آرشيو

جذب مخاطب، القای عقاید

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 


چکیده
دولت انگلیس دیپلماسی رسانه ای خود را از طریق سرویس جهانی بی بی سی برای جذب مخاطب و هدایت افکار عمومی جهان درراستای منافع غرب (بریتانیا ) با جدیت پیگیری می کند ; بلاخص شبکه بی بی سی فارسی که در شکل دهی به تحولات ايران نقش مهم  و ویژه ای  بازی کرده و اغلب در تضاد با اصول و سیاست های کشور هدف به برنامه سازی می پردازد.با توجه به اهمیت جذب مخاطب که توسط بی بی سی صورت گرفته و در این عرصه این شبکه موضوع حجاب را مورد هجوم قرار داه است. این مقاله سعی دارد به تحلیل اهداف و راهبرد های شبکه بی بی سی با محوریت موضوع حجاب بپردازد.
کلید واژه : شبکه بی بی سی ، حجاب ، مشروعیت زدایی ، براندازی نرم ، جنگ نرم
مقدمه
انقلاب اطلاعات ، رشد سریع تکنولوژی های ارتباطی و ظهور رسانه ها این حقیقت را آشکار نمود که شکل نوینی از دیپلماسی با استفاده از رسانه‌های ارتباط جمعی وارد عرصه معادلات بین‌المللی شده است و تحولات بی بدیلی را در عرصه داخلی و خارجی کشورها رقم میزند .این دیپلماسی نوین که " دیپلماسی رسانه‌ای " خوانده می شود ، به عنوان یکی از شاخه‌های اصلی فعالیت‌های دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی ، بخش قابل توجهی از دیپلماسی عمومی کشورهای به ویژه قدرتمند جهانی را به خود اختصاص داده است. دولت بریتانیا که نقش فعالی در عرصه دیپلماسی رسانه ای داشته است با تاسیس شبکه بی بی سی جهانی به دنبال نقش آفرینی عمده ای در محیط بین المللی است و در این میان نقش عمده ای نیز در شکل دهی به تحولات سیاسی – اجتماعی ایران ( روی کار آوردن رضا شاه ، کودتای 28 مرداد ، فتنه 88 و... )  از زمان تاسیس تا به اکنون ایفا کرده است.
شایان ذکر است تلويزيون بي.بي.سي فارسي هم چند ماه پیش از انتخابات دهم رياست جمهوري سال(1388 )فعاليت خود را ( با هدف تاثیر گذاری بر رویدادهای داخلی ایران ) آغاز کرد و از همان ابتدا بر اين موضوع متمركز شد.(مرادی ، 1392، 5 ) با توجه به اینکه امروزه افکار عمومی مردم ایران ، با شدت و ضعف هایی تحت تاثیر پیام های مغرضانه این شبکه قرار می گیرد. بی بی سی فارسی توانسته مخاطب خود را در جامعه ایرانی شناسایی کند و با جذب افراد مخالف و ناخرسند و نیز افراد منفعل و مردد، آنها را در معرض القائات و عملیات جهت دار قرار دهد و از این طریق تغییرات لازم را در بافت فرهنگی و هویتی و ساختار سیاسی به وجود آورد.(کمالی ،1389 ، 18) بنابراین نیاز به تحلیل و واکاری اخبار  بی بی سی فارسی با هدف  انجام اقدام موثر در برابر این شبکه احساس می شود. این مقاله با استفاده از روش تبیینی – تحلیلی سعی دارد به این سوال پاسخ دهد که  شبکه بی بی سی فارسی جه اهدافی را در ایران دنبال می کند و چگونه بر مسئله حجاب تاثیر می گذارد ؟ فرضیه مقاله این است که : دیپلماسی رسانه ای انگلیس بویژه سرویس بی بی سی فارسی ، سیاست مشروعیت زدایی از نظام جمهوری اسلامی ایران با هدف براندازی نرم ،از طریق عملیات جنگ روانی با تاثیرگذاری بر افکار عمومی مردم ایران را پیگیری می کند و از طرق مختلف به ترویج بی حجابی و مخدوش کردن مسئله حجاب در ایران می پردازد.
