آرشيو

سلامت زنان باردار و حقوق بشر

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

 

چکیده

حقوق بشر جنبه جهانی داشته و بدون در نظر گرفتن هیچ گونه تبعیضی از جمله تبعیض جنسیتی باید مورد استفاده قرار گیرد. حقوق زنان دارای ابعاد متفاوتی است که از جمله آن سلامت آنان در دوران بارداری است.روزانه در هردقیقه در گوشه ای از دنیا زنی بر اثر مشکلات ناشی از دوران باردای و زایمان جان خود را از دست میدهد، که این امر هم مسئله ای بهداشتی است و هم ناشی از بی عدالتی اجتماعی است.اگر چه از دهه 1940 میلادی سعی بر آن است که وضعیت حقوق زنان بخصوص در دوران باردای بهبود یابد اما همچنان بخصوص در کشورهای پیشرفته این معضل وجود داشته و زنان از سلامت دوران بارداری برخوردار نیستند و در بسیاری از موارد مرگ مادر در دوران بارداری یا زایمان صورت می گیرد. در این نوشته سعی بر آن است به این موضوع پرداخته شود که تا چه حد در حقوق بشر به این مسئله پرداخته شده و زنان در دوران بارداری چقدر احساس امنیت میکنند. 

کلیدواژه: زنان باردار، حقوق بشر، سلامت زنان، توسعه هزاره، منع تبعیض.

مقدمه

با پایان جنگ جهانی دوم كه فرد به عنوان موضوع حقوق بین المللی شناخته شد و به ویژه در دهه های اخیر جنبشی جهانی برای تأكید بیشتر بر مسایل مربوط به حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (نسل دوم حقوق بشر) و حق جمعی (حق توسعه، حق زیستن در صلح و حق داشتن محیط زیست سالم) كه همان نسل سوم حقوق بشر است، سر بر آورده و بر تفكیك ناپذیری این حقوق از حقوق مدنی و سیاسی (نسل اول حقوق بشر) تأكید دارد و در این میان توجه به حقوق اساسی بشر و آزادیهای بنیادین افراد به مرور جای خود را باز كرده است. همچنین تقاضای توجه به حقوق انسانی زنان موجب شده است كه موضوعات مرتبط با حقوق بشر به شكل جامع تر و به نحو وسیعتری مورد بحث و بررسی قرار گیرند و اعتراض به مفاهیم محدود و تنگ نظرانه از حقوق انسانی كه زندگی زنان در آنها فرع  بر مسایل مربوط به حقوق بشر انگاشته می شود آغاز شده است. اما اینكه آیا در عمل نیز این روشها كارساز بوده و منجر به بهبود عملی وضعیت زنان دنیا گشته است، نمی توان با قاطعیت اظهار نظر كرد. چرا كه گزارشات و مستندات منتشره از سوی نهادهای مختلف خود سازمان ملل در خصوص  وضعیت زنان جهان، گویای این واقعیت تلخ است كه داستان طولانی، تكراری، غم انگیز، ملال آور و دنباله دار نقض حقوق بشری زنان، كماكان ادامه دارد.

نقض حقوق زنان از ابعاد مختلفی قابل بررسی و مطالعه است. از جمله حقوق زنان کارگر، خشونت های خانگی علیه زنان، سوء استفاده جنسی از زنان، مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان،... یکی از این موارد حقوق زنان باردار و سلامت آنان در ایام بارداری است.

طبق آمار منتشر شده از سوي سازمان ملل متحد، سلامت زنان در اكثر كشورها بسيار آسيب پذير است. لذ ا اين امر، به عنوان يكي از شاخص هاي توسعه يافتگي كشورها محسوب مي شود كه تأكيد عمدة آن بر ارتقا و تقويت نقش زنان در دس تيابي به سلامت مطلوب و ارتقاي جايگاه آنان در سيستم مراقبت هاي بهداشتي كشورها ست.

در این نوشته سعی بر آن است که به این سوال پرداخته شود: آیا امنیت و سلامت زنان باردار در حقوق بشر رعایت شده است؟

فرضیه: علیرغم تأکیدهایی که در مجامع بین المللی بر سلامت و حقوق زنان در ایام بارداری شده است، زنان در این دوران در معرض انواع خطرات و بیماریها قرارداشته و راهکارهایی برای سلامت آنان وجود ندارد.

