آرشيو

آزادی حجاب و تعهدات حقوقی کشورهای غربی

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 


چکیده:
قوانین بسیاری از کشورهای غربی در خصوص منع حجاب زنان، یکی از مهمترین چالشهای امروزه مسلمان در این کشورهاست. چرا که با نگاهی به قوانین و تعهدات بین المللی کشورها در می یابیم که این رفتارها ، در تناقض و تقابل جدی با قوانین حقوق بشری می باشد. در بندهای مختلف اعلامیه جهانی حقوق بشر، به احترام آزادی دینی و عدم محدودیت پیروان ادیان تاکید شده. اما دولت های غربی با اهداف سیاسی و سیاستهای اسلام هراسی، سعی در محدود کردن مسلمان دارند. در این مقاله با بررسی قوانین بین الملل ، به تحلیل و چرایی رفتار دول غربی در تصویب قوانین منع حجاب پرداخته می شود.


واژگان کلیدی: حجاب، حقوق بشر، تعهدات، نقض، قوانین

مقدمه:

پوشش اسلامی و حجاب یکی از آموزه‌های دین اسلام است که بسیاری از زنان مسلمان به عنوان تکلیف دینی به آن عمل می‌کنند. بر اساس موازین حقوق بشر نیز هر انسانی از حق آزادی فکر، وجدان و دین برخوردار است. این حق شامل اظهار عقیده و ایمان، تعلیمات مذهبی و اجرای مراسم دینی به نحو فردی یا جمعی، خصوصی یا عمومی خواهد بود .(ماده 18 اعلامیه جهانی حقوق بشر)

مطابق آمار سازمان کنفرانس اسلامی نزدیک 450 میلیون مسلمان در 150 کشور غیر عضو سازمان کنفرانس اسلامی زندگی می‌کنند.در دهه‌های اخیر برخی از کشورهای اروپایی محدویت‌هایی برای پوشش اسلامی زنان مسلمان وضع کرده‌اند.(میرمحمدی،1386،ص50)

امروزه اعلاميه جهاني حقوق بشر شناخته ترين و مورد استناد ترين سند حقوق بشري در سراسر جهان مي باشد . اين اعلاميه به عنوان پايه حقوق بشر بين المللي الگويي جهت معاهدات و اعلاميه هاي متعدد بين المللي بوده و در قوانين جاري بسياري از کشورهاي جهان ادغام شده است .

علاوه بر اعلاميه فوق ميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي مصوب 1966 سازمان ملل متحد در ماده 18 خود به آزادي ديني و انجام اعمال و فرايض ديني به عنوان يکي از حقوق انساني اشاره مي کند و دولتها را متعهد ساخته درباره آزاديهاي ديني از اجبار خودداري کنند . دولتها آنگونه که در بند 3 ماده 18 ميثاق حقوق مدني و سياسي آمده است فقط تحت شرايط خاص ( حمايت از امنيت ، نظم ، سلامت ، اخلاق عمومي و حفظ حقوقي اساسي ديگران ) مي توانند در انجام امور ديني ، محدوديت ايجاد کنند.

سازمان عفو بين الملل به عنوان يکي از سازمانهاي غير دولتي فعال در امر مبارزه با نقض حقوق بشر در گزارشات خود ،با اشاره به سياستهاي ضد اسلامي دولتها ، از نقض گسترده حقوق و آزاديهاي مسلمانان در کشورها اعلام نگراني کرده و بيان داشته که در اين کشورها به علت وجود قوانين تبعيض آميز و ضد اسلامي مسلمانان از حق تحصيل ، فعاليتهاي اجتماعي ، دست يابي به مشاغل مطلوب و مناسب و ... محروم مي گردند.(آریا،1393،ص1)

با توجه به این مسائل،مشخص است که منع حجاب یک اقدام ضد بشری و غیر قانونی است که در پشت پرده آن،نیات و اهداف شوم سیاسی دول غربی پنهان است.در این پژوهش،ضمن تعریف حجاب از منظر اسلام و ریشه تاریخی این امر بشری در ادیان مختلف،به بررسی قوانین حقوقی آزادی حجاب  و سیاستهای دولتهای غربی در جهت ممنوعیت حجاب پرداخته ایم.


