آرشيو

بررسی وضعیت زنان زندانی

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 


چكيده:
جرم يا انحراف چراغ خطري است كه نشان از نقايص يا كمبود هاي جامعه است و معمولا داراي علل و عوامل مختلف مي باشد كه تحصيلات،خانواده نابسامان‌، فقر،ميزان مذهبي بودن،ارتباط با افراد نا باب، زندگي درمحلات فقيرنشين وجرم خيز، ازدواج هاي ناموفق را می توان نام برد.عدم احقاق حقوق مالی و غیر مالی زنان نقش تعیین کننده ای در بزهکاری آنان دارد بنابراین دانش زنان جامعه برای استیفای حقوقشان و شناسایی و بزهکاری و بالابردن سطح آموزش همگانی در رعایت حقوق آنان از سوی مردان درکاهش بزهکاری زنان حانز اهمیت است .
کلید واژه :زنان مجرم، زندان زنان،بزهکاری
مقدمه :
یکی از اساسی ترین مقوله های حیات بشری مسئله زنان است زنان تربیت یافته و فرهیخته و آگاه سلامت جامعه را تامین می نمایند و بالعکس چنانچه زنان از داشتن یک زندگی صحیح محروم بمانند و امنیت آنان به مخاطره افتد بی شک افراد جامعه نیز از این امر بی نصیب نخواهند بود بزهکاری زنان که رابطه ی مستقیمی با بزه دیدگی آنان دارد یکی از آفاتی است که به علل زیستی روانی و اجتماعی و فرهنگی حاکم بر زندگی آنان بوجود می آید .آمارها نشان می دهد شیوع جرم دربسیاری از کشورها درحال افزایش است و همگام با آن پدیده زنان زندانی روبه توسعه گذاشته است متاسفانه کشور ما نیز از این رویداد بی نصیب نمانده و سالانه هزاران زن به علل مختلف وارد زندانهای کشور می شود .
دلایل انحراف و جرم زنان :
علتهای مختلفی را می توان  دراینخصوص عنوان کرد : ارتباط کم با اجتماع ، معاشرت با افراد ناصالح ، عدم شناخت کامل دوستان ، تطمیع ، اغفال و وجود مراکز فساد ، بیکاری همسر ، نبودن فرصت مناسب شغلی و ارتباط با افراد معتاد ، اختلاف بیش از حد سطح زندگی افراد جامعه و ارزان و راحت در دسترس بودن مواد مخدر ، بی سوادی ، کم سوادی والدین ، درگیری و مشاجره دائمی والدین ، و...را از عوامل موثرجرائم زنان می باشد البته عوامل فردی و جسمی نظیر بیماریهای روانی نیز می تواند از دلایل افزیش مجرمان زن باشد .
باتوجه به اینکه یکی از دلایل جرایم بیکاری و فقر است براین اساس موضوع زنان زندانی از اهمیت بیشتری برخورداراست باتوجه به این موضوع مسئولان سازمان زندانها نسبت به اشتغالزایی و حرفه آموزی برای زنان زندانی دست به اقدامات مفیدی زده اند .
اقدامات موثر در جلوگیری از بروزمشکلات زنان زندانی :
تعداد زندانیان زن کم ولی مشکلاتشان زیاد است . چنانچه زندانیان زن مشغله و سرگرمی در حبس داشته باشند فشار و تنش های ناشی از حبس بر روح و روان آنان اثر می گذارد و باید زمینه اشتغال آنان را فراهم کرد . زنان زندانی پس از خروج از زندان نیز ممکن است با مشکلاتی دست و پنجه نرم کنند و از سوی خانواده و اجتماع طرد و یا گرفتار در آسیب های مختلف اجتماعی شوند و به زندان بازگردند؛ لذا توجه به آموزش های مختلف در دوران حبس نیز می تواند این مشکل را نیز برطرف نماید آموزشها میتواند در زمینه های مختلف عقیدتی ، مهارتی ، هنری و فرهنگی واجتماعی باشد .
در همین راستا یکی از مسئولان دفتر امور زنان و معاون قضایی دادستانی تهران مواردی را به شرح ذیل به اطلاع عموم رساندند:
1-بررسی وضعیت زنان زندانی در بر خورداری از حقوقی چون مرخصی ، آزادی مشروط ، عفو و یا انتقال .