حقوق زنان باردار از منظر سازمان های بین المللی

در مقاطع زمانی مختلف و در کنوانسیون ها و برنامه های بین المللی گوناگون بر حقوق زنان از ابعاد مختلف پرداخته شده است و مرد بررسی قرار گرفته است. در ذیل به برحی از این موارد اشاره می گردد:

1-منشور ملل متحد

در 26 ژوئن 1945 ، منشور ملل متحد در سانفرانسیسکو، در پایان کنفرانس ملل متحد، به امضاء رسید و در 24 اکتبر همان سال لازم الاجرا گردید. در مقدمه منشور چنین آمده است : با اعلام مجدد ایمان خود به حقوق اساسی بشر و حیثیت و ارزش شخصیت انسانی. به علاوه، تعدادی از مواد منشور بر این امر تأکید دارند که سازمان ملل متحد، احترام جهانی و موثر حقوق بشر و آزاد یهای بنیادین را برای همه بدون تبعیض از حیث نژاد، جنسیت، زبان یا مذهب، توسعه خواهد داد و تسهیل خواهد نمود.(بیگدلی، 1390: 257)

2-برنامه راهبردی قاهره

برنامه راهبردی قاهره در سال 1994 در کنفرانس بین المللی جمعیت و توسعه، در قاهره به تصویب رسید. این برنامه مستقل راهبردی تأکید نمود که دولت برای رفع نیازهای باروری افراد،و نه صرفا به منظور اهداف جمعیتی مسئولیت دارد و توصیه نمود که خدمات تنظیم خانواده در زمینه سایر خدمات بهداشت باروری، از جمله خدمات برای زایمان سالم و ایمنف مراقبت از عفونت های مقاربتی و مراقت های بعد از سقط نیز ارایه گردد. . برنامه قاهره اولین سند سیاست بین المللی برای تعریف بهداشت باروری است که بیان می کند: بهداشت باروری حالتی از سلامت کامل جسمی، روانی و رفاه اجتماعی و نه صرفا فقدان بیماری یا معلولیت، در همه امور مربوط به دستگاه تناسلی یا عملکرد و فرایندهایش می باشد. بنابراین بهداشت باروری حاکی از آن است که مرم می توانند زندگی جنسی رضایتبخش و مطمئنی داشته باشند و توانمندی تولید مثل و آزادی تصمیم گیری در مورد اینکه چه موقع و چند بار بچه دار شوند را دارا می باشند. در مورد شرط اخیر حق زنان و مردان است که درباره دسترسی به روش های مطمئن، مقرون به صرفه و قابل قبول تنظیم خانواده که خود انتخاب می کنند اطلاعات کافی داشته باشند. همین طور حق دسترسی به سایر روش های تنظیم خانواده که مخالف قانون نمی باشد. حق استفاده از خدمات بهداشتی مناسب که زنان را قادر نی سازد تا بارداری و زایمان ایمنی را طی کنند و فراهم نمودن بهترین شرایط داشتن یک نوزاد سالم برای همه زوج ها.

برنامه راهبردی قاهره مورد توافق 184 کشور عضو سازمان ملل قرار گرفت. با وجود این بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین و اسلامی، قید و شرط هایی در زمینه حقوق باروری، آزادی جنسی، سقط و کلیه برنامه هایی که با قوانین کشورهای اسلامی ناسازگاری بالقوه دارند، مطرح نمودند.(لمیعیان و دیگران، 1392: 37)

3-خط مشی پکن

در سال 1995، چهارمین کنفرانس جهانی زنان که در پکن اجرا شد، در بیانیه ای مستقل و خط مشی راهبردی خود، از برنامه بهداشت باروری و حیطه های آن که در قاهره مطرح گشته بود، حمایت کرد اما تعریف جامع تری از حقوق باروری ارائه نمود:

حقوق بشر زنان، شامل حق اداره و تصمیم گیری آزادانه و مسئولانه کلیه امور جنسی مرتبط با ایشان ، از جمله بهداشت جنسی و باروری به دور از هرگونه جبر، تبعیض و خشونت می باشد. عدالت در روابط بین زنان و مردان در زمینه های جنس یو باروری، شامل احترام به تمامیت شخصی، نیاز به احترام متقابل، رضایت افراد  زا رفتار جنسی و تقسیم مسئولیت و عواقب آن می باشد.