1-حجاب از منظر اسلام

1-1:مفهوم شناسی واژه حجاب
واژه حجاب از ریشه حجب )بر وزن فعل( به معنای مانع شدن چیزی درمقابل چیز دیگر است .در زبان فارسی به معنای در پرده کردن، روگیری، عفاف، حیا، پرده،حاحز، رداع، حائل میان دوچیز، پوشاک، هر آن چه خود را بدان پوشند، روپوش، روبند،نقاب و غیره آمده است. به عبارت دیگر، استعمال کلمه "حجاب" در مورد پوشش زن یک اصطلاح نسبتا جدید است.در قدیم و به خصوص در اصطلاح فقها کلمه "ستر" که به معنی پوشش است به کار رفته است.
فقها چه در کتاب الصلوه و چه درکتاب النکاح که متعرض این مطلب شده اند، کلمه ستر را به کاربرده اند نه کلمه حجاب را.
 پس بهتر بود این کلمه عوض نمی شد و ما همیشه همان کلمه پوشش را به کارمی بردیم. زیرا چنان که گفتیم معنی شایع لغت حجاب پرده است و اگر در مورد پوشش به کار برده می شود به اعتبار پشت پرده واقع شدن زن است و همین امر موجب شد که عده ی زیادی گمان کنند که اسلام خواسته است زن همیشه پشت پرده و در خانه محبوس باشد و برون نرود.
ولی اخیراٌ از کلمه حجاب اسلامی درجای کلمه ستر و پوشش استفاده می کنند و آن هم به خاطر جامعیت و گویایی آن برای بیان پوشیدگی زن از نظراسلام است.زیرا که "ستر" و "پوشاندن" مانند "حجاب اسلامی" گویای پوشیدگی و نوع و حدود آن نمی باشد، مگر این که قید اسلامی را به آن اضافه کنیم که در آن صورت " پوشش اسلامی"معادل " حجاب اسلامی" خواهد بود و همه آن چه را که خداوند در سوره های نور و احزاب از زنان خواسته است در پوشیدگی خود رعایت کنند را در بردارد.
بنابرین پوشش اسلامی می بایستی ضمن لحاظ حدود شرعی مذکور در رساله عملیه، با خودنمایی و جلب نظر و نگاه نا محرم همراه نباشد.(بیگی،قلی زاده،1392،صص67-66)
2-1: حجاب مایه احترام و ارزش زن
مرد به طور قطع از نظر جسمانی بر زن تفوق دارد. از نظر مغز و فکر نیز تفوق مرد لااقل قابل بحث است. زن در این دو جبهه در برابر مرد قدرت مقاومت ندارد، ولی زن از طریق عاطفی و قلبی همیشه تفوق خود را بر مرد ثابت کرده است. حریم نگه داشتن زن میان خود و مرد یکی از وسائل مرموزی بوده است که زن برای حفظ مقام و موقع خود در برابر مرد از آن استفاده کرده است. اسلام زن را تشویق کرده است که از این وسیله استفاده کند. اسلام مخصوصا تأکید کرده است که زن هر اندازه متین تر و با وقارتر و عفیفتر حرکت کند و خود را در معرض نمایش برای مرد نگذارد بر احترامش افزوده می شود. قرآن کریم پس از آنکه توصیه می کند زنان خود را بپوشانند می فرماید: « ذلک ادنی ان یعرفن فلا یؤذین و کان الله غفورا رحیما؛ این براى آن که به عفیف بودن شناخته شوند و مورد تعرض هوسبازان قرار نگیرند نزدیک تر است، و خدا آمرزنده و مهربان است» ( احزاب/ 59)، یعنی این کار برای اینکه به عفاف شناخته شوند و معلوم شود خود را در اختیار مردان قرار نمی دهند بهتر است، و در نتیجه دور باش و حشمت آنها مانع مزاحمت افراد سبکسر می گردد.
بنابراین حکمت و فلسفه پوشش از نظر اسلام عبارت است از: آرامش روانی، استحکام پیوند خانوادگی، استواری اجتماع، ارزش و احترام زن. نبودن حریم میان زن و مرد و آزادی معاشرتهای بی بند و بار هیجانها و التهابهای جنسی را فزونی می بخشد و تقاضای سکس را به صورت یک عطش روحی و یک خواست اشباع نشدنی در می آورد. غریزه جنسی یک غریزه نیرومند، عمیق و دریاصفت است، هر چه بیشتر اطاعت شود سرکش تر می گردد، همچون آتش که هر چه به آن بیشتر خوراک بدهند شعله ورتر می گردد. فلسفه پوشش و منع کامیابی جنسی از غیرهمسر مشروع، از نظر اجتماع خانوادگی این است که همسر قانونی شخص از لحاظ روانی یک نفر رقیب و مزاحم و زندانبان به شمار می رود و در نتیجه کانون خانوادگی بر اساس دشمنی و نفرت پایه گذاری می شود. بی حجابی و ترویج روابط آزادی جنسی موجب فلج کردن نیروی اجتماع است. آنچه موجب فلج کردن نیروی زن و حبس استعدادهای اوست حجاب به صورت زندانی کردن زن و محروم ساختن او از فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی است و در اسلام چنین چیزی وجود ندارد.
)http://www.askquran.ir(

