آرشيو

حقوق بشر و صیانت از کرامت انسانی

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 


چکیده
با توجه به نقض کرامت انسانی افراد در جوامع مختلف با بهانه صیانت از حقوق بشر وکشتارهایی که در این کشورها صورت می گیرد، بحث پیرامون حقوق بشر و کرامت انسانی به یکی از موضوعات مهم در محافل علمی تبدیل شده است. اعلامیه جهانی حقوق بشر از همان ابتدا با رد موضع‌گیری دولت‌های اسلامی و اندیشمندان اسلامی مواجه شد. این اعلامیه در مواردی با احکام اسلامی کاملا مغایر بود، مانند حق آزادی مذهب و حق تغییر آن. بنابراین به انتشار اعلامیه ای در خصوص حقوق بشر اسلامی پرداختند و روز 14 مرداد ماه به عنوان روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی نامیده شد. در این نوشته سعی بر آن است که به بررسی انواع کرامت انسانی و مبانی کرامت انسانی پرداخته شود و بررسی شود که آیا کرامت انسانی مبنای حقوق بشر قرار گرفته است یا نه.
کلیدواژه: حقوق بشر، کرامت ذاتی، کرامت اکتسابی، حقوق بشر اسلامی، آزادی، امنیت اجتماعی.
مقدمه
احترام به انسان در طول تاریخ موضوع قابل توجهی بوده است. چه احترام به گوهر انسانی و چه حرمت به کالبد انسان. در جوامع اسلامی از این حرمت به عنوان کرامت انسان یاد می شود. هر فردی به صرف انسان بودنش دارای ارزش و احترام والایی است و هیچکس حق توهین به او را ندارد. در جوامع اسلامی این کرامت به دو دسته تقسیم می شود: کرامت ذاتی و کرامت اکتسابی. کرامت ذاتی را هر انسانی صرف انسان بودنش داراست و بر همه مردم است که آنرا ارج نهاده و تضییع نکنند. کرامت اکتسابی نیز به مرور زمان قابلیت اکتساب به وسیله هر فردی را دارد و حقوقی است که به واسطۀ پذیرش پوشش اجتماعی، سیاسی یا دینی و فرهنگی خاص، فرد از آنها برخوردار میشود .برای تحقق بخشیدن و حفظ همین کرامت است که حقوق بشر پا به عرصه وجود میگذارد. حقوق بشر، حقوقی هستند که انسان به صرف انسان بودن و به مثابۀ موجود زیستی ، آنها را داراست. رابطۀ تعلق بین این حقوق و افراد ناشی از علل خارج از ارادۀ بشری است، و تمتع از این حقوق نه تنها در ذات بشر نهفته است، بلکه لازمۀ زیست طبیعی وی به عنوان یک انسان است.(ساعد، 1383: 30) اما آنچه قابل ذکر است این است که حقوق بشر تنها به بهانه ای در دست سودجویان تبدیل شده است تا در سایه آن بتوانند به اهداف خود دست یافته و حقوق جوامع  و ملتهای مظلوم را تضییع کنند.
نبود مرزی شفاف بین کرامت ذاتی و اکتسابی و به تبع آن بین حقوق بشر از سایر اقسام حقوق آدمی چون حقوق شهروندی اسباب بهتری برای توجیه غصب قدرت، هتک حرمت، تضییع کرامت و در نتیجه تضییع جمله حقوق انسانی فراهم کرده است.
