آرشيو

ازدواج موقت ضرورت اجتماعی: معضل یا راه حل؟

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 



چکیده

ازدواج موقت (متعه ) یکی از سنت های مقدس اسلامی است که در طول تاریخ اسلام مورد توجه بوده است.این امر تا کنون ، موافقان و مخالفان گسترده ای در داخل جامعه با رویکردهای متفاوت داشته است و همچنین ما شاهد تبلیغات منفی گسترده ای نسبت به جایگاه ازدواج موقت در اسلام و شیعه توسط کشورهای غربی بوده ایم .از طرف دیگر به نظر می رسد این سنت مقدس در طول تاریخ جوامع اسلامی مورد سوءاستفاده های گسترده ای نیز قرار گرفته است بنابراین نیاز است که شناخت جامع و کاملی از این مسئله ارائه شود. در این راستا  این پژوهش با نگاه واقع بینانه و منصفانه قصد دارد ، جایگاه ازدواج موقت را با توجه به شرایط و مقتضیات جامعه امروز مورد بررسی قرار دهد.

کلیدواژه: نکاح متعه، ازدواج موقت ، استمتاع ، تعدد زوجین ، روسپی گری

مقدمه

در ابتدا باید گفت ازدواج موقت از روشنفکرانه ترین و کارساز ترین قوانین موجود در فقه اسلامی است که ضرورت اجتماعی آن همواره در جامعه احساس می شود . مکتب انسان ساز اسلام که همچنان در راه تعالی و رشد کرامت انسانی قدم برداشته است ، با تاکید بر تشکیل خانواده و تداوم نسل قوانین بسیار غنی در این خصوص وضع کرده است . براساس حکمت و مصلحت خداوند حکیم ، ازدواج یکی از بهترین و موثرین راه در جهت رفع نیازهای طبیعی انسان از جمله نیازهای جنسی و عاطفی می باشد . تاکید آموزهای اسلامی همواره بر ازدواج دائم و حفظ استحکام خانواده به عنوان مقدس ترین نهاد بشری بوده است و در کنار این امر ازدواج موقت را به عنوان امری استثناء و راهکار فرعی در زمان اضطرار و در جهت تعامل و تعالی بشری مطرح کرده است . امروزه ، ازدواج موقت به یکی از مسایل مورد بحث و به روز در جامعه تبدیل شده است که روابط مرد و زن را اعم از شخصی تا اجتماعی  تحت تاثیر قرار داده است . علی رغم اینکه ازدواج موقت یکی از مترقی ترین قوانین الهی است ولی عدم رعایت قیود و تعهدات و شرایط اسلامی از طرف عاملین به امر ازدواج موقت (لاقیدی و تنوع طلبی ) و عدم وجود چارچوب قانونی ویژه موجب شده که این سنت مقدس به یک تهدید جدی تبدیل شود .بنابراین با توجه به اهمیت مسئله و ضرورت تحقیق در این زمینه ، این پژوهش با نگاه توصیفی – تحلیلی بر مبنای آیات دو روایات قصد دارد به این سوال پاسخ دهد جایگاه و ماهیت ازدواج موقت (متعه ) در اسلام و در جامعه امروزی چه می باشد ؟

فرضیه مطرح شده این است که مهمترین کارکرد مثبت ازدواج موقت حل معضل فساد اخلاقی و جلوگیری از فحشا و زنا در جامعه اسلامی است ولی اگر در چارچوب محدودی و خاصی نباشد ممکن است موجب تزلزل نهاد خانواده شود . شایان ذکر است این پژوهش ، نه این حکم الهی و این سنت حسنه را که طبق آیات و روایات مورد تایید و تاکید قرار گرفته را نفی می کند و نه به دنبال تشویق و ترویج آن در جهت سواستفاده افراد از انجام این عمل می باشد بلکه به دنبال شفاف سازی و آگاهی بخشی به اذهان عمومی در جهت درک صحیح ماهیت و کارکردهای مفید آن و همچین زدودن آسیب های اجتماعی آن می باشد .

