناشويي كنند و تشكيل خانواده دهند . در تمام مدت زناشويي و هنگام انحلال آن ، زن و شوهر در كليه امور مربوط به ازدواج داراي حقوق مساوي مي باشند. ازدواج بايد با رضايت كامل و آزادانه زن و مرد واقع شود و بر اساس بند الف ، ب ، ج و 2 ماده 16 کنوانسیون محو کلیه اشکال تبعیض علیه زنان که در ان ذکر میگردد  الف‌: حق‌ يكسان‌ براي‌ انعقاد ازدواج‌ ب‌: حق‌ يكسان‌ براي‌ انتخاب‌ آزادانه‌ همسر و انعقاد ازدواج‌ براساس‌ رضايت‌ آزاد و كامل‌ طرفين‌. ج‌. حقوق‌ و مسئوليت‌هاي‌ يكسان‌ در دوران‌ ازدواج‌ و هنگام‌ انحلال‌ آن‌.  و تصریح به این امر که نامزد كردن‌ و تزويج‌ كودكان‌، قانوناً بلا اثر خواهد بود و هر گونه‌ اقدام‌ لازم‌، از جمله‌ وضع‌ قانون‌ جهت‌ تعيين‌ حداقل‌ سن‌ براي‌ ازدواج‌ و ثبت‌ اجباري‌ ازدواج‌ در يك‌ دفتر رسمي‌ بايد اتخاذ شود. ( مهرپور ، 1392 : 533) در عربستان ازدواج با دختران خردسال بنا به ملاحظات پولی و مالی یا قبیله‌ای به اجبار آنها به پذیرش این نوع ازدواج‌ها انجام میشود ( tasnimnews.com) . با دقت در مفاد کنوانسیون محو تبعیض مشخص میشود که هدف کنوانسیون محو تبعیض و ایجاد برابری در تمام اشکال و زمینه های آموزشی ، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و... است ( فضایلی ، 1385 : 73)

نمایندگان «کنگره آمریکا»، فقط چند روز قبل از سفر «باراک اوباما» رئیس‌جمهور آمریکا، به «ریاض»، در واکنش به نقض حقوق انسان‌ها در این کشور، از اوباما خواسته بودند «در سفر خود به عربستان سعودی، ریاض را به سبب نقض آشکار و سیستماتیک حقوق بشر در آن کشور تحت فشار قرار دهد».

 تجارت انسان‌ها و همچنین تجاوز به خدمتکاران زن خارجی

نظام بین الملل حقوق بشر منع بردگی و برده داری را از جمله حقوق بنیادینی دانسته که از هنجارهای اساسی و تخطی ناپذیر حقوق بشر بوده و در کلیه اسناد جهانی و منطقه ای حقوق بشر به آن اشاره شده است. در زمینه منع بردگی دو کنوانسیون بردگی ۱۹۲۶ و کنوانسیون تکمیلی بردگی و مبارزه با رویه های مشابه بردگی ۱۹۵۶ به تصویب رسیده است ( عربستان به این کنوانسیون پیوسته است)  اما متاسفانه علیرغم تعهد ظاهری کشورها به مبارزه با بردگی و رویه های مشابه آن قانونگذاری متناسب با این رویه ها صورت نپذیرفته است.(  vakilnovin.ir ) علاوه بر کنوانسیون های خاص راجع به منع برده داری اعلامیه جهانی حقوق بشر در ماده 3 و 4 به منع برده داری تصریح میکند 

 بر اساس ماده 3 اعلامیه جهانی حقوق بشر هر كس حق زندگي ، آزادي و امنيت شخصي دارد .

و بر اساس ماده 4 اعلامیه جهانی حقوق بشراحدي را نمي توان در بردگي نگاه داشت و داد و ستد بردگان به هر شكلي كه باشد ممنوع است. ( مهرپور ، 1392:432) 

 بعد از فشارهای داخلی و خارجی، رژیم عربستان به رواج تجارت انسان و برده‌داری در این کشور اعتراف کرده و قوانینی را درباره تحریم اینگونه اقدامات اخیرا تدوین و تصویب کرده است.( tabnak.ir)