سازمان کنفرانس اسلامی در سال ۱۳۶۹ شمسی اعلامیه اسلامی حقوق بشر را در سطح دولت‌های اسلامی به تصویب رساند و متعاقب آن، در سال ۱۳۸۷ بنابه پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران، سالروز تصویب اعلامیه اسلامی حقوق بشر، یعنی ۵ اوت هر سال (۱۴ مرداد) را به عنوان روز “حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی” تصویب کرد. براساس این قطعنامه، قرار شد که کشورهای اسلامی هر ساله این روز را در سطح ملی خود، گرامی دارند. از این رو جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۸۸، این روز را در تقویم ملی مناسبت‌های خود، گنجاند .سوالی که در این نوشته مطرح می شود این است که : آیا حقوق بشر با کرامت ذاتی انسان همخوانی دارد؟
فرضیه مورد بحث این است که: به نظر می رسد حقوق بشر مورد نظر کشورهای غربی در برخی موارد با کرامت ذاتی انسان در تضاد است و حقوق بشر مورد نظر کشورهای اسلامی بر مبنای کرامت ذاتی انسان است.
حقوق بشر
حقوق بشر همواره از موضوعاتی بوده که کشورهای استعمارگر و صاحب قدرت از آن به عنوان حربه‌ای برای سلطه بر کشورهای دیگر در طول تاریخ استفاده کرده‌اند.
پروفسور«هوهی فیلد» معتقد است، حقوق بشر حقوقی است که هر فرد به واسطۀ این که بشر است، از آن برخوردار است. منظور از بشر در این تعریف، همان موجود انسا¬نی یعنی آن چیزی است که در نظر عرف، بشر تلقی می شود (نژندی منش، 1386: ص3). به رغم نظر برخی صاحب نظران، حقوق بشر را نمی توان محصول تجربۀ طولانی و تاریخی بشر دانست؛ بلکه حقوق بشر حقوقی فطری و فراگیر، در تمام ادوار و دیار و مطلق از هر گونه تقید نسبت به مکان و زمان و ملیت و مذهب خاص می باشد. حقوق بشر مجموعه قواعد طبیعی که اعلامیۀ جهانی حقوق بشر یا انقلاب کبیر فرانسه یا دیگر معاهدات و میثاق ها یا انقلابات و نهضت های جها¬نی موجد آن باشند، نیست. حتی نمی توان گفت حقوق بشر دستاورد دین و تصمیم جمعی بوده است، بلکه صحیح تر آن است که قدمت آن را به درازای حیات بشری بدانیم. یعنی حقوق بشر با تولد جامعۀ بشری ایجاد شد و همواره به صورت صفتی جدا نشدنی از انسان به حیات خود ادامه داده است (عمید زنجانی و توکلی، 1386: ص162-161).
حقوق بشر مورد نظر کشورهای غربی گاهی یکسویه و در تضاد با حقوق ذاتی انسان هاست. از جمله در مواردی چون آزادی عقیده، مذهب،... اعلامیه حقوق بشر چون توسط کشورهای غربی تنظیم شده است کاملا به نفع این کشورها و وسیله ای برای تامین منافع آنها و درپوشی برای اعمال غیر انسانی آنها در کشورهای دیگر است. با گذشت هفتاد سال از عمر اعلامیه حقوق بشر فجایعی که امروز در کشورهایی نظیر یمن، سوریه، فلسطین، عراق، آفریقا، اروپا و آمریکا رخ می‌دهد نشان از ناکارآمدی این اعلامیه می دهد؛ بنابراین باید تلاش کشورهای اسلامی در جهت تدوین مبانی حقوق بشر اسلامی باشد همان طور که مقام معظم رهبری فرمودند حقوق بشری که غرب می‌گوید بر مبنای غلطی تنظیم شده و لازم است حقوق بشر اسلامی با پایه‌های متقن و عقلانی در افکار عمومی جهان و مجامع حقوقی تبیین و پیگیری شود. 