در خط مشی پکن دوازده مشخصه بحرانی مرتبط در حقوق بشر زنان که نیاز به حمایت دارد، نشانه گذاری شده است. در این خط مشی، حقوق باروری زنان به عنوان حقوق غیر قابل تقسیم، جهانی و غیر قابل انکار قالب بندی گشته است.(همان: 37)

4-اعلامیه جهانی حقوق بشر

این اعلامیه از اولین اسنادی است که به موضوع زن و حقوق خانواده پرداخته است و در آن 6 بار خانواده تکرار شده است.از آنجا که صدور اعلامیه جهانی حقوق بشر جنبه توصیه ای داشته است،کشورهای پذیرنده اعلامیه حقوق بشر در صدد برآمدند تا با تدوین دو میثاق بین المللی حقوق سیاسی و حقوق اقتصادی، اجتماعی به مفاهیم مندرج در اعلامیه حقوق بشر جنبه اجرایی بدهند.میثاق حقوق مدنی و سیاسی در ماده 3 بر بهره مندی برابر جنسیت ها از تمام حقوقی که این میثاق در بر میگیرد را تصریح میکند. همچنین در بند 5 ماده 6 از زنان باردار در برابر حکم اعدام حمایت میکند.

5-مجمع عمومی سازمان ملل 

مجمع عمومی سازمان ملل در سال 1989 طی قطعنامه ای سال 1994 را به عنوان سال بین المللی خانواده نام گذاری کرد و شعار ساختن کوچکترین دمکراسی در بطن جامعه برای آن انتخاب شد.برای تقویت و حمایت از خانواده، برخی ارکان سازمان ملل تماس آشکار با خانواده دارند از جمله صندوق جمعیت ملل متحد،که مادری مطمئن و ایمن را ترویج میکند و به باز پس گیری سلامتی با تأکید بر رفع نیازهای جوانان و بزرگسالان با تأکیدبر تساوی جنسیتی و رفع خطر بیماری ایدز توجه دارد، و همچنین صندوق کودکان ملل متحد میتوان اشاره کرد.

6- اعلامیه توسعه هزاره

در سال 2000 م، 189 كشور براي پايان بخشيدن به فقر از طريق دستيابي به اهداف توسعه هزاره متعهد گرديدند. هدف پنجم توسعه(بهبود سلامت مادران) در كاهش مرگ مادران به 75 درصد تا سال2015 م. خلاصه مي شد كه در سال 2007 م.، رهبران جهان، هدف ديگري را نيز در آن گنجاندند و آن دسترسي جهاني به بهداشت باروري بود. (سازمان بهداشت جهاني: 2010: 3)

7-فدراسیون بین المللی تنظیم خانواده

در سال 2004 م.، فدراسيون بين المللي تنظيم خانواده ، ترويج 12 حق را به عنوان حقوق بهداشت باروري در سطح بين المللي در دستور كار خود قرار داده است كه حق حيات مهمترين آنهاست. يعني زندگي هيچ زني نبايد به واسطه حاملگي، زايمان يا موارد مرتبط با باروري در معرض خطر قرار گيرد. تقريباً تمام موارد مرگ مادر در كشورهاي در حال توسعه بخصوص در اقشار فقير و آسيب پذير رخ مي دهد. 

در واقع مرگ مادر معرف يكي از بزر گترين نابرابري هاي بخش سلامت بين كشورهاي فقير و ثروتمند و نيز بين فقرا و ثروتمندان ساكن در يك كشور مي باشد. بنابراين براي هدف جلب حمايت  از طريق جلب توجه دولت هابه چالش هاي وسيع رودرروي آنان و توجه به برنامه مادري سالم ، نشانگر مفيدي است. اين نشانگر، دامنه مسأله مرگ مادر را در كشورها نشان مي دهد و به عنوان محركي براي عمل مي باشد. همچنين به تعيين اولويت ها كمك مي‌كند. (سازمان بهداشت جهاني: 2006 م: 13)

8-سازمان بین المللی کار

از جمله يكي از اسناد بين المللي كه در زمينه حقوق زنان باردار و اشتغال آنان در ايام بارداري سخن گفته، سازمان بين المللي كار است كه امروزه بيشترين سهم حمايت از اشتغال زنان را برعهده دارد. 

به طور کلی می توان گفت که ویژگی های کنوانسیون ها و اعلامیه هایی که در خصوص حقوق زنان و عدم تبعیض جنسیتی هستند، در موارد زیراست:

الف - محکوم کردن تبعیض به عنوان ریشه ی اصلی نابرابری جنسیتی.

ب - مشخص نمودن حیط ههای وسیع اعمال تبعیض در مورد زنان.

ج- حرکت در جهت اقدام های عملی برای محکوم کردن تبعیض و رفع آن از طریق سازوکارهای مختلف .

یکی از نکات مهم این کنوانسیون آن است که به بررسی موضوع هایی از جمله روابط خانوادگی و زنان روستایی می پردازد که قبلاً موضوع حقوق بین الملل نبودند . نسبت به سایر ابزارهای بین المللی حقوق بشر دولت ها بسیار سریع به آن ملحق شدند .