اهداف بی بی سی فارسی در ایران
- مشروعیت زدایی
مشروعیت زدایی کلیدی ترین زمینه برای تزلزل هویتی یک نظام است چراکه نظام سرمایه اجتماعی خود را از دست داده وحاکمیت وجه اقتدار خود را لرزان می یابد. لذا،رویکرد نظام برای بقای حفظ و کنترل اعتراضات ناشی از نامشروع انگاری نظام ضرورتا رو به استفاده عریان از زور می آورد یا در برابر موج اعتراض ها به راحتی کنار می رود.اگر نظام عقب نشینی کند فبهاالمراد،اما در صورت استفاده از قدرت عریان برای سرکوب معترضان ومعارضان ،موضوعی به نام نقض حقوق بشر مطرح می شود که منجر به افزایش نارضایتی میشود که دامنه اعتراض را گسترش داده وهمچنین در تبدیل معترضان به معرضان موثر واقع میشود. این تاثیر متقابل بطور فزاینده ای ،دو سوی ماجرا (افزایش نارضایتی ها و سرکوب) را به اوج می رساند که در صورت پایداری معترضان می تواند منجر به زمینه سازی انقلاب دیگر،شکست وعقب نشینی نظام بر اثر تشدید بحران شود. در این میان بی بی سی فارسی برای مشروعیت زدایی دو مفهوم کلیدی ناکارآمدی وجنگ قدرت راجهت فرسایش سرمایه اجتماعی،شاه بیت تاکتیک های خود قرار داده است.از سوی دیگر بی بی سی برای تسریع انتقال به دامنه نقص حقوق بشر وافتادن در سیر فزایندگی متقابل نارضایتی ها و سرکوبگری ،موضوع نقص حقوق بشر را هم سرفصل تاکتیک دیگر خود ذیل راهبرد مشروعیت زدایی قرار داد.(زابلی زاده، 1390)
محورهای جریان سازی مشروعیت زدایی
1-القای ناکارمدی دولت ایران و پیامدهای آن
بی بی سی فارسی با القای موفق نبودن نظام جمهوری اسلامی ایران و انعکاس اخبار منفی و مایوس کننده از وقایع داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ، عدم توانایی مدیران نظام و دولت در مدیریت این وقایع ،سردرگرمی مسولان در مواجهه با مشکلات اقتصادی ، سیاسی ،فرهنگی و اجتماعی کشور تصمیم های ناپخته و نسنجیده در عرصه های مذکور شکست جمهوری اسلامی در استقرار امنیت داخلی و حفظ تمامیت ارضی خود، اختلاف های متعدد بین مسولان و پیامدهای مدیریتی آن بر کشور، هزینه هایی که مردم به دلیل این ناکارآمدی متحمل می شوند، حاکم نبودن عقلانیت بر اندیشه ،منش و رفتار حاکمان جمهوری اسلامی ، تضاد طبقاتی گسترده بین فقیر و غنی ،انحراف کارویژه های اعلامی و اجرایی دولت از قانون اساسی و رویه های مذکور 31 سال گذشته مهم ترین موضوع ها و کلیدواژه های القای ناکارمدی جمهوری اسلامی ایران به شمار می رود.
2-القای نقض حقوق بشر و آزادی های مدنی در ایران
با روی کارامدن نظام جمهوری اسلامی یکی از پرونده های همیشه مفتوح علیه ایران اسلامی ،ادعای نقض حقوق بشر در کشورماست.بی بی سی فارسی نیز در جایگاه یکی از بلندگویان و مروجان گفتمان لیبرال-دموکراسی درباره نهادینه کردن این ادعا در افکار عمومی داخلی و بین المللی موثر بوده است.
3-تضعیف گفتمان مذهب
نظر به اتصال قلمرو مادی و معنوی در آموزه های اسلام- به نحوی که در هر نماد و کنش دنیوی ،شاخصه هایی مذهبی با غایت های الهی نیز به چشم می خورد- تفکر لیبرالیسم در چند دهه اخیر و بویژه برای مقابله با نظام های سیاسی اجتماعی که درصدد احیا و مدیریت گفتمان مذهب هستند عمده تلاش خود را متمرکز بر مسئله " عرفی سازی " کرده تا این اتصال را در جوامع مذهبی و بویژه اسلامی در هم بشکند.به این معنا که مفاهیمی چون :معناگرایی ،رابطه ، عشق ،پرستش ،... را از محتوای معنوی و الهی آن خالی کرده و صبغه ای کاملا استحاله شده و دنیوی به آن می بخشد. این رسانه برای ترویج سکولاریسم به تبع آن تضعیف کارویژه های حقیقی مذهب ،ایام ملی ایران و بین المللی را دست مایه قرار داده و گفتمان های اینترناسیونالیسم و ناسیونالیسم را به عنوان بدیل هایی برای گفتمان مذهب معرفی می کرد.
4-تحریک قومیت ها و اقلیت های مذهبی و زبانی
با توجه به تعدد و تنوع شکاف های قومی، مذهبی و زبانی در داخل مرزهای جمهوری اسلامی و وجود اقلیت های متعدد قومی ،مذهبی و زبانی ، این مسئله دستاویزی برای شبکه تلویزیونی بی بی سی فارسی برای تشدید و فعال سازی شکاف های مذکور و برانگیختن احساسات قومی شد.در واقع بی بی سی به القای این ذهنیت (بویژه در ذهنیت اعضای متعلق به این اقلیت ها) برآمد که حکومت مرکزی حقوق مسلم آنها را سلب کرده و درصدد محدودسازی و در مواقع ضروری " آسیمیله کردن " آنهاست .این رسانه به صورت هنرمندانه با انفکاک زندگی ، اخبار و هر آنچه در میان اقلیت های قومی ، مذهبی و زبانی منطقه خاورمیانه در جریان دارد ، درصددعلقه های مشترک اقلیت های موجود در کشورهای همسایه برآمده و آنان را به شورش علیه حکومت مرکزی و حتی احیانا جدایی طلبی تشویق می کند. (مجیدی ، نوری زاده، 1390، 201)