کرامت انسانی
واژۀ کرامت نزد لغویون عبارت است از حیثیت، بزرگواری و عزت )عمید، 1389: 840)  فرهنگ لغت لیتره نیز در معنای چهارمش، آن را به حرمتی که ملزم به پاس داشتن آن هستیم، ترجمه کرده است ( Beaujean,1900: 333)  در سیر تاریخ فلسفه و حقوق غرب از کرامت اکتسابی و ارزشی به کرامت ذاتی حرکت شده است. اصحاب قرارداد اجتماعی همچون هابز و منتسکیو از کرامت اکتسابی سخن گفته اند. هابز، کرامت را ارزش ذاتی نمیداند و تنها ارزش عمومی انسان میداند که از سوی دولت به وی عطا شده است. (Habbez,1998: 55) در جوامع اسلامی افراد انسانی جدا از فرهنگ، نژاد و مذهب و جنسیت دارای کرامت ذاتی هستند. علاوه بر این نوع کرامت، تمامی افراد شایستگی دستیابی به کرامت اکتسابی را در طول زندگی خود دارا هستند.
علّامه محمدتقی جعفری، ضمن تقسیم کرامت انسانی به کرامت ذاتی و اکتسابی می نویسد:
در اسلام دو نوع کرامت برای انسان ها ثابت شده است که عبارت است از: 1. کرامت ذاتی و حیثیت طبیعی که همه انسان ها، مادامی که با اختیار خود به جهت ارتکاب به خیانت و جنایت بر خویشتن و دیگران آن را از خود سلب نکنند، از این صفت شریف برخوردارند؛ 2. کرامت ارزشی که از به کار انداختن استعدادها و نیروهای مثبت در وجود آدمی و تکاپو در مسیر رشد و کمال و خیرات ناشی می شود. این کرامت، اکتسابی و اختیاری است. ارزش نهایی و غایی انسان به همین کرامت است.(جعفری،1370: 279)
امانوئل کانت، فیلسوف معروف آلمانی نیز با طرح نظریه «خودمختاری اخلاقی و استقلال ذاتی انسان» می گوید: «کرامت انسانی، حیثیت و ارزشی است که تمام انسان ها به جهت استقلال ذاتی و توانایی اخلاقی که دارند، به طور ذاتی و یک سان از آن برخوردارند.»(Kant,2005: 96-97)
کرامت اکتسابی
کرامت اکتسابی آن نوع شرافتی است که انسان به صورت ارادی و از طریق به کار انداختن استعدادها و توانایی ذاتی خود در مسیر رشد، کمال و کسب فضایل اخلاقی، به دست می آورد. به عبارت دیگر:
هرچند همگان دارای شئون و حیثیت برابرند، اما انسان قادر است با به کار انداختن استعدادهای جمیله خود مراتب کمال انسانیت را طی نماید و به مدارج عالی ارتقا یابد. بدین ترتیب، رفتار انسانی منزلت های متفاوتی را ایجاد می کند. در نتیجه، افراد نسبت به یکدیگر برتری پیدا می کنند.(هاشمی،1384: 101)
مهم ترین معیار و محور این نوع کرامت (اکتسابی) بر اساس آموزه های دینی، «تقوا و ایمان» است. خداوند متعال در این باره می فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکُم مِّن ذَکَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ.» (حجرات: 13) از دقت و تأمّل در این آیه، چند نکته به دست می آید: اول اینکه: نژاد، زبان، جنسیت و حریت و رقیت هیچ ارتباطی با کرامت انسانی ندارد.