2- مراقبتهای پس از خروج شامل :
-    شناسایی افراد واجد صلاحیت جهت برخورداری از حمایت مالی و معنوی جهت برخورداری از وام های اشتغال ، خدمات پزشکی ، مشاوره ای ، آموزش رایگان ، اسکان موقت در مهمانپذیر.
-    معرفی مددجویان کانون اصلاح و تربیت که بی سرپرست و یا بد سرپرست هستند به مراکز نگهداری .
-    ارائه پیش نویس طرح مجازات  جایگزین برای زنان زندانی
-    راه اندازی شعبه ویژه زنان زندانی و اطفال در شورای حل اختلاف =مستقر در زندان
همه موارد فوق در جهت بهینه شدن وضعیت زنان زندانی از سوی مسئولان صورت گرفته که انشااله بتواند راهگشایی در جهت کم کردن مشکلات زنان زندانی باشد .(خسروشاهی،1390)
الزامات زندگی در زندان و مراکزی نظیر آن و نظام حاکم بر آن، موجب به انقیادکشیدن زندانی می‌شود که با گذر زمان و افزایش طول حبس کم‌کم عادی شده و شاید فرد کم‌تر خود را ملزم به رعایت آن‌ها کند؛ نظیر ساعت بیدارباش یا خاموشی، هواخوری، و مواردی نظیر آن؛ ازاین‌رو، زندانیان در طول روز معمولاً برنامه‌های خاصی برای گذراندن زندگی خویش دارند که در بیشتر مواقع مشابهت‌های زیادی با یکدیگر دارد. شرکت در کلاس‌های آموزشی، جلسات گروهی، حرفه‌آموزی، کارگاه‌ها، تهیه غذای روزانه و ... اموراتی است که معمولاً یک زندانی در طول روز بدان می‌پردازد. شرکت در کلاس‌های آموزشی و حرفه‌آموزی و همچنین جلسات مشاوره و آموزش و مهارت‌های زندگی، از جمله برنامه‌های مهم زندان است که برخی از زنان به فراخور شرایط زندگی و علاقه‌مندی‌هایی که دارند، در آن شرکت می‌کنند.
زندان زنان شهر ری تنها محل نگهداری مجرمان زن استان تهران است که جمعیت حاضر در آن حدود ۱۲۰۰ نفر می باشد‌. بیشترین جرم زنان در این زندان قاچاق مواد مخدر ، رابطه نا مشروع و مشارکت در قتل می باشد. در این زندان خدمات ویژه ای برای بانوان در نظر گرفته شده است که در مدت اقامت خود در زندان بتوانند راه تازه ای برای زندگی خود دست پیدا کنند. از جمله اقدامات فرهنگی که این زندان برای زنان در نظر گرفته است می توان به کلاسهای ورزشی و قرآن و احکام اسلامی، آموزش کامپیوتر، در اختیار قرار دادن کتابخانه برای مطالعه بیشتر و آموزش خیاطی و ... اشاره کرد.
زندان اوین
بی شک زندان اوین نسبت به سایر زندان‌های کشور از امکانات فرهنگی بیشتری برخوردار است.
بخش فرهنگی زندان که در حسینیه بزرگ زندان مستقر است به برگزاری کلاس‌های کامپیوتر، آموزش موسیقی، آموزش زبان و آموزش احکام می‌پردازد. همچنین جشن‌ها و اعیاد نیز در این مکان برگزار می‌گردد. اوین دارای یک شبکه تلویزیونی مستقل است که در روز چند ساعت برنامه پخش می‌کند. در این شبکه تلویزیونی هفته‌ای سه بار فیلم سینمایی نمایش داده می‌شود که اکثر اوقات فیلم‌ها متعلق به ژانر زدوخورد و «اکشن» است.
فیلم‌های آموزشی و تربیتی که در‌ آئین‌نامه ، لازمه پخش آنها برای زندانیان مورد توجه قرار گرفته است، کمتر نمایش داده می‌شود.
تلویزیون در همه اتاق‌ها وجود دارد و ممنوعیتی در این زمینه نیست، همچنین رادیو ۲ موج آزاد است.