3-1 حجاب در ادیان مختلف
لباس پوشيدن، شأني از شئون انسان است و پديدهاي است كه ً تقريبا به اندازه طول تاريخ بشر سابقه و بهقدر پهنة جغرافياي امروزين زمين، گسترش دارد .
حجاب و پوشش در مفهوم عام آن هميشه ناظر بر شرم و حيا بوده است، همين مقوله خصلتي انساني داشته و تاريخ را برنمي تابد و شامل مرد و زن است.این خصلت انساني، يكي از فلسفه هاي اصلي پوشش آدمي بوده و نميتواند تنها براي حفاظت ازسرما و گرماباشد.
اين مطلب، بر اساس مجسمه هاي به جامانده،كتيبه ها و نقش برجسته هاي تاريخي، استنتاج گرديده است و تاريخ بشر قبل ازميلاد و پس از آن، پوشش زن و مرد را نشان مي دهد. نويسندة كتاب «تاريخ لباس» ، تاريخ پوشاك را تا سال ۱۹۵۰ ميلادي بررسي كرده و ازهر قوم و آمريكايي ملتي كه سخن رانده، پوشش ً نسبتا كامل آنهارا نشان ميدهد.(محبوبی،1386،ص100)
بنابراین حجاب در اقوام و ملل بنابر گواهي متون تاريخي، در اكثر اقوام و ملل، حجاب در ميان زنان معمول بوده است. اين امر در طول تاريخ دستخوش تغييرات فراواني شده و گرايشهاي مختلف سياسي، مذهبي، اخلاقي و ... بر آن تأثيرگذار بوده است. براون و اشنايدر، دو نويسندة غربي دركتابي بهنام«پوشاك اقوام مختلف»، پوشاك اقوام گوناگون جهان ازعهد باستان تا قرن بيستم را به صورت مصور ارائه كرده اند. نگاهي كوتاه به اين كتاب، روشنگر اين واقعيت است كه در عهد باستان در ميان يهوديان، مسيحيان، زرتشتيها، اعراب، يونانيان و اهالي روم، آلمان، خاور نزديك و برخي مناطق ديگر پوشش زن به طور كامل رعايت ميشده است .روت ترنرويل كاكس نيز طي يك بررسي پنج هزار ساله از پوشاك زنان و مردان، نوع پوششي را كه در طي اين تاريخ طولاني از لباس زنان ارائه ميدهد آن است كه از ابتدا تا آغاز قرن 19 عموماً لباس زنان بلند و كاملاً پوشيده بوده است.
فرهنگ، محيط اجتماعي، شرايط جغرافيايي، تمدن و آداب و رسوم ملل مختلف فقط عاملي براي تغيير شكل ظاهري و نحوة تزيين ستر و پوشش آنان است و در مورد نوع پوشش كل بدن در بانوان يكسان بوده و عموماً تمام بدن با منسوجات و پارچه پوشيده ميشده است. اما پس از انقلاب فرانسه و انگلستان شاهد تغييراتي كلي و اساسي در نوع پوشش زنان در اروپا هستيم. به طوري كه لباس، پوشيدگي خود را به ميزان زيادي از دست داده و حتي شكل و نوع تزئينات آن نيز كاملاً تغيير كرده است.  در كتاب «خاطرات و خطرات» نيز اشاره شده است كه زنان چيني در معابر عمومي جز در ملحفه و پرده ظاهر نميشدند و در خانه نيز داراي اتاقهاي اندروني و بيروني بودند . اين مطالب به خوبي اثبات ميكند كه در نقاط مختلف جهان نه تنها حجاب و پوشش زن به طور كامل رعايت ميشده است، بلكه در بعضي از موارد از حد تعادل خارج و به صورت خانهنشيني درميآمده است.(زروندی،1386،ص124)