5-انتخابات ریاست جمهوری خرداد 1388
انتخابات ریاست جمهوری خرداد 1388 در ایران یکی از مهمترین محمل های خبری بی بی سی فارسی برای جریان سازی مد نظر خویش بوده است. بی بی سی با توجه و تمركز بر تحركات معترضان به نتايج انتخابات رياست جمهوري، فضا سازي و حاشيه سازي رسانه اي در خصوص تحولات جاري ايران، مصاحبه هاي مكرر با كارشناسان و برخي فعالان سياسي ايران، بزرگنمايي تجمع و راهپيمايي مخالفان، پيوند زدن اعتراضات ايرانيان خارج از كشور با اعتراضات داخلي كه اساسا ماهيتي متفاوت دارند و متهم كردن ايران به عدم پايبندي به دموكراسي و با القای ادعاي جناحي عمل كردن صدا و سيما در راستاي اعتبارزدايي از آن، اعتراف به حضور گسترده مردم در پاي صندوق هاي راي به منظور بهره برداريهاي بعدي، القای دخالت بسيج و سپاه در انتخابات و برجسته سازي آن، القای اينکه آمريكا با احتياط نتايج را دنبال مي كند، ايجاد شبهه و تقلب در نحوه شمارش آراء، تبديل جشن شادي انتخابات به جشنواره سوگ، القاي سكوت نكردن كانديداهاي رقيب در برابر تقلب، القاي تهديد آميز بودن پيام رهبري، القاي امنيتي شدن فضاي شهر تهران، القاء بهت و حيرت مردم از نتيجه آراء، عادي جلوه دادن تقلب در انتخابات ايران، القاي حمايت تمامي قوميت ها و شهرها از آقاي موسوي و القاي ناكارآمدي و جانبدار بودن نهادهاي داوري كننده، به راهبری و مساعدت اغتشاش گران و به تصوير کشيدن چهره به ظاهرتخريب شده انقلاب ايران اسلامی پرداخت.( دادسرشت تهرانی ، 1392) این اقدامات در سه محور اصلی صورت پذیرفت :
 انتخابات فرصتی برای تغییر نظام  /  القای تقلب در انتخابات و شورش علیه نظام / تقویت جنبش سبز و تشدید شکاف سیاسی (مجیدی ، نوری زاده ،1390 ،207)
6-تهدیدآمیز خواندن فعالیت های هسته ای ایران برای صلح و امنیت بین المللی
با توجه به نقش منطقه ای و بین المللی جمهوری اسلامی و فعال تر شدن آن در سال های دهه سوم پس از انقلاب برخلاف تصور و میل آمریکا و متحدانش این قدرت های بزرگ با دست مایه قرار دادن سپر روزافزون قدرت بین المللی جمهوری اسلامی درصدد استفاده از رسانه هایی چون " فاکس نیوز" برای القای این تصور برآمدند که ایران صلح و امنیت بین الملل را تهدید می کند. راه اندازی شبکه بی بی سی فارسی مقارن بودن آن با روزهای حساس پرونده هسته ای ایران بیش از آنچه تداعی رسانه ای حرفه ای و مستقل برای مسئولان کشور ناظران داخلی و خارجی باشد. بی بی سی فارسی اخبار مربوط به پرونده هسته ای ایران را با ضمیمه برنامه ها و گزارش هایی مشتمل بر آنچه تلاش ایران برای دستیابی به بمب هسته ای ،پنهان کاری به مدت 20 سال و ابراز نگرانی جامعه بین الملل از فعالیت های ایران می خواند در دستور کار قرار داده و در صدد سلب حمایت های مردمی از فعالیت های هسته ای و تضعیف شعار نمادین " انرژی هسته ای حق مسلم ماست " برآمده است. در واقع بی بی سی می کوشد با انحراف افکار عمومی داخلی و بین المللی به جهانیان گوشزد کند که خطر ایران جدی است و برای مقابله با این خطر اقدامات مقتضی حداقلی به سمت حداکثری  (تحریم های مورد اجماع بین المللی تا مقابله نظامی ) باید گرایش پیدا کند.شبکه بی بی سی همچنین با اذعان به نقش منطقه ای ایران این مسئله را به مخاطبان القا می کند که قدرت منطقه ای ایران نه در مسیر تحقق صلح و امنیت بین المللی بلکه تقویت کننده تروریسم منطقه ای و بین المللی بنیادگرایی مذهبی و ... است.(همان،1390،213)
7-القای جنگ قدرت در ایران و تضعیف نقش رهبری
شبکه بی بی سی به عنوان یک شبکه دولتی با نظارت دولت استعمارگر انگلیس فعالیت کرده و ایفاگر نقش اصلی سناریوی توطئه‌ای است که دولت انگلیس به قلم تحریر درآورده است و با عملکردی که در گذشته داشته، ثابت کرده است که به دور از قوانین رسانه‌ای و چارچوب بین‌المللی فعالیت کرده و به اختلاف افکنی بین جریان‌های مختلف سیاسی می‌پردازد .بی بی سی در پشت نقاب رسانه‌ای و مخابره اطلاعات نادرست با هدف اختلاف افکنی در ایران فعالیت می‌کند.(ایرانپور،1390) در این خصوص می توان طرح بحث اختلاف بین مسئولان کشور با محورهای اختلاف بین دولت /مجلس ، اصول گرایان / اصلاح طلبان و اختلاف درون اصول گرایان اشاره کرد.