بهداشت باروری زنان

سلامت عمومی از جمله مفاهیمی است که امروزه از اهمیت ویژه ای برحوردار است و دایره شمول آن هر روز فراگیرتر می شود. عدم سازش و وچود اختلالات رفتار در جوامع انسانی بسیار مشهود و فراوان است و در هر طبقه و صنفی و در هر گروه و جمعی، اشخاص نامتعادلی زندگی میکنند. برخورداری از تعادل روانی به عوامل متعددی بستگی دارد که مهم ترین آنها احساس امنیت، کارآمدی و ارزشمندی، فقدان اضطراب و افسردگی، عملکرد اجتماعی بالا و سلامت و شادابی جسمانی و وروانی است. افرادیکه دچار مسائل و مشکلات عصبی و روانی میشوند مضطرب، افسرده،بلاتکلیف، بی هدف و فرورفته در خود میشوند و تداوم این اختلالات ممکن است شخصیت فرد را در هم بریزد و مشکلاتی از قبیل آشفتگی و پریشانی فکر و عدم تمرکز حواس و کاهش توان یادگیری و در عملکرد فرد اختلال ایجاد شود.(نیاکروئی، 1382)

حاملگی یکی از عوامل استرس زای بزرگ زندگی است که می تواند سبب آشکار شدن یا تشدید زمینه ابتلا به افسردگی شود. در صورت وجود مشکلات زناشوئی، حاملگی ناخواسته، سابقه شخصی یا خانوادگی افسردگی و وضعیت اجتماعی-اقتصادی پایین،احتمال ابتلا به افسردگی افزایش می یابد.(اسمیت و همکاران،2004)

بررسی سلامت روانی می تواند راهکارها و الگوهایی را برای بهبود کیفیت زندگی و افزایش رفتارهای سازگارانه و مبارزه با بسیاری از عوامل تهدیدآمیز برای سلامت فراهم آورد و به تبع آن سبب انجام برنامه های بهداشتی و اقدامات پیشگیرانه در آموزش شود. مراقبت از سلامت مادر در دوران حاملگی و جلوگیری از نگرانی ها، اضطراب ها وفشارهای روانی او و آموزش برای آشنا ساختن آنان با مکانیزم های سازگاری، زیان های جبران ناپذیری را که ممکن است در نتیجه کوچک ترین اهمال در این دوره بوجود آید، کاهش می دهد.(کرامت بخش ور،1388)

در سال ۱۹۹۴، در کنفرانس بین‌المللی جمعیت و توسعه در قاهره، بهداشت باروری در زمره حقوق بشر قلمداد شد. نمایندگان ۱۸۰ کشور شرکت‌کننده در این کنفرانس هدف خود را دسترسی همگانی به اطلاعات و خدمات بهداشت باروری تا سال ۲۰۱۵ اعلام کردند. تا زمانی که این حقوق فراموش شوند، هرساله میلیون‌ها نفر با بیماری، بی‌عدالتی، ناتوانی و مرگ روبه‌رو خواهند شد. قربانیان این محرومیت به‌طور عمده زنانِ کشورهای در حال توسعه هستند. حقوق باروری مجموعه‌ای از حقوق زیر در نظر گرفته می‌شود:

۱. حق زندگی: زندگی هیچ زنی نباید به علت حاملگی یا موارد مرتبط با باروری وی در معرض خطر قرار گیرد.

۲. حق آزادی و امنیت فردی: هیچ زنی نباید به‌زور تحت عمل جراحی‌ای قرار بگیرد که موجب ناقص‌سازی جنسی، عقیم‌‎سازی، سقط و سایر موارد تهدیدکننده مشابه می‌شود.

۳. حق برخورداری از عدالت و رهایی از هر گونه تبعیض: تمام آحاد بشر مساوی‌اند. خدمات بهداشت باروری باید بدون در نظر گرفتن نژاد، قومیت، رنگ پوست، سطح درآمد، جنسیت، وضعیت تأهل، وضعیت جسمانی، سن، زبان، مذهب و اعتقادات سیاسی برای همه، به طور یکسان، ارائه شوند.

۴. حق رازداری: تمام خدمات بهداشتی‌ ـ درمانی باید به صورت محرمانه ارائه شوند و تمام زنان حق تصمیم‌گیری مستقل را در مسائل بهداشت باروری خود داشته باشند.

۵. حق آزادی اندیشه: عقاید و رسوم نباید ابزاری برای محدود کردن آزادی اندیشه در مسائل بهداشت باروری تلقی شوند.

۶. حق دسترسی به امکانات و آموزش: همه باید به اطلاعات و آموزش‌های مربوط به مزایا، معایب، خطرات و اثربخشی تمام روش‌های پیشگیری از بارداری دسترسی کامل داشته باشند تا بتوانند بر اساس آگاهی کامل تصمیم بگیرند.