دوم اینکه: این آیه کرامت انسانی را در کرامت ارزشی منحصر نمی داند؛ زیرا از این آیه استفاده می شود که همه انسان ها دارای کرامت اند. اما با کرامت ترین آنان نزد خدا، باتقواترین آنان است. سوم اینکه: کرامت مبتنی بر تقوا و ایمان نزد خدا و در روز قیامت می تواند ملاک برتری و امتیاز بیشتر انسان ها نسبت به همدیگر باشد، نه در این دنیا، به عبارت دیگر، «کرامت ارزشی هیچ تأثیری در حقوق اجتماعی ندارد. در حقوق اجتماعی، همه انسان ها ـ صرف نظر از درجه ایمان و تقوای آنان  ـ از این گونه حقوق بهره مند هستند.»(منتظری، 1394: 37)
آنچه در این میان قابل ذکر است، این مطلب است که کرامت انسان دارای مبانی است که بر آن استوار شده است از جمله اینکه:
-انسان دارای ویژگی خلیفه اللهی است و خداوند در قرآن کریم میفرماید: "انی جاعل فی الارض خلیفه "(بقره:2) این ویژگی انسان به خودی خود پدید نمی آید و وقتی روح الهی در او دمیده می شود به این مقام دست می یابد و جمیع صفات الهی در این موجود نمایان می شود. یکی از این صفات، کرامت است. پس ویژگی خلیفه اللهی نوع بشر یکی از مبانی برخورداری وی از کرامت است.
-یکی دیگر از مبانی کرامت انسان، خردمندی اوست. همانگونه که فلاسفه اسلامی معتقدند، وجه ممیزه انسان با سایر موجودات، عقل و خرد وی است و همانگونه که امام کاظم فرمودند(کلینی،1369: 19) عقل حجت باطنی خدا در کنار حجت ظاهری که همان انبیا و اولیا هستند، می باشد. بر اساس این قوه عقل و خرد است که انسانه می توانند در کنار یکدیگر با مسالمت زندگی کنند.
-یکی دیگر از مبانی کرامت انسان، برخورداری از آزادی و اختیار است. انسان در انتخاب مسیر زندگی و سرنوشت خود آزاد است و می تواند در مسیر الهی یا شیطانی قدم بگذارد. انتخاب هر کدام از این راه ها در اختیار و اراده وی سات. در زندگی اجتماعی نیز انسان با تکیه بر عقل خود می تواند آزادانه اختیار و انتخاب کند. اگر زندگی نوع بشر بر پایه جبر باشد مغایر با کرامت انسانی می باشد.
- ویژگی مشترک قابل ذکر دیگر در میان انسانها، بهره مندی از فطرت الهی است.همانگونه که امام خمینی(ره) می فرمایند: یکی از فطرت هایی که جمیع سلسلۀ بنی الانسان مخمّر بر آن هستند و یک نفر در  تمام عایله بشر پیدا نشود که برخلاف آن باشد و هیچ یک از عادات و اخلاق و  مذاهب و مسالک و غیر آن، آن را تغییر ندهد و در آن خلل وارد نیاورد، فطرت  عشق به کمال است؛ که اگر در تمام دوره های زندگانی بشر قدم زنی و هر یک از افراد هر یک از طوایف و ملل را استنطاق کنی، این عشق و محبت را در خمیرۀ او می¬یابی و قلب او را متوجه کمال می¬بینی.(امام خمینی،1378: 182) فطرت مشترک خداگرایی در انسان¬ها همه افراد بشر را صاحب کرامت ذاتی می¬کند و بر مبنای فطرت مشترک کمال¬خواهی و عشق به سعادت جاودانی و حقیقی است که انسان¬ها می ¬توانند فارغ از نوع تفکر مذهبی و نژادی دور هم بنشینند و حقوق بشر بنویسند و این مبتنی بر این ایده است که انسان¬ها چون در اصل خلقت مشترک هستند و از کرامت ذاتی برخوردار می¬ باشند. پس دارای حقوق مشترکی نیز می¬ باشند و این محل تلاقی حکمت اسلامی و مبانی فلسفی مفاد حقوق بشر درباره حقوق فطری و ذاتی انسان¬ها است.