از آنجا که اساس نظام بر محور ولایت فقیه وجایگاه قدسی آن استوار است ،لذا قدسیت زدایی ونقد بی حد وحصر وحتی اهانت به جایگاه ومصداق ولایت فقیه محوری مهم در فعالیت های بی بی سی فارسی است. (زابلی زاده ،1390 ) مستند "خط و نشان رهبر" در 17 سپتامبر 2011 در بی بی سی فارسی (برضد) مقام معظم رهبری پخش شد و البته واکنش های گسترده ای را در پی داشت (Sreberny and Torfeh ,2013, 156)در این چارچوب قابل تحلیل است. با توجه به اين مسئله كه یکی از شگردهای معمول و مصرح در عملیات روانی، بی اعتبار کردن رهبران حکومت های مخالف انگلیس و غرب است و در اين مستند، از ابتدا تا انتها بي‌بي سي به دنبال القاي همين دروغ با استفاده از عدم اگاهي بيننده نسبت به تاريخ معاصراست. (غلامی ، 1390)
چگونگی عملکرد شبکه بی بی سی فارسی
1. اطلاع رسانه غیر مستقیم: بر خلاف شبکه فارسی صدای آمریکا (VOA) که پیام‌های خود را مستقیم به بیننده القا می‌کند، تهیه کنندگان و به ویژه سردبیران شبکه «بی‌.بی‌.سی» از هوشمندی وافری برخوردارند و خبر‌ها را به گونه‌ای طراحی می‌کنند که بیننده غیر مستقیم مورد هدف قرار گیرد.
2. پیچیدگی در محتوا و پرهیز از رفتار کلیشه‌ای: شبکه «بی‌.بی‌.سی» تلاش می‌کند با بهره‌گیری از کارشناسان گوناگون و حتی از درون ایران، محتوای پیام‌ها را به گونه‌ای در هم تنیده و دقیق طراحی کند که بیننده بی مهابا در معرض پیام‌های گوناگون قرار گیرد؛ در این راه، از روانشناسی رنگ‌ها، شیوه دقیق اجرا، تقدم و تأخر هدفمند اخبار، شیوه بدیع مصاحبه‌ها و پرهیز از اظهارنظرهای صریح و دور از هر گونه رفتار کلیشه‌ای مرسوم بهره می‌گیرد.
3. کیفیت حرفه ای و فریبنده ارایه برنامه‌ها: یکی از نواقص بزرگی که در تلویزیون‌های لس‌آنجلس هست، کیفیت پایین برنامه‌ها و رعایت نکردن ابتدایی‌ترین اصول حرفه‌ای رسانه است. شبکه «بی‌.بی‌.سی» با بهره گیری از استودیوهای مجهز، دکورهای زیبا و حرفه‌ای، تولید برنامه‌های مستند قوی و گزارش‌های متنوع و نیز تولید برنامه‌های ترکیبی خاص متناسب با ذایقه ایرانی ضمن اینکه تلویزیون‌های لس آنجلسی و صدای آمریکا را دچار افت مخاطب کرده است.
4. رویکرد تعاملی با مخاطب: یکی از رویکردهای اصلی شبکه «بی‌.بی‌.سی»، تولید برنامه‌های اجتماعی از متن و بطن جامعه ایران البته با اهداف خاص است، به گونه ای که مخاطب ناخودآگاه احساس راحتی و تفاهم با این شبکه می‌‌کند. ساخت برنامه‌های مستند گزارشی ویژه، مصاحبه با افراد گوناگون از طبقات گوناگون و نیز انتخاب سوژه‌های به روز از مصادیق این شیوه است.
5.تلاش برای ایجاد نگرش مثبت مخاطب نسبت به دولت بریتانیا: دولت بریتانیا در طول تاریخ، ردپای زشتی از خود در مسائل سیاسی اجتماعی ایران بر جای نهاده است. دخالت در جنبش مشروطه، رویکرد استعماری دوران قاجار، تأثیر مستقیم در بر سر کار آوردن محمد رضا پهلوی، هم‌داستانی با عراق در جریان هشت سال دفاع مقدس، اشغال ایران به همراه متفقین در جریان جنگ جهانی دوم، مخالفت با ملی شدن صنعت نفت، تلاش برای کودتاهای گوناگون، تنها گوشه‌ای از این پرونده سیاه را به نمایش می‌گذارد. از استراتژی‌های مهم شبکه «بی‌.بی‌.سی» تلاش برای پاک کردن این لکه‌هاست.
6.تلاش برای بی‌طرف نشان دادن شبکه: این شبکه، نهایت تلاش خود را می‌کند تا با تولید برنامه‌های گوناگون که در آن صدای هر دو گروه موافق و مخالف شنیده شود، بی طرفی خود را برای مخاطب به اثبات برساند؛ نمونه این رویکرد را در هر شب در برنامه ای مثل «‌نوبت شما‌» می‌بینیم. در این برنامه، هر شب تعدادی تماس تلفنی برقرار می‌شود که تقریباً 80 درصد آنها از مخالفان و 20 درصد آنها از موافقان سیاستهای ایران اسلامی هستند، همچنین از حدود شش وبلاگ مورد بررسی، یک تا دو وبلاگ موافق و چهار تا پنج وبلاگ مخالف سیاستهای نظام هستند، لیکن با ترفندهای خاص، بهره‌گیری از مجریان حرفه‌ای و آموزش دیده، تحلیل‌های ظریف، اما جانبدارانه و نیز انتقادهایی هدفمند، تلاش می‌شود تا اهداف پنهان شبکه به خوبی تأمین شود.
7. استفاده از کارشناسان و مشاوران گوناگون داخلی: برعکس صدای آمریکا که از کارشناسان ثابت و عموماً از مخالفان سرشناس نظام جمهوری اسلامی ایران برای برنامه‌های خود استفاده می‌کنند، شبکه «بی‌.بی‌.سی» تلاش می‌کند تا از کارشناسان متنوع و یا حتی از از افراد میانه‌رو که به گونه‌ای منصوب به نظام نیز هستند، بهره گیرد. این امر باعث بالا رفتن اعتماد مخاطبان می‌شود که مورد نظر مدیران شبکه فارسی «بی‌.بی‌.سی» نیز هست.صادق صبا که به تازگی مدیر این شبکه شده، می‌گوید: ما صدای همه کسانی هستیم که باید صدا داشته باشیم.