2)بررسی قانونی ممنوعیت حجاب در  دولتهای غربی

1-2 اسلام هراسی، پشت پرده قانون منع حجاب

اﺳﻼم ﻫﺮاﺳﯽ و اﺳﻼم ﺳﺘﯿﺰی ﭘﺪﯾﺪه جدیدی در غرب نیست و ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً رﯾﺸﻪ در تاریخ اروپا و ﺑﻪ وﯾﮋه ﺟﻨﮓﻫﺎی ﺻﻠﯿﺒﯽ دارد. بعد از برخوردهای جدی جهان غرب با پدیده‌ی اسلام، که در جنگ‌های صلیبی اتفاق افتاد؛ حضور مسلمانان در اندلس اسپانیا از قرن دوم تا هفتم هجری و برخورد اروپاییان با آن‌ها در این منطقه با هدف خارج کردنشان از اسپانیا، از جمله مصادیق غرب در مسئله اسلام هراسی است. اﻣّﺎ اﻣﻮاج ﺟﺪﯾﺪ اﺳﻼم ﻫﺮاﺳﯽ و اﺳﻼم ﺳﺘﯿﺰی،ﭘﺮوژهای ﮐـﺎﻣﻼ ﻫﺪﻓﻤﻨـﺪ و ﻃﺮاﺣـﯽ ﺷـﺪه از ﺳـﻮی ﺻﻬﯿﻮﻧﯿـﺴﻢ ﺑـﯿﻦ اﻟﻤﻠـﻞ بوده ﮐـﻪ ﺑـﺎﺑﻬﺮه گیری از اﺑﺰارﻫﺎی ﻣﺘﻨﻮع و ﺗﺎکتیک ﻫﺎی ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﭘـﺮداﻣﻨـﻪ ای به اجراء در آمده است.
ﻏﺮب در ﺻﺪد است ﺗﺎ ﺑﺎ ﺗﮑﯿـﻪ ﺑـﺮ راﻫﺒـﺮد اﺳـﻼم ﻫﺮاﺳـﯽ؛ ﺑﻪ زﻋﻢ ﺧﻮد ﻣﻬﻤﺘـﺮﯾﻦ ﻣـﺎﻧﻊ ﺟـﺪی ﺑـﺮ ﺳـﺮراه ﺟﻬـﺎﻧﯽ ﺳـﺎزی و اﺳـﺘﯿﻼی ﻓﺮﻫﻨـﮓ، ﺳﯿﺎﺳﺖ و اﻗﺘﺼﺎد ﻏﺮب را از ﺳﺮ راه ﺑﺮدارد.اﯾـﻦ ﻣـﺎﻧﻊ از ﻣﻨﻈـﺮﻏﺮﺑـﯽ ﻫـﺎ، ﻫﻤـﺎن ﺧﻮد آﮔﺎﻫﯽ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن، ﺑﺎزﯾﺎﺑﯽ ﻫﻮﯾﺖدﯾﻨﯽ و ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮی ﺑﯿﺪاری اﺳﻼﻣﯽ است.
اﻧﺘﺸﺎر ﮐﺘﺎب آﯾﺎت ﺷﯿﻄﺎﻧﯽ در راﺳﺘﺎی ﻣﻮج اول اﺳﻼم ﻫﺮاﺳﯽ ﺑﻮد، ﺑﺎ ﻓﺮوﭘﺎﺷﯽ ﺑﻠـﻮکﺷﺮق و ﺷﻮروی ﺳﺎﺑﻖ در آﻏﺎز دﻫﻪی ۹۰ﻣﯿﻼدی و ﺧﻼء ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ ﻫﺮاﺳﯽ و ﻣﺤﺎﺻـﺮه اﻧﺪﯾـﺸﯽﻣﺘﺪاول ﻋﻮام در ﻏﺮب، راﻫﺒﺮد اﺳﻼم ﻫﺮاﺳﯽ ﺑـﻪ ﺻـﻮرﺗﯽ ﺟـﺪیﺗـﺮ ﻣـﻮرد اﻫﺘﻤـﺎم و ﺗﻮﺟـﻪﺑﺎزﯾﮕﺮان ﺳﻠﻄﻪ ﮔﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ.در ﻫﻤﯿﻦ راﺳﺘﺎ ﻣﻮج اﺳﻼم ﻫﺮاﺳـﯽ و اﺳـﻼم ﺳـﺘﯿﺰی، ﭘـﺲ ازﺣﺎدﺛﻪ ۱۱ ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ و اﻧﻔﺠﺎرﻫﺎی ﻧﯿﻮﯾﻮرک و واﺷﻨﮕﺘﻦ ﻋﻤﻠﯿﺎﺗﯽ ﺷﺪ.
اظهارات جری فالول کشیش آمریکایی، درباره‌ی پیامبر اسلام(ص)، در یک برنامه‌ی زنده‌ی تلویزیونی بعد از حوادث یازده سپتامبر و ماجرای قرآن‌سوزی تری جونز، که به بزرگترین مسئله در سیاست خارجی آمریکا تبدیل شد و صدها مورد دیگر از اقداماتی است که در این باره صورت پذیرفته است.
در کنار تمام تبلیغات منفی غرب، روند گرایش و تمایل مردان و به خصوص زنان غربی به اسلام و علی الخصوص به مسئله حجاب غیر قابل انکار است. گرایش روز افزون زنان در غرب به حجاب به عنوان نمودی از اسلام، موضوع قابل توجهی است و آنچه که دنیای غرب را از حجاب می ترساند این است که زنان به هویت انسانی خویش بازگردند و خود را از اسارت بهره کشی مردان برهانند. موجِ داشتنِ حجاب، تهدیدی جدی برای کشورهای غربی است زیرا بین آگاهی زنان و حجاب رابطه ای ناگسستنی وجود دارد.
اگر چه حجاب درهمه ی ادیان جایگاه ویژه ای دارد و مطالعه تاریخ ادیان نشان داده حجاب یکی از عناصر و احکام تشریعی آنها است اما به علت تحریف در ادیان الهی، همواره مساله ی حجاب با رویکردی مغرضانه و با اهدافی استکبارانه دستخوش دگرگونی شده است. به طوری که این مسأله آن گونه القاء می شود که حجاب تنها مختصّ اسلام بوده و در دیگر ادیان جایگاهی نداشته است. اما فطری‌بودن پاکدامنی، گرایش به مذهب، تأثیر پوشش در خودآگاهی و تأثیرگذاری حجاب بر غرور و استقلال و داشتن زندگی مستدام، حفظ اسرار زنان، تعهد مردان، خوشنامی زنان، دستور‌ها و سفارش‌های بزرگان، امنیت، حفظ حریم خصوصی و… از جمله عواملی هستند که سبب گرایش و التزام زنان مسلمان به حجاب اسلامی و غیر مسلمانان به اصل اسلام و پوشش اسلامی شده است.
امروزه، شاهد اقبال قابل توجه حجاب در میان زنان غربی هستیم که علی رغم برخورد دفعی و سختگیری حکومت ها و نظامهای سیاسی غرب با حجاب، با پوششی که انتخاب میکنند، به سیستم فرهنگی و اجتماعی که در واقع خرده سیستمی در سیستم سرمایه داری غرب محسوب میشود، “نه” میگویند. این موضوع برای حکومتهای غربی قابل پذیرش و تحمل نبوده و سبب به وجود آمدن برخوردهای شدید نسبت به رعایت حجاب می شود. ترس و دلهره ای که در دل دولت مردان غربی به وجود آمده است، آنان را وادار ساخته تا ارزش های مسلمانان را مورد حمله قرار دهند، تا جایی که در برخی از کشورهای اروپایی قانون منع حجاب به تصویب رسیده و دردناک تر آنکه ویروس آن به تعدادی از کشورهای مسلمان نیز سرایت کرده است.
خِلط معنای آزادی با رها بودن، عدم ارائه ی درکی صحیح از معنای فردگرائی، بروز و رواج اندیشه های فمینیسمی، ترویج بی‌عفتی برای غفلت و استثمار، عادی سازی بی اخلاقی ها، رفتار تبعیض آمیز با زنان و دختران محجبه و استفاده ی سوء و گسترده از تبلیغات و رسانه ها بعنوان وسیله‌ای برای تخدیر جوامع، از دیگر حربه های دنیای غرب در مخالفت با حجاب است. با این همه، امروز، حجاب توانسته جایگاه حقیقی خود را در دنیای غرب پیدا کند و زمینه ساز گرایش روز افزون به دین مبین اسلام گردد.(هیئت،1393،ص1)