علاوه بر مبانی کرامت انسانی،الزاماتی نیز بر کرامت انسانی بار می شود که عبارتند از:
آزادی اجتماعی
یکی از اصولی که بر کرامت انسان بار می¬ شود آزادی است؛ چون انسان آزاد و مختار آفریده شده است، پس علاقه او به حرّیت و آزادی ریشه تکوینی دارد. (طباطبایی، 1359: 39)امیرمؤمنان علی(ع) می ¬فرمایند: «لا تکن عبد غیرک وقد جعلک الله حرّاً»؛  ای انسان برده دیگری مباش که خدا ترا آزاد آفریده است. در اصل اول اعلامیه حقوق بشر نیز آمده است : همه مردم آزاد آفریده شده اند. پس بر مبنای این اصل برده¬ داری امری مغایر کرامت انسانی است و باید با آن مبارزه کرد تا از میان برداشته شود. پیامبر اسلام وقتی در جامعه عصر خویش با پدیده برده¬ داری مواجه شد، برای آزاد کردن برده ارزش بسیار قائل شده و کفارۀ بعضی گناهان مثل کشتن اشتباهی ( قتل خطا)(نسا:4) و نقض سوگند (مائده: 5) و برخی معاصی دیگر را آزاد کردن برده قرار داده است. در قرآن «فک رقبه»؛ یعنی آزادی بردگان از فضایل عالی انسانی شمرده شده است. (بلد:90) همچنین راه¬هایی پیش¬ بینی کرده که بندگان خودشان بتوانند برای آزادی شان از قید رقیت اقدام کنند. روش هایی مثل: مکاتبه، تدبیر و نظایر آن که یکی از محققان دوازده روش از راه های آزاد شدن برده¬ها را با استفاده از منابع اسلامی برشمرده است. (قربانی،1375: 219-218)
بر مبنای کرامت انسان همۀ افراد بشر از آزادی های مشروع مانند: آزادی اندیشه، آزادی علم آموزی و انتخاب محل زندگی، مسکن، شیوه زندگی، انتخاب کردن، انتخاب شدن و انتقاد از شیوه حکومت حاکمان و... برخوردارند.
حق حیات و امنیت در زندگی شخصی
انسان دارای کرامت ذاتی و شایسته کسب فضایل است و لازمه آن داشتن حق حیات و امنیت شخصی است؛ چرا که این فضایل تنها در صحنه زندگی اجتماعی بروز و ظهور پیدا می¬ کند. عمل نیک و اخلاق کریمه ای برای انسان فضیلت شمرده می¬ شود که در شرایط آزاد از او ظهور و بروز پیدا کند و این حقوق؛ یعنی: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی که در ماده سه اعلامیه حقوق بشر به رسمیت شناخته شده است، اساس همۀ حقوق سیاسی و آزادی های مدنی متعاقب آن¬ها از جمله: رهایی از بردگی، شکنجه و بازداشت خودسرانه و نیز حقوق مربوط به محاکمه منصفانه، آزادی بیان و آزادی مسافرت (هجرت) و عدم مداخله در زندگی خصوصی و اصل برائت (بی گناه محسوب شدن افراد تا اثبات جرم)، حق ازدواج و تشکیل خانواده و آزادی عقیده و نظایر آن¬ها است که در مواد سوم تا بیست و یکم اعلامیه حقوق بشر مندرج است. (حقوق بشر در جهان امروز، 1379: 6)
حقوق بشر و کرامت انسانی
حقوق بشر همواره از موضوعاتی بوده که کشورهای استعمارگر و صاحب قدرت از آن به عنوان حربه‌ای برای سلطه بر کشورهای دیگر در طول تاریخ استفاده کرده‌اند. مفهوم مدرن حقوق بشر به عنوان یک اصل جهانی در ادبیات بین الملل، در معنای رایج حقوقی و سیاسی آن، مفهومی است که بعد از جنگ‌ جهانی دوم و بر اساس اصول سکولاریسم و اومانیسم، تنظیم و وارد محاورات روزمره شده است.