8. توجه به رسانه‌های گوناگون به طور همزمان: برعکس صدای آمریکا که در آن تفاوتی بین رادیو و تلویزیون شبکه وجود ندارد، برنامه‌های تولیدی رادیو «بی‌.بی‌.سی» و تلویزیون فارسی «بی‌.بی‌.سی» کاملاً متفاوت هستند. با وجود این، «بی‌.بی‌.سی» دریافته است که برای اثرگذاری و جذب مخاطبان بیشتر، باید از هر سه رسانه رادیو، تلویزیون و وب سایت استفاده کند که در این راه، هم نهایت تلاش خود را کرده است.(سیف پور، 1388)
عملكرد بی بی سی فارسی عليه مسئله حجاب
الف -ساختار گزارش بي بي سي درمورد حجاب
تولیدات رسانه ای بی بی سی درباره حجاب ساختار واضحی دارد. ابتدا به اعتراض برخی از زنان به اجباری شدن در اوایل انقلاب ،مخالفت برخی از روحانیون با حجاب اجباری در آن زمان ، دهه بعدی را دهه خشونت علیه زنان جلوه میدهد و بعد به دیدگاههای امروز حکومت درباره حجاب ،انعکاس اختلاف بین اصلاح طلبان و اصولگرایان درباره حجاب میپردازد. سیاست جاری شده را شکست خورده تلقی میکند و سپس نظر فعالان حقوق زن موافق را بیان می کند و حجاب جباری را مصداق نقض حقوق بشر معرفی میکند.آنگاه اصلاح طلبانی که علیه حجاب اجباری موضع نگرفته اند را مورد انتقاد میدهد و در نهایت هم حجاب را از حیا جدا میکند.  این ساختار حوادث زیادی را سانسور میکند. مثلا اینکه در اوایل انقلاب زنان سکولار مارکسیست ایران در اعتراض به امپریالیسم روسری به سرکردند. یا اینکه هم مسولین اول انقلاب و هم اکنون در وجوب حجاب متفق القول اما در شیوه ها اختلاف نظر دارند و در بدحجابی موجود یکدیگر را مقصر دانسته و مورد انتقاد قرار میدهند.(انقلاب نیوز، 1394)
ب-بررسی موردی عملکرد  بی بی سی در مورد حجاب
 1- زیر سوال بردن حجاب ورزشکاران زن مسلمان
بي بي سي فارسي در برنامه برنامه «نوبت شما» با دستاويز قرار دادن موضوع حذف ناعادلانه تیم ملی فوتبال دختران ايران از المپیک جوانان، موضوع حجاب در ورزش زنان را سوژه خبري خود قرار داده و غيرمستقيم تلاش کرد تا علت حذف تيم ملي دختران ايران را داشتن حجاب القا کند.  اين گزارش حاكي است،‌ تلويزيون فارسي دولتي انگليس از ابتداي راه اندازي تاکنون به طرق مختلف سعي در دخالت غیرمستقیم و القاء نظرات خود به عنوان نظر اکثر مردم ايران داشته تا بتواند جامعه ايران را جامعه‌اي معترض نشان دهد و اين درحاليست که در اکثر برنامه‌هاي آن که امکان ابراز نظر مخاطب وجود داشته، مجري برنامه از مخالفت مخاطبان با نظرات بي بي سي در امان نمانده است.(شیعه نوز، 1389)
2-پخش مستند درباره  برخورد خشن با بد حجاب ها(چالش حكومت و مردم بر سر حجاب)
بی بی سی با انتخاب گزینشی از فیلم دستگیری یک دختر متخلف در فروردین ماه سال جاری که با پوشش مردانه در خیابان های تهران به موتور سواری و انجام حرکات نمایشی می پرداخت تلاش کرد در یک جنجال رسانه ای این فیلم را به برخورد نیروی انتظامی در اجرای طرح امنیت اجتماعی نشان دهد. اعتراضات عمومی جامعه و نمایندگان مجلس از وضعیت پوشش برخی زنان در خیابان ها که منجر به اجرای طرح امنیت اجتماعی و برخورد با بد حجابی از سوی نیروی انتظامی گردید سبب شد تا بار دیگر رسانه های غربی در تلاشی اقدام به تخریب و سیاه نمایی این طرح نمایند.  از این رو بی بی سی پس از شایعه پراکنی و دروغ سازی در رابطه با طرح مبارزه با بد حجابی و روی آوردن به شاهدان عینی دروغین برای اثبات ادعاهای خود این بار با انتخاب گزینشی از فیلم بازداشت یک دختر متخلف در فروردین ماه سال جاری که با پوشش مردانه در خیابان های تهران اقدام به حرکات نمایشی و تک چرخ زدن با موتور سیکلت کرده بود مدعی شد، این تصاویر مربوط به برخورد گشت ارشاد نیروی انتظامی با بدحجاب ها در تیرماه می باشد و تلاش کرد در یک جنجال رسانه ای ماموریت خود را در تبلیغ علیه جمهوری اسلامی ایران به بهترین نحو انجام دهد.(جام نیوز ، 1390)
3-تهيه مستند درباره با تفکیک حیا و حجاب