در هنگام اعیاد و جشن‌ها نیز گروه تئاتر، متشکل از خود زندانیان، به اجرای برنامه می‌پردازند که در بیشتر اوقات کمیک و طنز است.
زندان اوین دارای سالن بدنسازی نسبتاً مجهزی است که زندانیان هر بند، سه روزی یکبار می‌توانند از آن استفاده کنند. همچنین زمین والیبال و فوتبال نیز در هواخوری وجود دارد و زندانیان به دلخواه می‌توانند درآن ورزش کنند. لازم به ذکر است از ورزش‌ اجباری و صبحگاهی که در آئین‌نامه زندان‌ها آمده خبری نیست؛ البته اجباری نبودن برنامه صبحگاهی وسیله مناسبی بوده در جهت رضایت زندانیان و تبعات منفی آن را نیز از بین برده است.
مسابقات میان بندها نیز هراز چندگاهی در زندان برگزار می‌گردد.
تمایز ویژه زندان اوین نسبت به سایر زندان‌های کشور امکان ساده‌تر تحصیل و ادامه تحصیل در مقاطع گوناگون است. تحصیلات عالی در زندان در دانشگاه آزاد و پیام‌نور، به صورت مکاتبه‌ای صورت می‌گیرد و امتحانات ‌آن نیز به صورت مرخصی برای امتحان دادن یا برگزاری امتحان (در صورت تعداد زیاد محصلین) در حسینیه صورت می‌گیرد.
هر بند دارای تعدادی مددکار اجتماعی و مسئول فرهنگی است که به برگزاری کلاس‌های آموزشی اقدام می‌‌کنند.
در هر بند زندان اوین اتاقی وجود دارد که در آنها کتاب‌ها نگهداری می‌شود و زندانیان می‌توانند مستقیماً به آنجا رفت و آمد کنند. نکته مغفول مانده در مورد کتابخانه، عدم تنوع مناسب کتاب‌هاست . تعداد قابل توجهی از کتاب‌ها، مذهبی و در باب احکام است که می‌باید انواع متنوع دیگر به آن افزود شود. به دست آوردن کتاب از طریق خانواده بعد از بازدید مسئولین، ممکن است . البته داشتن کتاب‌هایی خارج از کتاب‌های زندان برای بعضی زندانیان خاص منوط به خواست مسئولین است. نکته‌ی مهم در زمینه فضای فرهنگی در زندان اوین،‌ نبودن فضای مطالعه مناسب در زندان است که می‌باید فکر جدی در جهت آرامش و برقراری تجانس میان زندانیان، برای برقراری این فضا، نمود.
نکته دیگر اینکه براساس آئین نامه سازمان زندان‌ها، هر زندانی که به هر نحو می‌خواهد از تالار زندان جهت پرکردن اوقات فراغت استفاده کند، می‌باید توسط دو نگهبان مراقبت شود و به تالار انتقال داده شود؛ اما به جهت نبودن نگهبان کافی، تالار همیشه کمتر از ظرفیت ( با وجود علاقمندی زندانیان) میزبان زندانیان است.
در زندان اوین استخر روباز و بهداشتی وجود دارد که زندانیان بندهای مختلف در جداول زمان‌بندی مشخص از آن استفاده می‌کنند . همچنین روزنامه همشهری و ایران با مساعدت مسئولین این دو روزنامه از سال‌های خیلی قبل‌تر، بصورت رایگان در بین زندانیان توزیع می‌شود.(امین بزرگیان، http://vista.ir/article/345138/)
مقایسه ای درخصوص زنان زندانی در کشورهای مختلف ( آمریکا، عربستان ، انگلیس، ایرلندو...)