۷. حق تصمیم‌گیری فردی درباره ازدواج و تشکیل خانواده: هر کسی حق دارد خودش درباره زمان ازدواج و تشکیل خانواده‌اش تصمیم بگیرد و هیچ‌کس حق ندارد ازدواج را بر کسی (به‌ویژه جوانان) تحمیل کند.

۸. حق تصمیم‌گیری فردی درباره تعداد و زمان تولد فرزندان: هر کسی حق دارد درباره تعداد و زمان تولد فرزندان خود تصمیم بگیرد و باید امکانات رفع ناباروری برای زوجینی که مایل به داشتن فرزند هستند،‌ فراهم شود.

۹. حق دسترسی به خدمات و برخورداری از بالاترین کیفیت خدمات: هیچ محدودیت و مانعی نباید برای ارائه خدمات باروری یا جلوگیری از بارداری به متقاضیان وجود داشته باشد و باید برای همه اقشار جامعه (از جمله جوانان)، با هر نوع تقاضای قانونی، خدمات در دسترس باشند.

۱۰. حق بهره‌مندی از پیشرفت‌های علمی: مراجعه‌کنندگان به مراکز بهداشتی ـ درمانی باید بتوانند از جدیدترین روش‌های موجود و موثر و بی‌خطر استفاده کنند.

۱۱. آزادی شرکت در اجتماعات و مشارکت سیاسی: هر کس حق دارد با شرکت در اجتماعات و عضویت در گروه‌ها، از مجامع دولتی و غیردولتی بخواهد که حقوق و بهداشت باروری را در اولویت فعالیت‌های خود قرار دهند.

۱۲. حق رهایی از شکنجه و آزار: حق هر زن و مرد است که از خشونت، شکنجه و آزار جنسی در امان باشد.(کرمی،1393: 85)

مرگ و مير مادر

اصطلاح مرگ مادر به مرگ زنان در طي بارداري يا 42 روز بعد از ختم بارداري، با هر علتي مرتبط با بارداري، تشديدشده در اثر بارداري و يا مراقبت هاي ارائه شده در طي آن، اما نه به علت حادثه يا تصادف اطلاق مي گردد.(اسلاملو، 1385ش.) مرگ مادر جزء مرگ هاي غيرقابل قبول محسوب مي شود چراكه در اكثريت موارد قابل پيشگيري مي باشد. چنين مرگي ريشه در ناتواني سيستم بهداشتي و دسترسي نابرابر مددجويان به منابع مالي، آموزشي و مراقبت هاي اوليه بهداشتي دارد. (كوك و ديكنز، 2007 م)

 تحليل گران اعتقاد دارند كه ناديده انگاشتن مرگ هاي قابل پيشگيري مادران، انكار حقوق بشر و قسمتي از پديده تبعيض عليه زنان مي باشد .(كوك و پلاتا، 1994 م.) در سال 1995 م.، ميزان مرگ مادر در جهان515000 برآورد گرديد. اين در حالي است كه در سال 2000 م.، اين رقم به 519000 رسید.

مرگ و میر مادران در حالت بارداری، یا در خلال چهل و دو روز بعد از خاتمه  حاملگی، صرف نظر از علت مرگ به دو گروه تقسیم می شود:

-مرگ و میر مستقیم مادری: شامل مرگ های مادران در اثر عوارض مامایی، حاملگی، زایمان یا دوره بعد از زایمان، مداخلات ، سهل انگاری ها، درمان های ناجور و اشتباه می باشد. مثل مرگ در اثر خونریزی بعد از زایمان.

-مرگ و میر غیر مستقیم مادری: شامل مرگ های مادران در اثر بیماری های قبلی مادر، یا بیماری هایی که در ضمن حاملگی، زایمان و بعد از آن ظاهر می شوند یا تشذیذ می شوند. مثال: مادر حامله ای که در اثر کومای دیایتیک فوت می کند. یا مادر بارداری که به دنبال ابتلا به اوریون یا آنفولانزا دچار مرگ می شود.