حقوق زنان کارگر خارجی در عربستان از سوی کارفرمایان

حدود232 میلیون نفر( بر اساس گزارش سازمان بین المللی کار تا سال 2013) کارگر مهاجر در سر تا سر دنیا شامل کارگران ،پناهندگان ،پناهجویان و مهاجران دائمی وجود دارد که 3 درصد از جمعیت جهان را تشکیل می دهند و این واقعیتی است که امروزه به عنوان یک موضوع مهم بین المللی دارای ابعاد گسترده اجتماعی ، اقتصادی ، انسانی ، حقوقی و سیاسی است کنوانسیون حمایت از حقوق مهاجران در سال 1990تصویب شد و پس از تصویب 20کشور در سال 2003 اجرایی شد. ( مصفا ، 1387: 67) ولی عربستان سعودی به این کنوانسیون نپیوسته است . بر اساس ماده 1 کنوانسیون به تمام گارگران مهاجر و خانواده های آنان بدون توجه به هر گونه تبعیض ، مانند ، جنس،  نژاد، رنگ ، زبان ،مذهب و یا اعتقاد سیاسی و ....قابل اجراست و در برگیرنده حمایت از حقوق تمام کارگران و خانواده های آنان در دوره کامل مهاجرت ، حرکت ، ترانزیت  دوره اقامت و فعالیت فرد در کشور محل اشتغال و همچنین به دولت مبدا و یا محل سکونت خود می باشد .( مصفا ، 87 : 71)  و بر اساس اعلامیه سازمان بین المللی کار برای اصول بنیادی و حقوق کار که در سال ۱۹۹۸ تصویب شد، تعهد دولت‌ها و سازمان‌های کارفرمایان و کارگران را برای رعایت ارزش‌های بشری که نقشی حیاتی در زندگی اجتماعی و اقتصادی ما دارند، اعلام می‌دارد.(tavanna course.lesson)  عدم عضویت کشور عربستان در این کنوانسیون مهم بین المللی موجب شده به راحتی حقوق کارگران مهاجر به ویژه مهاجران زن که در خانه ها به عنوان خدمتکار مشغول به کار هستند نادیده گرفته شود است و این در حالی کارگر مهاجر در کشور های حاشیه خلیج فارس از حداقل حقوق نیز برخوردار نیستند. این زنان مورد ضرب و شتم واقع می شوند و غذا و حقوق مناسبی به آن ها داده نمی شود. از آن جا که حقوق اتباع بیگانه در  عربستان به رسمیت شناخته نمی شود، این گونه موارد قابلیت پیگرد قانونی نیز ندارد.

ورزش و زنان عربستان 

بر  اساس ماده 22 اعلامیه جهانی حقوق بشر هر كس به عنوان عضو اجتماع حق امنيت اجتماعي دارد و مجاز است بوسيله ي مساعي ملي و همكاري بين المللي حقوق اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي خود را كه لازمه ي مقام و نمو آزادانه ي شخصيت اوست با رعايت تشكيلات و منابع هر كشور بدست آورد  و بر اساس اعلامیه جهانی علیه آپارتاید در ورزش اصطلاح "‌آپارتاید" اطلاق می‌شود به یک سیستم سازمان یافته جدایی و تبعیض

نژادی، به منظور ایجاد و حفظ تسلط یک گروه نژادی از‌اشخاص بر گروه نژادی دیگر از

اشخاص و ظلم مداوم در حق آنان، به گونه‌ای که در آفریقای جنوبی اعمال می‌شود و

"آپارتاید در ورزش" یعنی‌بکارگیری سیاست‌ها و رویه‌های مربوط به چنین سیستمی در

فعالیتهای ورزشی، خواه بر مبنای حرفه‌ای یا به صورت آماتوری ترتیب یافته باشد.  بر مبنای این اعلامیه میتوان گفت منع حضور زنان در میادین ورزشی اگرچه مصداق  آپارتاید نژادی نمی باشد اما کاملا با آپارتاید جنسیتی یکسان است . سازمان دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی به تاریخ فوریه 2012 میلادی مدعی شد که مقامات عربستان رفتاری تبعیض‌ آمیزی نسبت به ورزش زنان در آن کشور دارند. محافظه‌ کاران مذهبی در عربستان معتقدند که قوانین اسلام ورزش زنان را در ملاعام حرام کرده ‌است. گفتنی است تا قبل از برگزاری المپیک 2012 لندن، عربستان هیچ ورزشکار زنی را به المپیک اعزام نکرده بود و در این رقابت‌ها بود که برای اولین بار دختری ازعربستان در رشته‏ی جودو با پوشش اسلامی در رقابت‌های المپیک حاضر شد.

ممنوعیت رانندگی برای زنان

در 24 اوت 2006 (میلادی) هم طرح یکی از نمایندگان مجلس مشورتی عربستان سعودی در مورد دادن حق رانندگی به زنان این کشور رد شد. همچنین بزرگان عربستان نیز بر حرام بودن رانندگی زنان به دلیل ایجاد فساد و آسیب رساندن به عفت عمومی پافشاری می کنند. دست اندرکاران امور راهنمایی و رانندگی درعربستان نیز اعلام کردند که علت ممنوعیت رانندگی زنان این است که اگر آنان روبند را نگه دارند، به سختی می‌توانند رانندگی کنند و این احتمال تصادفات را افزایش خواهد داد. منال شریف به عنوان اولین زنی که در عربستان رانندگی کرده است به مدت هشت دقیقه در شهر جده پشت رل نشست. ویدیوی هشت دقیقه‌ای رانندگی او در چند روز نخست بیش از نیم میلیون بیننده را جذب کرد. او چند روز بعد توسط پلیس مذهبی عربستان دستگیر و زندانی شد.