این گزارش با صدای اذان و نشان‌دادن آرایش‌کردن دختری مصری به‌نام «جهاد» که به تازگی حجاب از سر خود ربوده، آغاز می‌شود. «مهرداد فرهمند» در این گزارش که برای مخاطبین فارسی‌زبان بی‌بی‌سی به‌ویژه زنان و دختران ایرانی تهیه کرده، گفت: "جهاد تا دو هفته‌پیش باحجاب بود. بی‌حجابی او ارتباطی با اعتقادات مذهبی‌اش ندارد و اکنون نیز به اعتقادات اسلامی‌پایبند است(!)، اما بی‌حجاب شده تا به تناقضی در زندگی‌اش پایان دهد”. دختر مصری در این ویدئو ادعا کرد از آنجایی که افراد با حجاب در مصر متانت و حیا ندارند و با وجود داشتن حجاب سر، به خود زینت‌آلات آویزان می‌کردند و شلوارهای تَنگ و چسبان می‌پوشیدند، بنابراین شیوه بی‌حجابی را در پیش گرفته تا به‌گفته خود به این تناقض پایان دهد «بی‌بی‌سی فارسی» در این گزارش به مخاطبین خود اینگونه القا کند که حیا و عفت زنان به محجبه‌ بودن ارتباطی ندارد و زنان بی‌حجاب نیز می‌توانند باحیا باشند. این رسانه انگلیسی حتی پا را فراتر گذاشت و مدعی شد بسیاری از زنان باحجاب نیز باحیا نیستند و دارای فساد اخلاقی هستند. «مهرداد فرهمند» بر خلاف اسناد و شواهد تاریخی، در این گزارش مدعی شد که حجاب در بین زنان مصری سابقه چندانی ندارد و تا چند دهه پیش حتی یک زن باحجاب در مصر پیدا نمی‌شد! «بی‌بی‌سی فارسی» در این گزارش از زبان خبرنگاری مصری به‌نام «شریف شوباشی» گفت: "اسلام سیاسی به زور تهدید و سرکوب و تروریست روانی(!) این نوع حجاب را در مصر به وجود آورده، به‌طوری که مردم فکر می‌کنند زنی که بی‌حجاب است شرافت و عفت ندارد … ما می‌خواهیم مفاهیم را اصلاح کنیم و به جای خود بازگردانیم …” «بی‌بی‌سی فارسی» در این گزارش کوشیده تا به مخاطب خود القا کند که "اگر حکومت تو را به داشتن یا برداشتن حجاب مجبور می‌کند، تو باید بر اساس آنچه می‌اندیشی عمل کنی و نه آنچه به تو گفته می‌شود.(افکار نیوز ، 1394)
4-توهين وتحقير حجاب با عنواين مختلف
" بی بی سی  در یکی از گزارش‌های خود به موضوع حجاب در اسلام توهین کرد و بر پایه اطلاعات غیر علمی در این زمینه ایرانیان را به باد انتقاد گرفت ". بی‌بی‌سی در این گزارش با استناد به اطلاعات کاملا غیرمعتبر و غیرعلمی خبری را منتشر کرد که با واکنش روانشناسان و نورولوژیست‌های مختلفی از سراسر جهان روبرو شد. این خبر با عنوان "نظریه‌ای درباره احتمال ارتباط بیماری ام‌ اس با حجاب" بر پایه اطلاعات غیرعلمی می‌نویسد: «حجاب باعث عدم رسیدن نور آفتاب به پوست و در نتیجه کمبود ویتامین دی و در نهایت به ابتلا به "ام ‌اس" می‌شود.» در حالیکه راه‌های جایگزین برای جذب ویتامین دی فراوان است و قرار گرفتن در نور آفتاب آن هم در نقاطی مانند ایران که تابش مسقیم‌تری دارد شاید چندان مفید هم نباشد. از سوی دیگر در حالی دانشمندان علل و عوامل گوناگونی را در بروز این بیماری موثر دانسته‌اند که هیچ کدام از آنها هنوز به درستی ثابت نشده است. حال اینکه چگونه رسانه سلطنتی انگلیس که بارها علیه عقاید اسلامی موضع‌گیری کرده این‌بار بر چه اساسی به این نتیجه رسیده است، در فرضیه‌های جدید باید به دنبال آن بود! پیش از این "رامشاندرن"، دانشمند آمریکایی در تحقیقی که در مورد وضعیت بدن انسان هنگام نماز خواندن، با مجموعه‏‌ای از پژوهشگران آمریکایی انجام داد، به فعالیت بیشتر مغز انسان و آرامش روحی هنگام نماز آگاه شد. در ادامه این تحقیق آمده است که حجاب نیز به لحاظ روحی، زن را حفظ و اعتماد به نفس او را افزایش می‌دهد. ضمن اینکه او را در برابر انواع مخاطرات اجتماعی حفظ می‌کند.( پايگاه تحليلي خبري 598 ، 1392)
5-ترويج بي حجابي از طريق فضاي مجازي