-مرگ مادری با تأخیر: در صورتی است که مادر به دلایل مستقیم یا غیر مستقیم ، در فاصله زمانی چهل و دو روز بعد از ختم حاملگی تا یک سال فوت کند.(شمشیری میلانی، 1390: 1656-1657)

از مجموع مرگ و میرهاي مادران ناشی از حاملگی و عوارض زایمان چهار هزار مورد در کشورهاي پیشرفته و

596 هزار در کشورهاي در حال توسعه است که می توان با اتخاذ تدابیر مناسب و تمهیدات اندیشیده شده در

دوران حاملگی و زایمان تعداد مرگ و میر مادران را در حد قابل قبولی کاهش داد.( گزارش عملکرد و دستاوردهاي نظام کشوري مراقبت مرگ مادري،1389: 2)

علل مرگ زنان

از علل بهداشتی مرگ زنان میتوان به عفونت، خونریزی، نارسایی فشار خون بالا، زایمان سخت و طولانی، عوارض ناشی از سقط جنین غیر ایمن اشاره کرد.

در حال حاضر، 200 ميليون زن در جهان، داراي نياز برآورد نشده در زمينه پيشگيري از بارداري هستند. زنان متأهل آفريقاي زير صحرا، مركز و جنوب آسيا، بيش از نيمي ( 58 %) از زنان داراي نياز برآورد نشده را تشكيل مي دهند. مهمترين علل آن عبارتند از: دانش ناكافي در مورد روش هاي پيشگيري از بارداري، ترس از مقبوليت اجتماعي، نگراني در مورد عوارض جانبي و مخالفت همسر. اين زنان در معرض خطر بيشتري براي بارداري ناخواسته، سقط غير ايمن، بيماري ها و مرگ مادر هستند.(صندوق جمعيت ملل متحد، 2009 م: 3)

كمبود مراقبين بهداشتي در 38 كشور جهان، يكي ديگر از عوامل روند كند كاهش مرگ مادران بوده است. بعضي كشورها نياز به افزايش بيش از 10 برابر در تعداد ماماها دارند . در جهان طي سال هاي 2008  2000 م.، 63 درصد زايمان ها توسط كاركنان حرفه اي(سازمان بهداشت جهاني، 2004 م.)

در كانادا كشوري كه آموزش، تنظيم خانواده و خدمات مراقبت بهداشتي به طور وسيعي در دسترس همه است، 1 در 11000 زن در اثر عوارض بارداري و زايمان مي ميرند، اين در حاليست كه در نيجر كه فقر و نظام به هم ريخته مراقبت سلامت با ميزان باروري بالا همراه است، مرگ هاي مرتبط با بارداري، يك هفتم زنان را دربر مي گيرد. (ويلموس، 2009 م: 256)

لذا به كارگيري سه استراتژي جهاني در بهبود سلامت مادران و بهداشت باروري ضروري است:

الف ) دسترسي به مشاوره، خدمات و وسايل تنظيم خانواده.

ب ) دسترسي به مراقبت با كيفيت در مراقب تهاي دوران بارداري و حضور افراد آموزش ديده به هنگام زايمان و تجهيز مراكز به امكانات فوريت هاي مامايي و زايمان.

ج ) دسترسي به خدمات سقط ايمن در صورت قانوني بودن آن.

ماری پائول کیئنی، معاون مدیرکل نظام سلامت و نوآوری سازمان جهانی بهداشت گفت: بسیاری از زنان و کودکان بر اثر عوامل قابل پیشگیری جان خود را از دست می‌دهند که به کیفیت نامناسب خدمات درمانی ارتباط دارد. 

چهار مرحله‌ای که باید برای کاهش مرگ و میر مادران و نوزادان به دقت مورد توجه قرار داد، شامل موارد زیر می‌شود: 

- زمانی که مادر در بیمارستان پذیرش می‌شود. 

 - پیش از آنکه وارد اتاق عمل شود. 

- یک ساعت پس از زایمان 

- و پیش از ترخیص مادر و نوزاد از بیمارستان 

در حقیقت این چهار زمان به پزشک اجازه می‌دهد تا وضعیت مادر و کودک را تحت کنترل قرار دهد. 

عواقب مرگ مادر

نوزادی که پس از مرگ مادر زنده می ماند، به ندرت تا یک سالگی زنده خواهد ماند. احتمال مرگ کودکان زیر ده سال مخصوصا دختران نیز حتی تا چهار برابر افزایش می یابد. کودکان بی مادر نیز اغلب بد درمان شده و به اندازه کافی مورد مراقبت و توجه قرار نمیگیرند. کودکان بزرگتر ترک تحصیل کرده ، دختران مجبور به نگهداری بقیه اعضا خانواده می شوند. در بسیاری از جوامع مرگ مادر برای دختر بچه ها یک فاجعه جبران ناپذیر است. چون مادر ستون خانواده است ، به همین دلیل با مرگ وی به نوعی خانواده از هک پاشیده و آن نظم و آرامش دیگر وجود نخواهد داشت. به همین دلیل مرگ مادر یک حادثه مقطعی نیست بلکه عوارض و پیامدهای آن همیشه خود را نشان می دهد.