عربستان:
به گزارش بولتن نیوز عربستان سعودی در زمینه رعایت حقوق بشر یکی از سیاه ترین کارنامه های حکومت های جهانی را به خود اختصاص داده است . در روزنامه اسلام تایمز گزارش مفصلی تحت عنوان عربستان ناقض ترین کشور حقوق بشر درجهان به بررسی این موضوع پرداخته یکی از موارد نقض حقوق بشر توسط رژیم سعودی که بسیار گسترده می باشد وضعیت زندانها و زنان زندانی این کشور است چندی پیش سایت خبری ایلاف خبر از بکاربردن خشونت شدید علیه زنان در زنان الصفاء داده بود دراین گزارش آمده 7 تن از زنان در اعتراض به رفتارهای خشونت آمیز علیه خود و همچنین تاخیر بی اندازه در صدور احکامشان دست به اعتصاب غذا زده بودند درپی این اقدم این 7 زندانی  توسط مامورین امنیتی از محل نگهداری خود خارج شده و یا تحت شکنجه های سختی قرار گرفته اند بطوریکه 5 تن از انان پس از گذشت یک روز حاضر به امضای نوشته هایی بامحتوای نامشخص شدند . لازم بذکر است برای تمام زندانیان زن در عربستان علاوه بر دستبند از پابند نیز استفاده می شود اموری که تقریباً در زندانهای دنیا منسوخ شده است جمعیت حقوقی حسب سال گذشته از رفتارهای خشونت آمیز رژیم سعودی با معترضان و به خصوص زنان زندانی ابراز نگرانی کرده بود دراینخصوص علی رغم اعتراضات مکرر فعالان دینی و سیاسی تاکنون هیچ اقدام و واکنشی از سوی وزارت کشور حتی در سطح تشریفاتی دیده نشده است . امری که شائبه اجرای این طرح غیر انسانی با موافقت سران حکومت عربستان را تایید می کند و همچنین اسماءالحمری یکی از زنانی که مدتی در زندانهای عربستان حضور داشته درگفتگوبا پایگاه خبری ایلاف ضمن اشاره به برخی جزئیات و مشکلات زندانیان زن در عربستان گفته است : درتمام مدتی که در زندان حضور داشتم یک مامور یا مدیر سالم ندیدم می توانم بگویم تمام کسانی که در زندانهای زنان مامور نگهداری از آنان هستند مشکلات جنسی داشته و قصد سوء استفادره از زنان را دارند.(سایت بولتن نیوز)
آمریکا:
آویلداگوترالزیک تبعه پورتوریکویی زنی است که در گذشته درزندان زنان بدوفوردهیلز نیویورک محبوس بوده به خوبی می داند که سوأ رفتارهای موجود علیه این زنان وضعیت شرم آور ی را بوجودآورده است اودرآن دوران 10ساله با آسیبهای بدنی و روحی مختلفی روبه روگردیده وحتی چندبار دست به خودکشی زده بود. خانم مری کارتر یکی از اعضای انجمن زنان دانشگاهی آمریکا در مقاله ای با یادآوری شرایط اسفبار حاکم بر زندانهای ایالت متحده آمریکامعتقداست که ما اینک باجرایمی ضداخلاقی علیه بشریت مواجه هستیم . وی اشاره می کند امریکا در کنار تعدادی محدود از کشورهایی قرار دارد که به زندانبانان اجازه می دهند دریک محیط بسته و بدون فردی دیگر بازرسی بدنی زندانیان مرد یا زن بپردازند قانونی که راه را برای سوء استفاده مختلف فیزیکی از زنان هموا رنموده است درکاناداکه چنین قانونی حکمفرماست 90%زندانبانان اختصاص یافته به زنان را زنان تشکیل می دهند درحالی که نرخ مشابه برای ایالت متحده 45%است که پنج سال پیش دیده بان حقوق بشر درگزارشی اعلام نموده بود که دولت امریکامفاد چند معاهده بین المللی حقوق بشر را به دلیل بکارگماردن زندانبانان زن مرد درزندانهای زنان زیرپاگذارده است .