 " آزادی های یواشکی زنان در ایران "، نام یک صفحه فیسبوکی است که به تازگي راه اندازی شده و عکس های بدون حجاب زنان در ایران را منتشر می کند. گرداننده این صفحه در بخش معرفی آن می گوید که این صفحه به هیچ گروه سیاسی گرایش ندارد و قصدش ثبت لحظاتی است که در آن، زنان ایرانی با وجود محدودیتی که در پوشش خود دارند، آزادی و رهایی از حصار را تجربه می کنند.” این جملات را بی بی سی فارسی در تمجید از صفحه ای در تاریخ 13 اردیبهشت 93 آورد که هدفش چیزی جز تخریب مقدسات و توهین به ارزش های اصیل ایرانی نیست. مسیح علی نژاد، طراح این صفحه، که خودش دارای مشکلات عدیده اخلاقی است، یک فرد کاملا سیاسی و معاند با نظام جمهوری اسلامی می باشد. این درحالی است که بی بی سی ادعا می کند این صفحه به هیچ گروه سیاسی تعلق ندارد . در راستای پاسخ به این حرکت ،عده ای با بیان طنز به تمسخر صفحه آزادی یواشکی زنان ایرانی می پردازند، که از جمله آن ها می تواند به صفحه آزادی یواشکی مردان ایرانی اشاره کرد. این صفحه که با استقبال شدید مردم مواجه شده است، با رویکردی طنزگونه مخالفت خود را با صفحه علی نژاد بیان می کند. از دیگر صفحات حامی حجاب و مخالف با صفحه علی نژاد می توان به صحفه آزادی حقیقی زنان در ایران که ده ها هزار بار مورد پسند قرار گرفته اشاره کرد. این صفحه با بیانی کاملا جدی و رویکردی انتقادی به حمایت از حجاب و اثبات حقانیت آن در فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی می پردازد. این صفحه چندین بار توانسته تناقضات و دروغ های علی نژاد و حامیان وی را بر ملا کند. همچنین صفحه آزادی یواشکی در غرب، به انتقاد از حامیان علی نژاد می پردازد و برخورد آن ها مقابل بانوان محجبه در غرب را به چالش می کشد. (کارگر آنلاین ،1393)
6-القای تاثیر منفی حجاب بر سياست خارجي
بی بی س با بیان اینکه حجاب مقامات محدودیت هایی رابرای دستگاه سیاست خارجی ایران در ملاقات های رسمی بوجود آمده و همواره چالش های عدیده ای را به همراه داشته است ، سعی دارد این امر را عامل واگرا در روابط ایران و سایر کشورها جلوه دهد .در این خصوص مواردی این چنینی را ذکر می کند :
بی بی سی ادعا می کند ، پس از انقلاب، حجاب مقامات و نمایندگان خارجی بارها سیاست داخلی و روابط خارجی ایران را تحت تاثیر قرار داده است. آخرین بار حجاب و پوشش ماریچه اسخاکه، نماینده پارلمان اروپا که در ایران با علی لاریجانی، رئیس‌ مجلس دیدار کرد، جنجال‌برانگیز شد. این اولین بار نیست که پوشش زنان اتباع خارجی در دیدار با مسئولان جمهوری اسلامی جنجالی شده است. این روند درست چند ماه پس از پیروزی انقلاب در ایران، آغاز شد، زمانی که آیت‌الله خمینی با اوریانا فالاچی، روزنامه‌نگار برجسته ایتالیایی، گفت‌وگویی انجام داد.
-اوریانا فالاچی در سال ۱۳۵۸ گفت‌وگویی تاریخی را در حضور ابوالحسن بنی‌صدر با رهبر انقلاب اسلامی انجام داد. خانم فالاچی در این دیدار از آیت‌الله خمینی درباره حجاب سوال کرد و آقای خمینی در پاسخ گفته بود: "ما یک پوشش خاصی را نمی‏‌گوییم. برای حدود زنهایی که به سن و سال شما رسیده‌‏اند هیچ چیزی نیست." فالاچی با شنیدن این پاسخ در حالیکه چادر را از سر خود برمی‌داشت، گفت: "این لطف شماست امام، حالا که به من گفتید، خود را از این کهنه-پارچه قرون وسطایی خلاص می‌کنم."
-در دوره ریاست‌جمهوری محمد خاتمی و حتی پس از آن، همواره جنجال‌هایی بر سر دیدار او با زنان بی‌حجاب راه افتاده است. محمد خاتمی در کنار ریچارد فرای و الگا دیویدسن ، به تناوب عکس‌های از آقای خاتمی منتشر شده که به عنوان مثال، همراه خبرنگاری خارجی با پوشش "غیراسلامی" است یا هنگام دیدار با ریچارد فرای، ایران‌شناس آمریکایی، زنی بدون حجاب در عکس دیده می‌شود.
-یکی دیگر از موارد جنجال‌برانگیز، مربوط به زمانی است که سعید جلیلی، دبیر وقت شواری امنیت ملی، مسئول مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵ شد. کاترین اشتون، مسئول وقت سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در برخی دیدارهای خارج از ایران با اقای جلیلی، لباسی به تن داشت که یقه آن طبق عرف جمهوری اسلامی ایران، باز بود. عکس‌های منتشر شده از خانم اشتون در مطبوعات ایران، با فتوشاب دستکاری شد که این کار با اعتراض سخنگوی او مواجه شد. او در دیدارهای بعدی با مقامات جمهوری اسلامی، لباس‌های پوشیده به تن کرد.