کلیات مبحث

الف -معنی لغوی متعه ( ازدواج موقت )

در قاموس قرآن اين گونه آمده: «متعه زنان را از آن جهت متعه گويند که آن مورد انتفاع است تا مدت معلومي، بخلاف نکاح دائمي که مدت معلوم ندارد. راغب در مفردات، «متعه» را این گونه بیان کرده است: «متعه النکاح آن است که مرد، زنی را به مهریه و مال مشخصی که به او می دهد، برای مدت مشخص و معلوم به عقد در می آورد و پس از پایان مدت بدون طلاق از یک‌دیگر جدا می‌شوند»

ب-معنای اصطلاحی متعه

" متعه نساء " یا " ازدواج موقت " آن است که زن شخصا یا به وسیله وکیل خویش خود را برای مدتی معلوم با مهریه تعیین شده به ازدواج مردی درآورد که مانع شرعی ازدواج با او را نداشته باشد. "متعه " همان ازدواج موقت است . موقت بودن یا توقیت به آن معناست که صیغه نکاح مقید به زمان مشخص (دراز مدت یا کوتاه مدت ) باشد.

حقيقت نكاح متعه عبارت است از: پيمان طرفينى مرد وزن برازدواجى موقت بر پايه مدت مشخص ومهر معلوم. در ماده 1075 قانون مدنی آمده است : نکاح وقتی منقطع است که برای مدت معینی واقع شده است .مدت در نکاح مزبور موقت و مقطوح می باشد و به این اعتبار نکاح نامیده می شود .نکاح مزبور را" نکاح متعه " می گویند ،زیرا نکاح منقطع به منظور بهره مند شدن  از زن واقع می شود .(ایمانی راد ،وزیری فرد ،1388، 189)

ج-تاریخچه ازدواج موقت

مسئله نکاح متعه در تاریخ خود دچار فراز و نشیب هایی گشته ومعرکه آراء صاحب نظران و مخالفان و موافقان قرار گرفته است.ریشه تاریخی نکاح متعه را می توان طبق مدارک و دلایل موجود به زمان شخص پیامبر اکرم (ص) نسبت داد که حضرت جواز آن را در نیمه اول هجرت به مدینه صادر نمودند.متعه در صدر اسلام متداول بود و در زمان نبی اکرم مشروعیت آن تحقق یافته بود و مسلمانان نیز بعد از آن بدون اکراه واجبار و مانع آن را دنبال کرده و انجام می دادند. (همان ، 1388، 193) رسول اکرم در برخی از سفرها که مسلمانان از همسران خود دور می افتادند و در ناراحتی بسر می بردند، به آنها اجازه ازدواج موقت میداده است. و همچنین مورد اتفاق مسلمانان است که خلیفه دوم در زمان خلافت خود نکاح منقطع را تحریم کرد. خلیفه دوم در عبارت معروف و مشهور خود چنین گفت :" دو چیز در زمان پیغمبر روا بود، من امروز آنها را ممنوع اعلام میکنم و مرتکب آنها را مجازات مینمایم: متعه زنها و متعه حج ". که لازم به ذکر است خلیفه از اختیارات خود استفاده کرده است نهی خلیفه نهی سیاسی بود نه نهی شرعی و قانونی. در طول تاریخ اسلام ، ائمه اطهار- که پاسداران دین مبین هستند- به خاطر اینکه این سنت اسلامی متروك و فراموش نشود آن را ترغیب و تشویق فراوان کردند. امام جعفرصادق (ع) می فرمود: یکی از موضوعاتی که من هرگز در بیان آن تقیه نخواهم کرد موضوع متعه است. و اینجا بود که یک مصلحت و حکمت ثانوي با حکمت اولی تشریع نکاح منقطع توام شد و آن کوشش در احیاء یک " سنت متروکه " است .(جمعی از نویسندگان ، 17)

ازدواج موقت از نظر اسلام

الف - دلایل قرآنی

" ... وأحلّ لکم ماوراء ذلکم أَن تبتغوا بِأَموالکم محصنین غیرمسافحین فمااستمتعتم به منهن فآَتوهنّ أجورهن فرِیضة ولاجناح علیکم فیما تراضیتم به من بعد الفرِیضة إنّ اللّه کان علیما حکیما» (نساء، 24). در دلالت این آیه بر مقصود چند وجه ذکر شده است:

1.دلالت کلمه " استمتاع "