حق رای زنان عربستان 

بر اساس ماده 7 کنوانسیون کنوانسیون محو کلیه اشکال تبعیض علیه زنان دول عضو برای رفع تبعیض از زنان در حیات سیاسی و اجتماعی کشور کلیه اقدامات مقتضی را به عمل خواهند آورد، به ویژه حقوق زیر را در شرایط مساوی با مردان برای زنان تضمین خواهند کرد:

الف ـ رأی دادن در کلیه انتخابات و همه پرسی های عمومی و داشتن شرایط نامزدی در همه اجتماعات منتخب عمومی؛ب ـ مشارکت در تعیین سیاست دولت و اجرای آن و انتصاب به سمت های دولتی و انجام کلیه مسئولیت های دولتی در تمام سطوح دولت؛و این در حالی است که دولت عربستان اعلام کرده بود زنان نمی ‌توانند در رأی ‌گیری ها در این کشورمانند گزینش شورای شهر حضور یابند. علما این تصمیم دولت را تأیید و رأی دادن زنان را موجب فساد و خلاف عفت دانسته اند. البته اخیرا، در چند ماه گذشته حق حضور زنان در انتخابات شوراها با محدودیت های بسیار از سوی پادشاهی آل سعود واگذار شد.

آموزش و پرورش در عربستان برای زنان و سهم مردم عربستان از اینترنت و جهانی شدن

 بر اساس بند 1 ماده 26 اعلامیه جهانی حقوق بشر هر كس حق دارد كه از آموزش و پرورش بهره مند شود . آموزش و پرورش لااقل تا حدودي كه مربوط به تعليمات ابتدايي و اساسي است بايد رايگان باشد . آموزش ابتدايي اجباري است . آموزش حرفه اي بايد عموميت پيدا كند و آموزش عالي بايد با شرايط تساوي كامل به روي همه باز باشد تا همه بنا به استعداد خود بتوانند از آن بهره گيرند . و بر اساس بند 2 آموزش و پرورش بايد طوري هدايت شود كه شخصيت انساني هر فرد را به حد كمال رشد آن برساند و احترام حقوق و آزادي هاي بشر را تقويت كند . آموزش و پرورش بايد حس تفاهم ، گذشت و احترام به عقيده ي مخالف و دوستي بين تمام ملل و جمعيتهاي نژادي يا مذهبي و همچنين توسعه ي فعاليتهاي ملل متحد را در راه حفظ صلح تسهيل نمايد . با این که عربستان دختران را از آموزش منع نکرده‌ است و حتی آموزش رایگان نیز برای ایشان در نظر گرفته ‌است ولی حضور دختران در آموزشگاه‌ها و مدارس بسیار محدود است. بر اساس آمار رسمی دولت سعودی، 55 درصد دانش آموزان دبستان، 79 درصد دانش آموزان راهنمایی و81 درصد دانش آموزان دبیرستان پسر هستند. دیدگاه‌های سنتی در عربستان باعث شده ‌است که بسیاری از دختران در سنین پایین مدرسه را ترک کنند. تحصیل زنان در همه رشته‌های فنی و مهندسی و نیز رشته حقوق ممنوع می ‌باشد. علاوه بر این آنچه در مدارس دولتی عربستان تدریس می شود بر قطبی شدن اجتماعی  رشد محافظه کاری دامن میزند همه مدارس دولتی چندین ساعت را به تدریس علوم دینی اختصاص می دهند که اثر همگونی بر شاگردان دارد . ( دوماتو ،1380 : 276 ) از طرف دیگر یکی از روش های یادگیری و ارتباط با دنیا استفاده از شبکه های اینترنتی میباشد که مردم عربستان بویژه زنان از کاربرد آن سهمی ندارند . 