در حالیکه یازده قرن پیش، قبل از آن که امثال هابز و لاک و روسو بخواهند دراین مقوله سخن گفته و به اصطلاح، حقوقی برای بشر در نظر بگیرند، در دین مبین اسلام، انسان به عنوان موجودی ارزشمند، باکرامت و به عبارتی مقدس، مورد احترام واقع شده و اسلام با ارائه مفهوم " کرامت اسلامی "، حقوقی بسیار بالاتر و والاتر را برای تمام ابنای بشر در نظر گرفته است.
بر این اساس اعلامیه حقوق بشر از همان ابتدا که تدوین شد مورد اعتراض کشورهای اسلامی قرار گرفت و باعث شد کشورهای اسلامی در صدد اثبات این ادعا برآیند که آنچه تحت عنوان حقوق بشر گردآوری شده است به صورت بسیار کاملتر و جامع تر در آموزه های دینی اسلام وچود دارد. بر همین پایه، مسلمانان به تدوین حقوق بشر اسلامی ازدل آموزه های اسلام پرداختند و سازمان کنفرانس اسلامی سه اعلامیه در رابطه با حقوق بشر تنظیم کرد:
1  ـ  طرح اعلامیه حقوق و تکالیف اساسی انسان در اسلام، در سال 1979 میلادی در مکه مکرمه در عربستان.
2  ـ  طرح سندی در رابطه با حقوق بشر در اسلام در سال 1988 میلادی در شهر طائف در عربستان.
 3  ـ  اعلامیه حقوق بشر اسلامی که در سال 1990 میلادی در شهر قاهره به تصویب رسید.
این اعلامیه در اجلاسی که در 21 ژوئیه تا 5 اوت 1990 میلادی مطابق با 9 تا 14 محرم سال 1411 هجری قمری و 10تا 15 مرداد ماه 1369 در قاهره و طی قطعنامه شماره 19/49 در نوزدهمین اجلاس وزرای خارجه کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی به تصویب رسید.سازمان کنفرانس اسلامی این سند را صرفا به عنوان یک اعلامیه که بیان تلقی مشترک از حقوق بشر اسلامی است و نه یک کنواکسیون یا معاهده‌ای الزام‌آور تصویب می‌کند و به نظر می‌رسد که این اعلامیه به حالت فعلیت نرسیده و بعد از گذشت سال‌ها از زمان تصویب آن هنوز در مراحل ابتدایی اجراست.برده برداری به‌طور صریح در اعلامیه حقوق بشر اسلامی ممنوع شده است. ماده 11 بند الف می‌گوید:« انسان آزاد متولد می‌شود و هیچ‌کس حق ندارد او را به بردگی بکشد یا ذلیل و مقهور خویش کند یا از او بهره‌کشی کند و بندگی جز برای خداوند متعال وجود ندارد.( www.asemooni.com)
حضرت آیت الله خامنه ای نیز به شدت حقوق بشر غربی را به چالش کشیده و در مراسم گوناگون به شدت در سخنرانی های خود به این مسئله اشاره داشته اند. ایشان دستور تشکیل ستاد حقوق بشر را دادند. این ستاد در سال 84 با مصوبه شورای عالی امنیت ملی و تایید مقام معظم رهبری و تکمیل این مصوبه به عنوان یک نهاد فرا قوه‌ای و با ریاست رئیس قوه قضائیه تشکیل شد. مقام معظم رهبری در خصوص رسالت تأسیس این ستاد فرمودند: همانطور که غربی ها بر اساس تفکر خود دنیا را پالایش می کنند و بر اساس آن نظر می دهند ما هم باید بر اساس حقوق بشر اسلامی به دنیا نگاه کنیم و موضع گرفته و اظهار نظر کنیم.اسلام دینی جامع است و همه را تحت پوشش قرار می دهد و طبیعتا مولفه رفتاری حقوق بشری در آن وجود دارد و باید بر اساس اسلام صحنه های خارجی را ارزیابی کنیم.ما در صحنه جهانی در مواجهه با طرف های مقابل خود از جمله دولت های غربی، موضع احتجاجی داریم و به آنها اثبات می کنیم که حتی پای حرف های خود هم نمی ایستند.بر همین اساس ما مواضع حقوق بشری غربی ها را یک جانبه و خودمحورانه می دانیم و غرب غیر از تفکر خود تفکر دیگری را قبول ندارد.مواضع حقوق بشری غرب منافقانه است چرا که بر خلاف آنچه می گویند عمل می کنند و اگر به دوستانشان در جهان و به فجایعی که مرتکب می شوند نظر بیندازیم به این مواضع منافقانه پی می بریم.