2-2-بررسی حقوقی منع حجاب در غرب
الف)مغایرت ممنوعیت حجاب زنان مسلمان با اسناد بین المللی و حقوق بشری
بر پایه تعالیم زنده و جاویدان اسلامی، پیروان مذاهب دیگر در سرزمین های اسلامی اجازه دارند مراسم مذهبی و شعائر دینی خود را حفظ کرده و مقررات مذهبی خود را به کار ببندند.به موجب مقررات حقوق بین الملل و اسناد حقوق بشری نیز آزادی مذهب و عقیده و شعائر دینی افراد به رسمیت شناخنه شده است.
به همین دلیل ایجاد ممنوعیت یا هرگونه محدودیت در مقوله حجاب برای زنان مسلمان در قلمرو کش وهای غربی با اسناد بین المللی و حقوق بشری مغایرت دارد.
-
1)منشور سازمان ملل متحد
منشور ملل متحد دولتهای عضوش را از ایجاد محدودی تهای غیرضروری وسلیقه ای  باز می دارد. بر این اساس، اقلیت های موجود در سرزمینهای دولتهای عضو در پرتو اصل "عدم تبعیض" و برابری افراد با یکدیگر، درحمایت حقوق بین الملل قرار میگیرند.
چنان چه دربند الف ماده 55 منشور سازمان ملل متحد نیز مقرر شده کلیه دول عضو، متعهد به رعایت حقوق بشر و آزاد یهای اساسی برای همه، بدون تبعیض از حیث نژاد، جنس، زبان یا دین خواهند بود.

2)میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی
برپایه ماده 18 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی 1966: 1-هرکس حق آزادی فکر، وجدان و مذهب دارد. این حق شامل آزادی، داشتن یا قبول یک مذهب یا معتقدات به انتخاب خود، هم چنین آزادی ابراز مذهب یا معتقدات خود خواه به طور فردی یا جماعت، خواه به طور علنی یا در خفا در عبادات و اجرای آداب و اعمال و تعلیمات مذهبی میباشد. 2- هیچ کس نباید مورد اکراهی واقع شود که به آزادی او در داشتن یا قبول یک مذهب
یا معتقدات به انتخاب خودش لطمه وارد آورد. 3- آزادی ابراز مذهب یا معتقدات را نمی توان تابع محدویت هایی نمود، مگر آن چه منحصرا به موجب قانون پیش بینی شده و برای حمایت از امنیت، نظم، سلامت یا اخلاق عمومی یا حقوق و آزادی های اساسی دیگران ضرورت داشته باشد. - 4 دولت های طرف این میثاق متعهد می شوند که آزادی والدین و بر حسب مورد سرپرستان قانونی کودکان را در تامین آموزش مذهبی و اخلاقی کودکان مطابق معتقدات خودشان محترم بشمارند. هم چنین هیچ کس را نمی توان به مناسبت عقایدش
مورد مزاحمت و اخافه قرار داد. (بند 1ماده 19 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی)