سهم مر دم عر بستان از اینتر نت و جهانی شدن 

به نظر می رسد که فناوری اطلا عات و سامانه ها ( سیستم های ) ار تجاعی مهمترین  فنا وری آینده  می با شد .  گزاره های گیرا  وجزابی مانند ( جامعه اطلا عاتی  )  شبکه جهانی  و دهکده جهانی بینش های آرمانی را به تصویر می کشند  که با فنا وری اطلا عات  پیوند خور ده است . با این حال  نیروی سیا سی ، اجتماعی و اقتصادی  فناوری های  ار تباطات دائما"  مورد بحث و مجادله  بوده است چرا که خطرا ت  وتعارضات نهادی در درون این فناوری  نهفته است  . ( گریشنر ، 1383 : 16) یک چشم انداز  این بحث  توسعه به سوی یک جامعه اطلاعاتی جهانی  وپیامد های اجتماعی ( اجتماعی و سیاسی )  آن است  . منطقه عربی در زمینه توسعه  شبکه سازی ، پیش از  مشکلات جهانی  با تشکلات محلی همچون  همچون  خط مشی ها ( محدود کننده  رسانه ها  وچندین رسانه های جدید از سوی  مراجع دولتی  ر وبه روست . عر بستان سعودی بر خلاف  برتری  های مالی خویش کندترین سرعت رشد اینتر نت و استفاده از آن  را دارد ونسبت به توسعه کار برد اینتر نت  نسبتا" منفعل وبی تفاوت است وپیشرفت را کند کرده است . در آغاز دسترسی عمومی  به دامنه های سطح بالا تنها در سال 1997  آغاز شد . وتلاش ها چندی  شده است  در راه ایجاد یک شبکه محلی عربی ارتباطات داده ها اما به دلیل  کمبود استاندارد ها وشبکه های همگانی همگی آنها شکست خور دند . بااین حال رشد اینترنت و و ساختار تی سی پی / ای پی ) که آن را برجسته می سازد، به گونه ای قابل توجه وضعیت را تغییر داده است.

در نتیجه شبکه محلی  فناوری اطلاعات  عرب در دسامبر  سال 1994  در قاهره  بنیان گذارده شده . هدف کار  شناسان عرب اینتر نت از این ادغام ترویج شبکه ای کردن منطقه است .  علاوه بر رایت نت  که زیر بناهای لازم را برای ارتباطات بین المللی  ومحلی در دنیای عرب  بهبود می بخشد  جست و جوگر های عربی ( بر نامه های هدایت اینتر نت ) مانند سند باد که می تواند سامانه هایی را که هم به زبان انگلیسی وهم به زبان عربی کار می کنند  مورد استفاده  قرار می گیرند تولی کنند گان نرم  افزار ستد باد ( art / sak har )  را به وجود آور دند که در پروز ای که به وسیله یک غول مخابرات  سعودی یعنی شاهزاده  ولید بن طلال راه اندازی  و مدریت می شود  قصار  شر نکنید ، شاهزاده بن طلال هم اکنون در حال برنامه ریزی یک وب جهانی است که تنها مطالب از پیش  سانسور شده را ارائه می دهد . تلاش ها برای ایجاد یک  استاندار د  رایانه ای ویزه جهانی عرب از تاریخ اتصال منطقه به اینتر  نت دیرینه تر است . اداره هماهنگی عربی سازی که شعبه ای است از اتحادیه عرب از تاریخ اتصال رایانه های عربی ( asmo- 449  ) رادر اوایل سال  1985 ایجاد کرده  . این تلاش  ها برای ایجاد یک استاندارد عربی مشابه و مشتر ک نه امیدوار کننده است ونه در زمینه اینتر نت پسندیده است . چرا که با تداوم این تلاش ها کشور های عربی  شبکه ای پدید خواهند آورد که به گونه ای فرایند ه از اینتر نت جد است . (گریشنر ، مترجم عباسی، 1383: 22)

حق کار و فعالیت زنان عربستان 

ممنوعیت فعالیت اقتصادی برای زنان

در قوانین عربستان اشتغال زنان به هر کاری جز آموزش و پرستاری ممنوع ‌است . آموزش برای زنان منحصر به کلاس‌های دختران می ‌شود و آن‌ها حق آموزش برای پسران را ندارند. با این حال باز هم شرکت زنان در کارها بسیار بسته است و برای این کارها نیز اجازه رسمی شوهر یا ولی شرط محسوب می‌شود. همچنین علمای وهابی گماردن زن به هر کاری را که باعث همکاری و ارتباط با مردان نامحرم می‌شود، حرام اعلام کرده‌اند. به عنوان مثال یکی از نابرابری ها در عربستان  در شغل بانکداری است .  از مهمترین  چالش های فرا روی  نظام بانکی  عربستان وجود نا برابر های  جنسیتی در ساختار مدیر یت و اجرای  بانک های عر بستانی  است واین  نا برا بری ها  وتبعیض ها ، در حالی مشاهده می شود که  که در حال حاضربیش از 30 در صد حساب های بانکی ( به  ار زش 2/7 میلیارد دلار ) در عر بستان  به  زنان تعلق  دارد  وبا نوان کنترل 21 در صد  سر مایه ها ی خصوصی کشور  را در دست دارند . بنابر  مطا لعات  اخیر  پژوهش گران  وزارت  دارایی عر بستان ، پیش از 5/ 56 در صد فارغ  التحصیلان دانشگاه ها ی عربستان  را زنان  تشکیل می دهند . از سوی دیگر نزدیک به 60 در صد سر مایه  گذاران در بورس و40 در صد سر ما یه گذاران در  پخش مستغلات  عر بستان  هم زنان هستند . در عر بستان  سعودی  تنها  14 در صد  نیروی کار فعال  کشور را زنان  تشکیل می دهند که این ( کم در مقایسه با میانگین  جهانی  این شاخص  بسیار  ناچیز به نظر می رسد . علاوه  بر این زنان عر بستانی  شاغل در این کشور ، از تبعیض ها ی  دستمزدان نیز  رنج می برند  به نحوی که  میانگین  دستمزد  در یافتی  زنان عر بستانی طی سال های ( 2004 تا 2006 ) چندین بار کاهش یافته است. ( لنگرودی ،1386: 28-29) 