عوامل کاهش مرگ و میر مادران:

مرگ مادرتنها نابودي یک شخص نیست، بلکه به معناي تخریب زیربناي جامعه است که به وسیله تربیت وپرورش مادربنیان گذاري می گردد.

مرگ و میر مادران جزو مرگ و میر هاي غیر قابل قبول محسوب می شود ، چراکه بسیاري از علل مرگ و میر

اشاره شده قابل پیشگیري هستند و در جهان امروز امکانات لازم براي جلوگیري از آنها و داشتن یک حاملگی وزایمان بی خطر وجود دارد.

توجه به موارد زیر میتواند منجر به کاهش میزان مرگ مادران در کشور گردد :

1-كنترل وضعيت برون ده ادراري همه مادران پس از زایمان طبيعي و سزارین: براي كاهش خطاهاي تشخيصي و پيشگيري از وخامت وضعيت بيمار در شرایطي نظير خونریزي پس از زایمان و پره اكلامپسي و پيشگيري از ایجاد وضعيتهاي غيرقابل كنترل از قبيل ابتلا به اختلال انعقادي داخل عروقي منتشر، اندازه گيري حجم برون ده ادراري ضروري است درخواست كنترل وضعيت برون ده ادراري باید توسط متخصصين در دستورات پس از زایمان و سزارین درج گردد و در صورت وجود برون ده ادراري كمتر از 50 ميلي ليتر در ساعت باید اقدام فوري انجام گيرد.(راهکارهای ارتقای سلامت و کاهش مرگ و میر مادری، 1394: 3)

2-افزایش آگاهی خانواده ها در مورد عوارض بارداري و زایمان و شیوه برخورد مناسب با آن: لازم است براي همه زنان در سنين باروري به خصوص قبل از اقدام به حاملگي مشاوره پيش از بارداري انجام شود.

زنان مبتلا به بيماري زمينه اي باید پيش از اقدام به بارداري در مورد تغيير دز داروها و كنترل بيماري زمينه اي بررسي شده و پس از اجازه پزشك اقدام به بارداري نمایند.

3-توجه به تجهیز و تدارك بیمارستانها به داروها و ملزوماتی که براي ارائه فوریتهاي مامایی و زایمان ضروري است .

4-افزایش پوشش مراقبتهاي بارداري و پس از زایمان. 

5-شناسایی به موقع و جلوگیري از تأخیر در تصمیم گیري و ارجاع موارد پر خطر

6-عدم تأخیر در ارائه خدمات درمانی به مادران در بیمارستانها و مراکز زایمانی 

7-جلو گیري از سزارین هاي بی مورد. (گزارش عملکرد و دستاوردهای نظام کشوری مراقبت مرگ مادری، 1389: 3)

8-فرآیند شناسایي مادران پرخطر به طور كامل در سطح دانشگاه علوم پزشكي استقرار یابد: واحد هاي مراقبت براي گروه هاي ویژه شامل مهاجرین ،معتادان و افراد حاشيه نشين دچار فقر شدید اقتصادي ایجاد شود، پزشكان معين براي هر دانشگاه تعریف شود.

روند اعزام و ارجاع بيمار مشخص و نحوه اجراي آن ارزیابي گردد، سطح بندي خدمات و روند اعزام و ارجاع بيماران طراحي گردد.

در هر بيمارستان داراي بلوک زایمان ،استانداردهاي تعریف شده پرسنل، فضا، تجهيزات اجرا شود.

9- بررسي همه مادران سزارین تكراري از لحاظ چسبندگي جفت: سزارین با افزایش خطر چسبندگي جفت در بارداري هاي بعدي همراه است. بنا بر این ضروریست به منظور تشخيص به موقع عارضه چسبندگي جفت انجام سونوگرافي معمولي با هدف تاكيد بر بررسي چسبندگي جفت براي همه مادران سزارین تكراري درخواست شده و در صورت وجود تردید، با سونوگرافي داپلر رنگي تایيد شود.

مادران مبتلا به این عارضه باید به محض تشخيص به مراكز سطح سه معرفي شوند و تحت مراقبت قرار گيرند.

10-گزارش دقيق موارد مرگ و تشكيل منظم كميته هاي بررسي مرگ مادر:موارد مرگ مادر به دليل بارداري و عوارض آن به طور كامل پيگيري شده و كميته هاي دانشگاهي در اولين فرصت برگزار گردد.