به عبارت دیگر، در کشو رهایی که اقلیتهای نژاد ی، مذهبی یا زبانی وجود دارند، اشخا ص متعلق به اقلیت های مزبور را نمی توان از این حق محروم نمود که مجتمعاٌ با سایر افراد گروه خودشان از فرهنگ خاص خود
بهره مند شوند و به دین خود متدین بوده و بر طبق آن عمل کنند یا به زبان خود تکلم نمایند.)ماده 27 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی( کما این که، همین امر؛ یعنی حق آزادی فکر، وجدان و مذهب در بند 7 ماده 5
کنوانسیون بین المللی رفع هر نوع تبعیض نژادی علیه زنان نیز مورد تاکید واقع شده است.
-3) اعلامیه جهانی حقوق بشر
هر انسانی از حق آزادی فکر، وجدان و دین برخوردار است. این حق شامل اظهار عقیده و ایمان، تعلیمات مذهبی و اجرای مراسم دینی به نحو فردی یا جمعی، خصوصی یا عمومی خواهد بود.(ماده 18 اعلامیه جهانی حقوق بشر)
برابر ماده 2 اعلامیه جهانی حقوق بشر: هر کس می تواند بدون هیچ گونه تمایز، مخصوصاٌ از حیث نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقیده سیاسی یا هر عقیده دیگر و هم چنین ملیت، وضع اجتماعی، ثروت، ولادت یا هرموقعیت دیگر، از تمام حقوق و آزادی هایی که در اعلامیه حاضر ذکر شده است، بهره مند گردد.به علاوه هیچ تبعیضی به عمل نخواهد آمد که مبتنی بر وضع سیاسی، اداری و قضایی یا بین المللی کشور یا سرزمینی باشد که شخصی به آن تعلق دارد. خواه این کشور مستقل، تحت قیمومیت یا غیر خود مختار بوده یا حاکمیت آن به شکلی محدود شده باشد.(بیگی ،قلی زاده،1392،صص80-79)

ب)محدودیت‌های نظام بین‌المللی در حمایت از اقلیت‌ها
حقوق بین‌الملل در درجه نخست در پرتو اصول برابری و عدم تبعیض از اقلیت‌ها حمایت به عمل می‌آورد. اما در حال حاضر در حقوق بین‌الملل یک سند الزام‌آور جامع ویژه اقلیت‌ها وجود ندارد. ماده 27 میثاق حقوق مدنی سیاسی و اعلامیه 1992م. نیز در پرتو اصول مذکور به حقوق اقلیت‌ها می‌پردازند. بنابراین برای شناسایی و تضمین مطلوب حقوق اقلیت‌ها راه طولانی در پیش است. در این مسیر محدودیت‌‌های وجود دارد که برخی از آنها بیان می‌شود:
1-حاکمیت دولت‌ها
دولت‌ها همواره از دخالت دیگران درباره اقلیت‌ها در قلمرو حکومت خود نگران بوده و آن را مداخله در امور داخلی می‌دانند. این نگرانی سابقه طولانی داشته و همچنان وجود دارد. بند 4، ماده 8 اعلامیه 1992م. با عبارت: «هیچ‌یک از مفاد اعلامیه حاضر نباید به گونه‌ای تفسیرشود که هرگونه فعالیت مغایر با اهداف و اصول ملل متحد، از جمله تساوی حاکمیت، تمامیت ارضی و استقلال سیاسی دولت‌ها، مجاز گردد»؛ از این نگرانی غافل نمانده است. با وجود عنصر قدرتمند «حاکمیت» دست دولت‌ها را در شناسایی و تضمین حقوق اقلیت‌ها گشوده است. لذا در تعیین میزان حقوق اقلیت‌ها نمی‌توان از تعامل آن‌ها با حاکمیت کشوری که در آن زندگی می‌کنند، غافل بود. بنابراین نخست باید نگرانی دولت‌ها را از این که اقلیت‌ها تهدیدی برای حاکمیت ملی هستند و بحران می‌آفرینند، از بین برد.
2- تفاوت در نظام های سیاسی و حقوقی
هر جامعه‌ای، نظام سیاسی، حقوقی و اجتماعی خاصی دارد. شالوده این نظام، تعلقات تاریخی، فرهنگی و مذهبی همان جامعه است که در چارچوب قوانین داخلی خود، ادامه حیات می‌دهد. بر این اساس مقاومت در برابر ظهور و بروز فرهنگ‌های بیگانه، در هر جامعه‌ای تا حدودی طبیعی به نظر می‌رسد. لذا چنان ‌چه آداب و سننی برخلاف نظم حقوقی، عمومی و اخلاق حاکم بر جامعه به شمار آید، می‌تواند حقوق اقلیت‌ها را با محدودیت‌هایی مواجه سازد.
3- فقدان تعریف جامع
درباره «اقلیت» و «اقلیت دینی» تعریف جامع و کاملی وجود ندارد. در تعریفی از اقلیت آمده: «اقلیت، گروهی از شهروندان کشور هستند که به لحاظ عددی، بخش کمتری از جمعیت را تشکیل می‌دهند و در حاکمیت کشور شرکت ندارند. دارای خصوصیات قومی، مذهبی یا زبانی متفاوت از اکثریت افراد جامعه بوده و نوعی حس همبستگی در آنها وجود دارد که از اراده جمعی برای بقا نشأت می‌گیرد و هدف آنها دستیابی به مساوات و برابری حقیقی و حقوقی با اکثریت مردم هستند»
در تعریف دیگری آمده: «اقلیت مذهبی (دینی) گروه‌هایی هستند که مذهب آنها به عنوان مذهب رسمی یک کشور شناخته نشده یا اکثریت مردم به آن نپیوسته‌اند»
البته فقدان یک تعریف جامع، مانعی برای حمایت از اقلیت‌ها محسوب نمی‌شود. چنان‌که اعلامیه 1992م. بدون ‌آنکه تعریفی از اقلیت‌ ارایه دهد، حقوقی برای آنان بیان نموده است. اما با بودن تعریفی جامع و کامل، دیگر راهی بر توجیه دولت‌ها در نادیده گرفتن حقوق اقلیت‌ها باقی نخواهد ماند. (میر محمدی،1386،ص72)