ممنوع بودن حق سفر برای زنان بدون محرم 

 علمای حنبلی سفر زنان را بدون همراهی مردی از محارمش ممنوع می‌ دانند. در عربستان این قانون به دقت اجرا می‌شود و به زنانی که محرمی به همراه ندارند، اجازه بیرون رفتن از خانه داده نمی‌شود. این قانون هم در سفرهای درون کشور و هم در سفرهای برون کشوری اعمال می ‌شود.

حق پوشش زنان 

کنترل شدید پوشش و حجاب زنان

 برداشت علمای وهابی در عربستان از حجاب اسلامی پوشاندن تمام بدن از جمله چهره و دست‌ها است. پلیس دینی عربستان همواره بر این نوع پوشش زنان پافشاری داشته و زنانی را که چهره خود را در دیدگان مردم نمایان کنند به زندان و تازیانه محکوم ‌کرده و قانون حجاب از زمینه های محدود کننده حضور زنان در جامعه است. عدم به رسمیت شناخته شدن هویت مستقل زنان. تا پایان سال 2004 میلادی زنان عربستان شناسنامه مستقل نداشتند و تنها نامشان در شناسنامه پدر آورده می‌شد. از این سال به بعد آنان دارای شناسنامه مستقل شدند و برخی علمای عربستان مانند عبدالعزیز الشیخ با پافشاری بر حرام بودن گشودن چهره زنان مخالفت خود را با عکس ‌دار کردن شناسنامه ‌های زنان اعلام کرد.

گزارشان حقوق بشری در مورد عربستان 

شوراي حقوق بشر سازمان ملل متحد در سال زمینۀ حقوق بشر  در سال 2006 به عنوان نهاد اصلی سازمان ملل متحد تأسیس و جايگزين کمیسیون حقوق بشر شد. انگیزۀ مجمع عمومي از ايجاد يک نهاد جديد، برطرف کردن نقايص و ضعفهاي کمیسیون حقوق بشر و استفاده از تجربیات شش دهه فعالیت کمیسیون براي استقرار نهادي مؤثرتر و کارآمدتر بود. ( اخوی ، خداشناس ،1394: 692)

شوراي حقوق بشر در مدت چند سال فعالیت خود، گسترۀ وسیعي از موضوعات مربوط به حقوق بشر و همچنین وضعیت حقوق بشر در کشورهاي مختلف را بررسي کرده است. در مطلب ذیل به وضعیت حقوق بشر در عربستان سعودي از ديدگاه شوراي حقوق بشر خواهیم  پرداخت .

در بررسي دورهاي جهانيِ عربستان سعودي تنوع موضوعات مطرح شده به اندازه اي بود که همه عرصه های حقوق بشر اعم از حقوق مدنی ، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي ، سیاسي،  را در بر ميگرفت

موارد زير مشخصاً از سوي دولتهاي عضو شورا به اين کشور توصیه شد: ازبین بردن  تبعیض علیه زنان ، لغو يا تعلیق مجازات اعدام و مجازاتهاي بدني یا تضمین حقوق کودکان ، پذيرش درخواست بازرسان براي بازديد از این کشور  ،  عضويت در معاهدات بین المللي حقوق بشر رعایت آزادی بیان و عقیده ، اصلاح قوانین ملي براي هماهنگي آنها با استانداردهاي بین المللی  منع اعدام افراد کوچکتر از 18 سال ، فقدان تبعیض علیه اقلیتها اصلاح سیستم قضايي و ، منع شکنجه و هرگونه مجازات بدني زندانیان ، گنجاندن حقوق بشردر برنامه های تحصیلی ، رعايت حقوق کارگران ، افزايش تضمینهاي قانوني براي استقلال قضات ، افزايش تلاش براي مبارزه با تروريسم. (اخوی ، خداشناس ،1394: 693)