موضع غربی ها به اسلام و سایر ادیان، موضع تحمیلی است در حالی که حقوق بشر با تحمیل هیچ رابطه ای ندارد و ما در شعارهای احتجاجی مان در صحنه بین الملل بر اهمیت مردم سالاری و تنوع فرهنگی تکیه داریم.اجلاس غیرمتعهدها که در دولت گذشته برگزار شد،در این اجلاس راجع به حقوق بشر و تنوع فرهنگی مباحثی مطرح شد که سندی هم در تهران تهیه و در سازمان ملل ثبت شد واین قدم اولی بود که ما بتوانیم جایی را برای اسناد و آرای جمهوری اسلامی ایران در اسناد سازمان ملل باز کنیم که خوشبختانه اینگونه برنامه ها در دولت کنونی هم ادامه دارد و انجام می شود.
حقوق بشر اسلامی، معتقد است که کرامت ذاتی انسان قابل تعرض نیست و هر فردی باید از آن برخوردار باشد و اگر خطایی از انسان سر بزند کرامت اکتسابی او را میتوان سلب کرد ولی کرامت ذاتی وی قابلیت سلب ندارد. همچنین کرامت ذاتی را کسی به انسان اعطا نکرده است که بتواند از وی بگیرد بلکه از بدو تولد همراهش بوده است. علاوه بر این چون همه انسانها با هم برابرند باید حقوق یکسان هم در برخورداری از این کرامت داشته باشند و تبعیض قائل شدن بر اساس تفاوت های دینی، عقیدتی و جنسیتی و همچنین استفاده ابزاری از انسان مغایر با کرامت ذاتی وی می باشد.
از آنچه گذشت ، دو نکته به خوبی استفاده می شود: اول آن که پیدایش و تدوین حقوق بشر، در سیر اروپایی آن، همیشه جنبه انفعالی داشته و به موجب انقلابات و حرکتهای مردم علیه نظامهای استبدادی و ستمگر پدید آمده است. و در آخرین مرحله آن پس از فجایع دو جنگ جهانی اول و دوم است که در قلمرو بین المللی مسئله حقوق بشر، مطرح می گردد.
خصیصه انفعالی بودن اعلامیه های حقوق، موجب آن شده است که تدوین کنندگان آن نتوانند فارغ از هر گونه افراط و تفریط و با نظری معتدلانه ، جامع نگر و حقیقت یاب به انسان و حقوق او توجه کنند و در نتیجه همین عامل است که اعلامیه ها با کاستی ها و اشکالاتی مواجه اند.
دوم آن که، تبیین و تدوین حقوق بشر، در جوامع اروپایی که برای آزادی و کرامت انسانها بخصوص زنان انسان چندان ارزش و حقی – حتی به لحاظ تئوریک – قائل نبودند، گامی ارزشمند در جهت احیای انسان و انسانیت محسوب می شود، اما نسبت به جوامع اسلامی و حداقل نسبت به فقه و حقوق اسلام، که چهارده قرن پیش، بیشترین ارزش را برای انسان ها علی الخصوص زنان قائل بوده است پیشرفتی محسوب نمی گردد.