3- نقش رسانه ها در ممنوعیت حجاب

پس از انقلاب اسلامي انگار ه پردازي در رابطه با حجاب از سوي رسانه هاي غرب شکل گرفته و غربی ها حجاب را که تا قبل از احياي مجدد هويت ديني مظهر فريبندگي مطرح میکردند،سمبل ظلم آشکار به زن و
نقض حقوق و آزاد يهاي فردي زن تصوير کردند که مانع پيشرفت زن در عرصه هاي مختلف است. در جريان جديد تصويرسازي رسان هاي يک سياست واحد را به نمايش گذاشتند و با شعار حمايت از حقوق بشر به بازنمايي حجاب با ارایه  دو نوع شخصیت دهی به آن به عنوان نماد ضد حقوق زن و نماد سياسي اقدام کردند.
تحليل محتواي متون رسان هاي بررسي شده نشان می دهد كه زنان مسلمان با حجاب چادر و عفت و حيايي كه مشخصه آنهاست بازنمايي شد ه اند.
ارتباط حجاب زن مسلمان با خشونت به شدت به چشم  می خورد. به گونه ای كه در رسانه های  غرب به عنوان برون گروه و ديگري به آنها حمله مي شود.
بررسي واژگاني پيام هاي رسانه ها نشان می دهد در معرفي زن مسلمان رسانه های غربي به عنوان سوژه آنها را در مقام فرودستي قرار می دهند و ايشان منقاد تفكر و خشونت مردسالارانه تصويرشده اند كه بی چون و چرا از شوهرانشان تبعيت می کنند. در مقابل، خود يا زن غربي مظهر پيشرفت،آزادي، زيبايي، روشنفكري و... مطرح مطرح می شود.
رسانه های غربي در بازنمايي حجاب به عنوان ضد حقوق زن بودن نيز پيا مهاي متعددي منتشرمی کنند . نويسندگان غربي با تفکرات و ديدگا ههاي سياسي مختلف و همچنين زنان مسلمان سکولار از جوامع اسلامي در يک اتفاق واحد تلاش می کنند تا هرگونه خشونت نسبت به زنان مسلمان را به قوانين اسلامي ربط دهند و با طرح پار ه اي از قوانين حقوقي همچون حق طلاق، خروج زن از خانه، تعدد زوجات، حق حضانت، ديه، ارث، سنگسار نتيجه بگيرند نگاه اسلام و قوانين قرآن زن را موجودي درجه دوم تصوير کرده و لذا اعمال و رفتارهاي غلط از سوي مردان مسلمان به روح اسلام نقض حقوق زنان در کشورهاي اسلامي  و قوانين حقوقي آن بر ميگردد ،ريشه قوانين ديني دارد.
.(رسانه ها-صص315-331-)
بنابر این رسانه ها نیز در تولید این گفتمان که حجاب مظهر عقب ماندگی و عامل محدودیت زنان است می تواند نقش موثری را در تصویب قوانین منع آزادی زنان  مسلمان در غرب ایفا نماید.