-در سال ۱۳۹۲، از اما بُنینو، وزیر خارجه ایتالیا، هنگام ورود به ایران، در هواپیما خواسته می‌شود روسری به سر کند اما او امتناع می‌کند. او در پاسخ می‌گوید: "چطور مقامات ایرانی در ضیافت‌های ما به خاطر سرو مشروب حاضر نمی‌شوند، من هم حاضر نیستم تن به این محدودیت بدهم." اصرارها راه به جایی نمی‌برد و بنینو خواستار مکالمه تلفنی با همتای خود محمد جواد ظریف، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، می‌شود. آقای ظریف اما نمی‌پذیرد و پیغام می‌دهد "اگر نخواهید حجاب داشته باشید، نمی‌توانیم در تهران از شما پذیرایی کنیم و همه قرارهای شما لغو می‌شود." سرانجام وزیر خارجه ایتالیا، با اکراه حاضر به سر کردن روسری می‌شود.(محمدي ،1394)
نتیجه گیری
برپایه مطالب مطرح شده این گونه استنتاج می شود که بی بی سی  مهم ترین رکن دیپلماسی رسانه ای انگلیس وبا اهداف خاصی منافع این کشور را پیگیری می کند. امروزه ، دولت انگلیس رویکرد خود را از قدرت سخت به  قدرت نرم معطوف داشته و در دیپلماسی نوین خود نقش ویژه ای برای دیپلماسی رسانه بویژه بی بی سی قائل است .این در حالی است که  غایت ترین هدف دولت انگلیس براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران می باشد و این هدف را بر اساس مشروعیت زدایی (القای ناکارمدی ، القای نقض حقوق بشر ، تضعیف گفتان مذهب و...) با محوریت ایجاد اغتشاش در انتخابات  1388 و ایجاد شکاف سیاسی پیگیری کرده است . این رسانه برای تحقق اهدافش تکنیک های متعدد و بعضا موفقی از جمله (اطلاع رسانی غیر مستقیم ، پرهیز از رفتار کلیشه ای ، ...) را بکار گرفته که این رسانه را از همتایانش جدا می کند. تقویت این رسانه از سه بعد (رادیو ، تلویزیون ، وب سایت ) با هدف سهولت دسترسی در جهت جذب و تعامل با مخاطبانش در ایران روز به روز در حالت افزایش است بنابراین مقابله با این رسانه قدرتمند نیازمند آسیب شناسی جدی و تقویت رسانه داخلی در ایران با هدف ارتقای آگاهی مخاطبان در حوزه های فرهنگی ، سیاسی ، اجتماعی می باشد. درخصوص حجاب این شبکه نیز عملکردهای گسترده ای را در دستور کار خود قرار داده است و سعی نموده از طریق پخش مستند و گزارش در رابطه با اجباری بودن حجاب در ایران ، توهین و تحقیر حجاب ،القای چهره مخدوش از با حجابان در ايران به ترویج بی حجابی بپردازد.
منابع
ایرانپور، (15 بهمن 1390)، بی بی سی ایفاگر نقش اصلی سناریوی توطئه دولت انگلیس است ،خانه ملت (خبرگزاری مجلس شورای اسلامی)
دادسرشت تهرانی، محمد .( 1392/4/3)، نقش تلویزیون بی بی سی فارسی در انتخابات 1388 ایران ، پایگاه علمی و تحقیقاتی مغناطیس
زابلی زاده ، اردشیر .(1390)، بی بی سی فارسی و انتخابات ۸۸ ایران ،خبرگزاری فارس
سیف زاده ، رضا.( ۱۱ بهمن ۱۳۸۸)، کارکردهای «بی.بی.سی» فارسي در جنگ نرم علیه ایران ،سایت تابناک
غلامی ، علی اکبر.( ۰۵ مهر ۱۳۹۰)، تحلیلی بر عملیات فریب بی بی سی ،مشرق نیوز     
کمالی ، سیدتقی .(1389 ) ، تأملی بر کارکرد و فعالیت سازمانی بی بی سی ، ماهنامه مديريت ارتباطات ، شماره 5
مجیدی ، نوری زاده ،(1390) .تلویزیون بی بی سی فارسی و بازنمایی تحولات داخلی ایران درسال 1388 ، مطالعات فرهنگ و ارتباطات ، سال12 ، شماره 15
مرادی ، حجت اله .( 1392) . جنگ رسانه ای بی.بی.سی علیه جمهوری اسلامی ایران . فصلنامه مطالعات عملیات روانی ، سال دهم ، شماره 38
محمدی ،حمیده ، (19 خرداد 1394) ، سایه حجاب بر سر روابط خارجی ایران ،سایت بی بی سی فارسی
سیف پور،رضا،(1388) ،کارکردهای بی.بی.سی فارسي در جنگ نرم علیه ایران ،  موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی ،پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران
_____، (١٦ خرداد ١٣٩٤)،  ساختار گزارش هاي بي بي سي فارسي درباره حجاب و زنان ، انقلاب نیوز
_____ ،(23/1/1389  )، ناکامی BBC در زیر سوال بردن حجاب ورزشکاران زن مسلمان ، شيعه نيوز 
_____، (7/4/1390) ، مستند بی بی سی در برخورد خشن با بد حجاب ها ، جام نیوز
_____ ، (۱۸ ارديبهشت ۱۳۹۴) ،بی‌بی‌سی: بی‌حجاب باش و باحیا! ،افکار نیوز
_____ ، (13/2/1392)،  بي بي سي به حجاب توهين كرد ، پايگاه تحليلي خبري 598
_____،( 30 شهريور 1393) ، بی بی سی عامل جدید فتنه فرهنگی ، کارگر آنلاین

Sreberny ,Annabelle, Torfeh, Massoumeh .(2013), Persian Service: The BBC and British Interests in Iran, london , I.B.Tauris

 

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

شماره 35 - آذر ماه 1394

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837