براساس آمارهایی که مرکز مطالعات بین المللی زندانهای جهان  آی سی پی اس منتشر می کند آمریکا همواره رتبه اول جهان از لحاظ تعداد زندنیان زنان زندانی را داراست به علاوه براساس همین آمار رسمی تعدد زنان زندانی درایران حتی از متوسط جهانی نیز کمتراست وحدود سه در صد است . ودرخصوص ایالت متحده آمریکا هشت و هفت صدم درصد است
(.wwwIndyamedia.org)
انگلیس:
وضعیت زنان در زندانهای انگلیس نیز از جمله موارد مورد توجه و انتقاد سازمان حقوق بشری است که ادعای این کشو ردرحوزه رعایت حقوق بشر و دفاع از حقوق زنان را بصورت جدی به چالش میکشد بنابر آماراعلامی وزارت دادگستری انگلیس درسال گذشته منتشر شد چهار هزار وچهارصدو شصت زندانی زن در انگلیس بازداشت هستند که از این تعدد 28%متعلق به اقلیتهای نژادی هستند . زنان همچون اقلیت ها و دیگر زندانیان از شرایط مطلوبی برخوردار نیستند و بدین جهت بخش قابل توجهی از آنان دچار مشکلات متعددی هستند . بطوریکه درمیان این زنان 78%دارای مشکلات روحی و روانی و طبق گزارشات 30%از آنان تاکنون خودزنی کرده اند ومعاون پارلمان وزیر دادگستری انگلیس ماری ایگل در دوره تحت وزیری گردون براوندرمصاحبه با یکی از نشریات این کشور اعلام نمود زنان زندانی درمعرض خود آزاری خودکشی و نیزآزار توسط هم بندان خویش می باشند وی در ادامه نسبت به بی توجهی دولت و مسئولان زندانها دراینخصوص انتقاد جدی مطرح کرد .(سایت ستاد حقوق بشر قوه قضاییه)
ایرلند:
گزارشی از طرف وزیر دادگستری ایرلند منتشر شد که بیانگر تعداد بیش از ظرفیت زندانیان در زندان های مصرف مواد مخدر قاچاق و خشونت های دسته جمعی است این گزارش درمورد زندان مرکزی زنان دوکاس دردوبلین اعلام کرده است که ازدحام جمعیت مشکل همیشگی این زندان و حقوق بشر مکرراٌ در این زندان نقض می شود . و دراین زندان زنان به لباسهای تمیز دسترسی ندارند و خمیر دندان به آنها توزیع نمی شود.(همان،1390)
نتیجه گیری:
باتوجه به تحقیقات زیادی که صورت گرفته کلیه دست اندرکاران و مسئولین رسیدگی به زنان مجرم باید جهت کاهش آمار زنان زندانی تلاش کرده و راههای مبارزه با آن را در میان جمعیت زنان از طریق آموزش های لازم از طریق رسانه ها و حتی مدارس آغاز نمایند چراکه ناآگاهی زنان به لحاظ فرهنگی و باورهای موجودرا می توان مهمترین دلیل برای افرایش جرائم آنان دانست .
تاکید کمیته بین المللی صلیب سرخ بر نیازهای ویژه زنان زندانی
کمیته بین المللی صلیب سرخ درسراسر جهان به مناسبت روزجهانی زن بیان کرد: دختران و زنانی که پشت میله های زندان هستند اغلب با سختی های خاصی درخصوص حمایت رعایت حریم خصوصی و دسترسی به خدمات اولیه ازجمله مراقبت های درمانی مواجه هستند پیامدهای این سختی ها را می توان در ورای دیوارهای زندان ودربین خانواده ها وگروهای  اجتماعی آنها احساس کرد.بنابراین ضرورت دارد تا نیازهای ویژه زنان زندانی رادرک کرده و به آنها توجه شود.همچنین آموزش درعین حال که فرصت هایی را برای ایجاد آینده ای بهتر برای زنان و به ویژه مادران بوجود می آوردآن ها را قادر می سازد تا در حین بازداشت کسب درآمد کنند این آموزش به آنها و خانواده هایشان کمک می کند تااز  نظر روانی اقتصادی اجتماعی از عهده موقعیت خود برآیند.(همان ،1391)       
منابع:
-    1- خسروشاهی ،فرحناز،معاون دادستان و سرپرست امورزنان وکودکان دادسرای ناحیه 25 تهران ،آذرماه ،1390.
2-سایت بولتن نیوز
  نوشته هتر هادون0، 19خرداد،1388 .www.indymadiya.org3-
4-سایت ستاد حقوق بشرقوه قضاییه .
5-همان مورخ 19 اسفند،1391.
6- همان ،30آبان 1390.
7- محمدی،محمدظاهر،بررسی عوامل اجتماعی موثربرزنان زندانی استان گلستان ،27 اردیبهشت،1390.
8-برخورداری،محمد،مسایل عمومی زنان ،روزنامه ایران ؟،21اسفندماه،1384.

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

شماره 38 - اسفند ماه 1394

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837