4: تحلیل نتایج: معمای سیاسی یا حقوقی

پدیده حجاب، به عنوان یک امر فطری در نهاد بشر قرار دارد و در ادیان مختلف و کتیبه های به جامانده، استفاده از حجاب در میان زنان و حتی مردان وجود داشته است. اما آنچه که امروزه در بسیاری از کشورهای غربی در برخورد  باحجاب رویت می شود،چیزی خلاف این خواسته فطری است.
اروپا و غـرب اکـنون در تـرکیب جـمعیتی خود با گروه‌های مسلمانی مواجه هستند که نه نسل مهاجر بلکه نسل جدید را شکل می‌دهند. کودکان مسلمان در مدارس و زنان در جامعه حضور دارند. آنان خواستار به رسمیت شناختن رفتار مذهبی هستند. برخی از نویسندگان اروپایی تصور می‌کنند که اقلیت‌های مسلمان در اروپا گروه‌های نامتجانس و تهدید کننده‌‌ هستند. تهدید کنندگی آنان در یک کشـور نسبـت به کشور دیگر متفاوت است. رسانه‌های دیداری و شنیداری نیز گاه به این بیگانه سـتیزی دامن مـی‌زنند و تلـویحا جـوانان مـسلمان را خـشونت طلب و خـطرناک مـعرفـی مـی‌کنند.
گویا برخی از کشورهای اروپایی تحت تاثیر حادثه 11 سپتامبر 2001م. به توهم «حجاب فوبیا»گرفتار حجاب هراسی شدند. این هراس نیز ادامه جریان سیاسی «اسلام فوبیا» است که بذر آن در تئوری «برخورد تمدن‌ها» است و حادثه 11 سپتامبر در آغاز هزاره سوم میلادی به افزایش آن کمک زیادی نمود.
بر اساس معیارهای حقوق بشر باید استفاده از پوشش اسلامی یا عدم استفاده از آن یکسان حمایت شود. منع حجاب علاوه بر آنکه تبعیض محسوب می‌شود با حق آزادی دینی و حق تحصیل زنان مسلمان در تعارض است. چنین مقرراتی کمتر با منطق حقوقی همراه است و به تصمیمات سیاسی شبیه‌تر است که البته دیوان اروپایی حقوق بشر نیز از تاثیرات آن دور نمانده است. شایان ذکر است در قانون ممنوعیت حجاب فرانسه و در قضیه‌های لیلا شاهین در ترکیه و روسری معلم در آلمان، جدایی دین از دولت یا کلیسا از دولت یا بی‌طرفی دولت، محوریت داشته است که نشان از سیاسی بودن چنین تصمیماتی دارد. همچنین پس از حادثه 11 سپتامبر بحث از رابطه میان آزادی‌های مذهبی و قدرت دولت، حساسیت بیشتری یافته است و حجاب نیز از این فضای به وجود آمده مصون نمانده است. به نظر می‌رسد جلوگیری از پوشش اسلامی در پاره‌ای از کشورهای اروپایی بیشتر یک فشار اجتماعی و رفتار سیاسی علیه مسلمانان است و با منطق حقوقی همراه نیست.(میر محمدی،1386،ص74)

منابع فارسی:
1-صفاوردی،سوسن.«بازنمایی حجاب زن مسلمان در رسانه های غربی (جنبه های حقوقی و سیاسی).فصلنامه مطالعات راهبردی زنان. سال دوازدهم.شماره 48،تابستان 1389.
2-بیگی،جمال.حیدر قلی زاده،جعفر. « ممنوعیت حجاب زنان مسلمان در کشورهای غربی و مغایرت آن با موازین حقوق بشری». 2 فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی. سال دوم،شماره پنجم.پاییز و زمستان 1392.
3-محبوبی منش،حسین.« تحلیل اجتماعی مساله حجاب».کتاب زنان: «فصلنامه شورای فرهنگی –اجتماعی زنان».سال دهم/شماره 38/زمستان1386.
4- زروندی،نفیسه. « بررسي تطبيقي حجاب در اقوام و اديان الهي». فصلنامه مطالعات فرهنگی-دفاعی زنان. سال سوم/شماره 11-10/پائیزو زمستان 1386
5-میر محمدی،سید مصطفی. ممنوعیت حجاب اسلامی از منظر حقوق بین الملل اقلیتها. مطالعات راهبردی زنان 1386 شماره 37

منابع اینترنتی:

1-فلسفه حجاب از نظر اسلامhttp://www.askquran.ir/thread3525.html
2-اسلام هراسی و حجاب ستیزی در دنیای غرب | پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام
http://eheyat.com/
http://www.aria-law.com/Data-View.aspx?lang=fa&id=83883-حقوق بين الملل و قانون منع حجاب: بررسي موردي جمهوري آذربايجان
   

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

شماره 29- خرداد 1394

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837