اهم توصیه هاي ارائه شده به عربستان با پاسخ اين کشور به آنها، به شرح زير طبقه بندي ميشود:   . پذيرش اساسنامۀ ديوان کیفري بین المللي (پیشنهاد فرانسه و مکزيک)؛ . اجازۀ بازديد گزارشگران سازمانهاي حقوق بشري از کشور (پیشنهاد نروژ) و تعامل بیشتر با اين سازمانها (پیشنهاد نیوزيلند)؛ . اصلاح قوانین کشور براي تضمین برابري بین مردان و زنان، پیشگیري از خشونت علیه زنان، تضمین عدم تبعیض برمبناي جنسیت، اعتقادات، قومیت و همچنین عدم تبعیض در مورد کارگران خارجي (پیشنهاد شیلي، نروژ، آلمان و امارات متحدۀ عربي . عدم اعمال شکنجه و ساير رفتارهاي بیرحمانه اعلامیۀ جهاني حقوق بشر و کنوانسیون ممنوعیت شکنجه (پیشنهاد کانادا)؛ در پاسخ به این پیشنهادات دولت عربستان اعلام میکند که با شرط به کنوانسیون محو تبعیض علیه زنان یا حقوق کودک پیوسته است و خارج از آن برای عربستان تعهدی وجود ندارد. 

بررسی حقوق بشر عربستان در سال 2013 : دوره اول فرایند بررسی دوره ای جهانی که از سال 2008 آغاز شده بود در سال 2011 به پایان رسید و دور دوم آن از سال 2012 شروع شد . در هفدهمین جلسه گروه کاری بررسی دوره ای جهانی در سال 2013 وضعیت حقوق بشر دوباره بررسی شد .در جریان بررسی دوره ای جهانی دولت های عضو شورا توصیه هایی به شورا ارائه نمودند که عبارتند از :

1 پيوستن به معاهدات بين المللی حقوق بشر و حذف شروط وارده بر آنها: الحاق به 4 میثاق بین المللي حقوق مدني و سیاسي و میثاق بین المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي (سوئد، فرانسه، مالديو، تايلند، آلباني، لیتواني)؛ الحاق به اساسنامۀ ديوان کیفري بین المللي و همچنین پیوستن به موافقتنامۀ مربوط به مزايا و مصونیتهاي ديوان کیفري بین المللی (اسلواکي و اروگوئه). برداشت شرط خود بر کنوانسیون حقوق کودک crc)) کنوانسیون بین المللي رفع هر گونه تبعیض نژادي ،(Cerd) و کنوانسیون محو کلیۀ اشکال تبعیض علیه زنان  ( CEDAW) (جمهوري چک، فرانسه، اسپانیا، اتريش و فنلاند)

2 اصلاحات قضايی و حقوقی: اتخاذ يک قانون کیفري منطبق بر استانداردهاي بین المللی حقوق بشر (اسلوانی ،ایرلند ) 

3 حقوق مدنی و سياسی :اِعمال آزادي مذهب و بیان و تصويب قوانیني براي تضمین  حقوق اقلیتهاي مذهبي (بلژيک و اتريش). تضمین آزادي عقیده، مذهب، بیان و پیشگیري نکردن از ورود زائران سوري براي حج گزاردن، خودداري از سرکوب اشخاصي که  خواستار آزادی سیاسی هستند.

4 حقوق زنان و کودکان: پايان دادن به فرمان سلطنتي سیستم سرپرستي مردان و بزرگسالان بر زنان  (سوئیس). معرفي حداقل سن ازدواج بالای 18 سال ( المان)

5 گسترش فرهنگ حقوق بشر در داخل کشور : براساس برنامه هاي آموزشي (ازبکستان، کوبا). اتخاذ اقدامهايي براي افزايش آگاهي در زمینۀ برابري جنسیتي در همۀ زمینه ها مانند خانواده، کار، سیاست، آموزشوپرورش و... (پاراگوئه، مصر، عمان). افزايش آگاهي با گنجاندن دروس حقوق بشري در برنامۀ درسي مدارس و دانشگاهها (ارمنستان، جیبوتي، سنگال). همچنین افزايش آگاهي در زمینۀ برابري جنسیتي ازطريق رسانه ملي (کامبوج)

6 مجازات های بدنی و اعدام : منع اعدام افراد کوچکتر از 18 سال ، لغو مجازات های بدنی

7 عدم تبعيض و خشونت خانگی: حفاظت و حمايت از حقوق بشر براي همۀ افراد بدون تبعیض براساس جنسیت، خاستگاه، دين يا آداب ورسوم (فرانسه، لهستان، ويتنام). عدم تبعیض آموزش و پرورش در مناطق مختلف کشور (شیلي، دولت فلسطین). ممنوع کردن دستگاههاي دولتي از درخواست اجازۀ سرپرست براي اشتغال زنان در بخش دولتي، مخصوصاً در شرايط شکايت زن از مرد به دلیل خشونت در خانواده (ايرلند). اتخاذ سازوکارهاي حمايت و جبران خسارت براي قربانیان سوءاستفادههاي داخل خانواده (فنلاند، لیتواني، مولداوي، دانمارک، بلژيک)