علل وقوع هر مرگ به طور جداگانه و ریشه اي با متدولوژي توسط اعضاي كميته مرگ مادر در سطح بيمارستان و دانشگاه مورد تجزیه و تحليل قرار گيرد. مداخلات مناسب بر اساس علل وقوع مرگ توسط اعضاي كميته در سطح بيمارستان و دانشگاه طراحي و اجرا گردد. .(راهکارهای ارتقای سلامت و کاهش مرگ و میر مادری، 1394: 3)

بنابراین خدماتی که به جامعه و به ویژه به مادران ارائه می شوند باید ویژگیهاي زیر را داشته باشند:

-قابل حصول و دستیابی باشند.

-قابل اعتماد و از لحاظ فرهنگی مورد قبول باشند.

-از نظر جغرافیایی و زمانی قابل دسترس باشند.

- به طور حرفه اي و بر اساس بسته هاي مبتنی بر شواهد که موثر و با کیفیت هستند ارائه شوند.(گزارش عملکرد و دستاوردهای نظام کشوری مراقبت مرگ مادری، 1389: 3)

نتیجه گیری

عدم رعايت حقوق بشر در مورد زنان، منجر به نابرابري هاي وسيعي در موارد مرگ مادر در داخل و بين كشورها شده است. عليرغم تعهدات و تلاش جامعه جهاني، مشكلات متعدد كشورهاي در حال توسعه، مشكلاتي نظير رخداد بلاياي طبيعي و معضلات ناشي از آن، محدوديت بودجه سلامت، نارسايي نظام خدمات سلامت، سل، ايدز، عفونت هاي انگلي مانند مالاريا و در نهايت تبعيض جنسي كه مانع قرار گرفتن سلامت زنان در اولويت مي باشد، از علل احتمالي كاهش ناكافي ميزان مرگ مادران مي باشد. هدف پنجم توسعه هزاره

در صورتي قابل دستيابي مي باشد كه حقوق بشر زنان، در مركز معادله جهاني قرار گيرد.

منابع

1-اسلاملو، فرخ، حميدرضا؛ نانبخش، فريبا؛ حشمتي، فرهاد؛ امير آبي، ( 1385) "همه گيرشناسي مرگ مادر در استان آذربايجان غربي" مجله پزشكي اروميه، سال 17 ، ش اول.

2-راهکارهای ارتقای سلامت و کاهش مرگ و میر مادری،(1394) اداره سلامت مادران بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.

3-شمشیری میلانی، حوریه. (1390) بهداشت عمومی، سایت جامع علوم پزشکی.

4- ضیائی بیگدلی،محمد رضا.(1373) حقوق جنگ،تهران،دانشگاه علامه طباطبایی.

5-کرامت بحش ور،وحیده.(1388)"بررسی رابطه بین ویژگی های شخصیتی و سبک های مقابله ای با سلامت روان در زنان حامله شهر تبریز"، پایان نامه ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد واحد تبریز.

6- کرمی، یاسمن.(1393) "حقوق باروری"، زنان امروز، شماره 5.

7-گزارش عملکرد و دستاوردهای نظام کشوری مراقبت مرگ مادری،(1389) دفتر سلامت، جمعیت، خانواده و مدارس، اداره سلامت مادران.

8-لمیعیان، می نور و دیگران.(1392) حقوق باروری از منظر حقوق بشر، نشریه تخصصی زنان و مامایی ایران، دوره 8، شماره 2.

9-نیاکروئی،علی.(1382)" بررسی رابطه بین خودکارآمدی عمومی و سلامت روان دانش آموزان پایه سوم مقطع متوسطه شهر بابل"، پایان نامه ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.

 

10-Cook R J, Plata M I.(1994). Women`s reproductive rights. International Journal of Obstetrics and Gynecology.

 

11-Dickens B.M, Cook R.J.(2007).ETHICAL AND LEGAL ISSUES IN

REPRODUCTIVE HEALTH, Reproductive health and public health ethics. International Journal of Gynecology and Obstetrics.

 

12-Wilmoth J, Mathers C, Say L, Mills S. Maternal deaths drop by one-third

from 1990 to 2008: a United Nations analysis. Bulletin of the World Health Organization 2010.

 

13- World Health Organization. Making pregnancy safer: the critical role of the skilled attendant. A joint statement by WHO, ICM and FIGO. Geneva: WHO 2004.

 

14-World Health Organization. Reproductive health indicators: guidelines for their generation, interpretation and analysis for global monitoring, WHO 2006.

 

15-World Health Organization. Trends in maternal mortality: 1990 to 2008;

Estimates developed by WHO, UNICEF, UNFPA and The World Bank,WHO 2010.

-16Smith,T.A.Gery,L.S. Ketring(2005)Evaluting A Youth LeaderShip Life Skills Development Program Journal Of Extensive,

 

 

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837