بنابراین کشورهای اسلامی معتقدند برای حفظ صلح، امینت و آزادی افراد بشری و همچنین همگرایی جوامع بشری، لازم است که آن دسته از قوانین و مقرراتی که مغایر با کرامت ذاتی انسان بوده است اصلاح شود و حقوق بشر اهرم و وسیله ای در دست کشورهای غربی برای دستیابی به منافع خود در کشورهای جهان سوم نباشد.
نتیجه گیری
حقوق بشر و حفظ و حراست از کرامت انسانی یکی از مهم ترین دغدغه های جوامع دیروز و امروز به شمار می رود و مطلوب و پسندیده است. در واقع وجود کشتارهای جمعی، تبعیضات نژادی، فقر، قاچاق انسان و... نشان دهندۀ آن است که جوامع انسانی همواره در معرض نقض اساسی حقوق بشر قرار دارند و صیانت از کرامت انسانی نیازمند سازوکارهای عملی برای تحقق آرمان های مشترک بشریت یعنی صلح، امنیت، رفع تبعیض و احترام به کرامت انسانی است. بنابراین باید به اصلاح حقوق بشر مورد نظر کشورهای غربی پرداخت و آن را همسو با کرامت ذاتی انسان ها قرار داد. همچنین لازم است مسئولین کشور جمهوری اسلامی ایران فرمایشات رهبر معظم انقلاب را در زمینه احیای حقوق بشر اسلامی و تبیین آن با جدیت پیگیری کنند تا مجالی برای عرض اندام مدعیان دروغین حقوق بشر نباشد.
منابع
1-قرآن کریم.
2-امام خمینی، (1378). شرح چهل حدیث، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ بیستم.
3- ساعد، نادر.(1383) تأملی بر ساختار قانونی حقوق بنیادین شهروندی با تأکید بر وجاهت آن در قانون اساسی، نشریۀ اطلاع رسانی حقوقی بهمن و اسفند، ش 8 .
4-جعفری، محمدتقی. (1370) حقوق جهانی بشر از دیدگاه اسلام و غرب، تهران: دفتر خدمات حقوق بین الملل جمهوری اسلامی ایران .
5-حقوق بشر در جهان امروز،(1379) اداره اطلاعات همگانی سازمان ملل متحد، ترجمه مرکز مطالعات عالی بین المللی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، چاپ اول، تهران.
6- طباطبائی، سیدمحمدحسین.(1359) فرازهایی از اسلام،گردآوری سید مهدی آیت اللهی، قم: انتشارات جهان آرا.
7- عمید زنجانی، عباس علی. توکلی، محمد مهدی(1386)«حقوق بشر اسلامی و کرامت ذاتی انسان در اسلام».فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 4 .
8- قربانی، زین العابدین.(1375) اسلام و حقوق بشر، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
9- کلینی، محمد بن یعقوب.(1369) اصول کافی، ترجمه سید جواد مصطفوی، جلد یک، تهران: دفتر نشر فرهنگ اهل بیت.
10-منتظری، حسینعلی. (1394) رساله حقوق،تهران:  نشر سرایی.
11= نژندی منش، هیبت اله،جهانشمولی حقوق بشر،8/9/1386:
http://www.hoghoghdanan.com/international20 low/human20rights/article/   
12-هاشمی،سید محمد. (1384) حقوق بشر و آزادی های اساسی،تهران: نشر میزان.
-13Beaujean, É , Dictionnaire de la langue française, Abrégé du Dictionnaire de É.Littré De L'académie Française, Éditions Universitaires ,1900, Belgique
14- Immanuel Kant, Gruandwork of the Metaphysic Of Morals, tr. with in trod, H. J. Pato, Julay 2005.
-15 Thomas Hobbes, Leviathan or the Matter, Forme, & Power of a Common-wealthEcclesiasticall and Civill ,Oxford World's Classics, London (1998)
-16 http://www.asriran.com/fa/news/349125
17- www.asemooni.com/event/islamic-human-rights-day-and-human-dignity

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

شماره 44 - شهریور ماه 1395

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837