8 همکاريهاي بين المللی در زمينۀ حقوق بشر: دعوت از گزارشگر ويژه درخصوص حقوق بشر مهاجران و همچنین گزارشگر ويژه دربارۀ اشکال معاصر بردگي براي ارزيابي وضعیت کارگران مهاجر داخلي (شیلي). دعوت از گروکاری در خصوص تبعیض علیه زنان ( مکزیک)

9 مبارزه با قاچاق انسان ، 10 حقوق کارگران ، 11 حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی 12 مبارزه با تروریسم (اخوی ، خداشناس ،1394: 694-695)

پاسخهاي عربستان به توصیه هاي بالا به ترتیب، به شرح زير است: .

1 حکومت عربستان به برخي از معاهدات بین المللي پیوسته است و در صورت تشخیص لزوم پیوستن به معاهدات ديگر اين کار را انجام خواهد داد. حق شرط نیز حقي است که توسط قوانین بین المللي تضمین شده است؛ لذا عربستان خود را مجاز به استفاده از اين حق ميداند و در صورت لزوم از آن استفاده ميکند

2مجازات اعدام مجازاتی است که توسط قوانین اسلامی مقرر شده است و هیچ قدرتی قادر  به لغو يا تغییر آن نیست. در بیشتر موارد قوانین جديد مطابق با استانداردهاي بین المللي وضع   شده اند که مراحل قانوني خود را براي اجرايي شدن طي ميکنند؛ . 

3عربستان هیچ توضیحي در قبال موارد ادعايي نقض حقوق مدني و سیاسي ارائه نکرده است

4درخصوص حقوق زنان و کودکان، عربستان به ظاهر با بیشتر توصیه ها در اين زمینه  موافقت کرده است. اما توصیه هايي که با آنها موافقت شده جنبۀ حاشیه اي و کم اهمیت دارند. دربارۀ موضوع اساسي در اين زمینه، يعني برداشتن شروط واردشده بر کنوانسیون حقوق زنان وکو دکان، عربستان همچنان بر حفظ شروط خود تأکید کرده است؛

5 . عربستان در اين زمینه توصیه ها را بدون هیچ توضیحي پذيرفته است؛

6به گفتۀ حکومت عربستان حکم اعدام اغلب براي مهمترين جرايم صادر ميشود که آن نیز متعاقب يک محاکمۀ عادلانه مطابق با استانداردهاي بین المللي انجام ميشود. با توجه به تعريف کودک در قوانین پادشاهي عربستان، چشم پوشي از مجازات اعدام براي همۀ افراد زیر 18  سال امکانپذير نیست. براساس برداشت حکومت عربستان، مجازاتهاي بدني  تجویز شده در دادگاه ها ناقض ماده 1 کنوانسیون منع شکنجه نیست.

7.نظام حاکم در پادشاهي عربستان به گونه اي است که زنان براي انجام کارها به اجازۀ  شخص ديگري (مردان) نیاز دارند، اما مردان بايد در صورت بروز خشونت خانگي پاسخگوباشند

در جمع بندی از دو بررسی دوره ای سال 2009 و 2013 باید گفت که تعداد توصیه ای ارائه شده ازسوی دولت های عضو شورا در سال 2013به مراتب بیشتر از دوره پیش بوده است (225 توصیه در سال 2013 در مقابل 53 توصیه در سال 2009  ) و به تبع ان پاسخ های دولت عربستان نیز بیشتر بوده است . بدون توجه به این جنبه کمی به نظر می رسد که از جنبه محتوا توصیه های ارائه شده در سال  2013 کمابیش در همان زمینه هایی بوده است  که در دوره پیش نیز بین شده بود . بنابراین درمی یابیم که دولت های عضو شورا اقدام های انجام شده از سوی عربستان در سال 2009 تا 2013 را در پاسخ به توصیه ارائه شده در سال 2001 کافی و قانع کننده ندانسته اند.( اخوی ، خداشناس ،1394: 698)

تاثیر دیپلماسی دلار بر نقض حقوق بشر توسط عربستان 

اگرچه در طول سالیان و دوره های مختلف گزارشات گوناگونی از طرف مجامع رسمی بین المللی و نهاد های حقوق بشری بر علیه عربستان سعودی منتشر میشود اما نهایتا دلار عربستان توانست در 27 سپتامبر 2015  تاثیر این گزارشات را از بین برده و نماینده عربستان فیصل طراد به ریاست سی امین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو دست یابد .( donya-e-eqtesad,com) این انتخاب خشم نهادهای مستقل حقوق بشری را برانگیخت.

نتیجه گیری 

عدم رعایت حقوق شهروندان عربستانی به ویژه حقوق زنان در عرصه های گوناگون اجتماعی و حقوقی و عدم عضویت کشور عربستان در معاهدات بین المللی مهم و بنیادین بین المللی حقوق بشر یعنی میثاق حقوق مدنی و سیاسی و میثاق حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی و کنوانسیون حمایت از حقوق کلیه کارگران مهاجر و اعضا آنها و تکیه بر اصول و عقاید آیین وهابیت در توجیه نابرابری های اعمال شده تاکنون بار ها خشم نهادهای مستقل حقوق بشری  و ارائه گزارش های دوره ای جهانی توسط شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد گردیده است. بررسی گزارش های دوره ای 2009 و 2013 شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در مورد وضعیت حقوق بشر در عربستان  نشان از آن دارد که کلیه کشورها از وضعیت اسف بار حقوق بشر در عربستان آگاهی دارند و سعی نموده اند با ارائه پیشنهادهایی به این کشور مانع ادامه روند بی عدالتی در عربستان شوند .اما این تلاش ها هیچگاه به اقدام جدی ( فراتر از پیشنهاد) برای مقابله با نقض اشکار حقوق بشر در عربستان نگردیده است . حمایت امریکا و انگلستان از این کشور و توجیه مذهبی آل سعود از قوانین تبعیض آمیز در عربستان و ثروت هنگفت این کشور موجب شد با وجود تمام بی عدالتی های واضح و اطلاع مردم دنیا از وضعیت حقوق بشر در عربستان ، این کشور در سال 2015 به عنوان عضو شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد انتخاب شود . این انتخاب اثبات می کند که دلار عربستان بر اسناد حقوق بشر و نهادهای بین در عربستان  ارجحیت داشته و توانمند تر است .

 

منابع 

 

1.رضوانی علی اصغر ، 1388 ، شناخت سلفی ها وهابیت ، انتشارات مسجد مقدس جمکران

2.سبحانی جعفر ، 1386، آیین وهابیت ، دفتر انتشارات اسلامی

3.مهرپور حسین ، 1392، نظام بین المللی حقوق بشر ، انتشارات اطلاعات 

مقالات

1.بزرگمهری مجید ،1385، روند اصلاحات در نظام سیاسی عربستان سعودی ، مجله مطالعات خاورمیانه

2.پیشوایی مهدی ، پبیشوایی فریده ، 1389، گونه های طلاتق در جاهلیت و تحول نظام طلاق جاهلی با ظهور اسلام ، فصلنامه تاریخ در آیینه پژوهش ، شماره 27 

3.حسینی طیبه سادات ، 1389، نگاهی به تصویر زن عرب در اشعار شاعران عرب ، مجله طهورا ، شماره 5

4.حقانی زنجانی حسین ، 1354، طلاق در عربستان قبل از اسلام ، مجله درس هایی از مکتب اسلام ، شماره2 ، سال 16

5.دوماتو نورعبدالله ، 1380، زنان و کار در عربستان سعودی مرزهای اسلامی تا چه اندازه نرمش پذیرند؟ ، فصلنامه 

مطالعات خاورمیانه ، شماره 28

6.روح الهی امیری زهرا ، 1387، تحول و تظور جایگاه زن در در جزیره العرب ، مجله طهورا ، سال اول ، شماره2

7.سادات اخوی سیدعلی ، خداشناس عباس ،  1394، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و وضعیت حقوق بشر در عربستان سعودی،  فصلنامه مظالعات حقوق عمومی ، شماره 4 ، دوره 45

8.علوی لنگرودی سیدحسین ، 1386، سهم زنان در بانکداری مردانه عربستان ، مجله بانک و اقتصاد ، مرداد و شهریور 

9.پیشوایی مهدی ، پبیشوایی فریده ، 1389، گونه های طلاتق در جاهلیت و تحول نظام طلاق جاهلی با ظهور اسلام ، فصلنامه تاریخ در آیینه پژوهش ، شماره 27 

10.کریشنر هنر ، مترجم مهدی عباسی ، 1383، اینترنت در جهان عرب ایا عربستان به سویتشکیل جامعه اطلاعاتی گام برمیدارد؟، نشریه فرهنگ و فناوری ، شماره 2

11.مصفا نسرین ، 1387، نگاهی به کنوانسیون بین المللی حقوق کارگران مهاجر و خانواده های آنان ، فصلنامه سیاست خارجی ، سال 22 ، شماره 1

12.واسیلف آلکسی، 1378، مصاحبه با مدیر موسسه افریقایی آکادمی روسیه  وهابیون کیستند؟، مجله مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 2

 

سایت 

Alwahbiyah .com

Fa.alalam

Tasnimnews.com

Humanrights-iran.ir

Tavanacours .lesson

Donya-e.eqtesad.com

tabnak

 

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837