بعضی از لفظ «استمتاع» که در عرف به معنای ازدواج موقت است، چنین استفاده کرده¬اند که بنای شارع بر این بوده که احکام را مطابق فهم متعارف مردم بیان کند و در صورت عدم قرینه بر خلاف، برای فهم الفاظ شرعی مثل بیع، ربا و ... معنای عرفی متشرعه معیار است؛ از این رو، لفظ استمتاع نیز باید بر معنای عرف شرعی حمل گردد. البته اهل سنت معتقدند لفظ استمتاع به معنای مطلق التذاذ و انتفاع می‌باشد، در نتیجه استمتاع بر معنای لغوی حمل شده و آیه بر نکاح دائم دلالت می‌کند. شیخ طبرسی معتقد است یکی از نشانه‌هایی که لفظ استمتاع در این آیه بر نکاح موقت دلالت دارد، این است که در آیه شریفه حکم شده: «فاتوهنّ اجورهن» یعنی تمام مهرشان را به صرف عقد بپردازید. در حالی که در نکاح دائم، در صورت طلاق قبل از دخول، تنها نصف مهر لازم است و نه تمام آن و تنها در نکاح موقت است که به صرف عقد تمام مهر واجب می شود. شاهد دیگر اینکه بر اساس قرائت دیگری آیه شریفه چنین قرائت می‌شود: «فما استمتعتم به منهن إلی أجل مسمی» بر اساس این قرائت، قید «اجل مسمی» اضافه شده است که به معنای نکاح موقت می‌باشد، چون در نکاح دائم، ذکر مدت معنا ندارد.

2.دلالت کلمه " أجورهن"

کلمه «أجورهن» بر ازدواج موقت دلالت می‌کند؛ زیرا در نکاح دائم أجری نیست، بلکه فقط مهر و صداق وجود دارد .  البته برخی از فقهای شیعه نسبت به دلالت لفظ أجورهن بر مدعی خدشه وارد کرده¬اند؛ قطب راوندی در این باره می‌نویسد: «وفی اصحابنا من قال: قوله: أجورهن یدل علی أنه تعالی اراد المتعة لأن المهر لایسمی أجراً بل سماه الله تعالی صدقةً و نحلةً». ایشان بعد از ذکر ادعای بعضی بر مطلوب، در جواب می نویسد: " و هذا ضعیف لأن الله سمی المهرَ أجراً فی قوله: «فانکحوهن باذن اهلهن و آتوهن اجورهن"  و فی قوله: «والمحصنات من الذین آتوا الکتاب من قبلکم اذا آتیتموهن اجورهن» و من حمله ذلک کله علی المتعه، کان مرتکباً لما یعلم خلافه». (این نظریه ضعیف است زیرا در آیات شریفه، از مهر نیز تعبیر به اجر شده است، مانند آیه شریفه «فانکحوهن باذن اهلهن و آتوهن اجورهن» و نیز آیه شریفه «والمحصنات من الذین آتوا الکتاب من قبلکم اذا آتیتموهن اجورهن» و امکان ندارد که بتوان تمام این موارد را حمل بر نکاح موقت نمود. البته قطب راوندی با اصل دلالت آیه شریفه بر ازدواج موقت مخالف نیست؛ بلکه با استدلال دوم مخالف است؛ زیرا از این حکم و دلالت آیه بر متعه قبلاً دفاع نموده است. به هر حال در اصل دلالت آیه بر مشروعیت متعه میان فقهای شیعه اختلافی نیست که بیان خواهد شد، حتی اهل تسنن هم در اصل مشروعیت متعه اتفاق نظر دارند.(هاشمی، 1386، 103)

ب-دلایل روایی

روایاتی که از طریق اهل البیت علیهم السلالام پیرامون مشروعیت ازدواج موقت در منابع شیعه وجود دارد در حد تواتر می باشد و از این رو ، مشروعیت این ازدواج از ضروریات مذهب شیعه شمرده شده است و علماي شیعه( امامیه ) بر حلالّیت آن اجماع دارند. روایات شیعه ، درباره ي ازدواج موقت ، تنها در کتاب" وسایل الشّیعه " بیش از دویست ( 200) حدیث 60 و در کتابهاي " فروع کافی" و" مستدرك الوسایل " هر یک حدود 90 روایت و در" بحارالأنوار" روي هم رفته ، نزدیک 100 روایت و در" من لا یحضره الفقیه " بیش از سی روایت 64 و در تهذیب الأحکام 89 روایت 65 درباره ي متعه وجود دارد که همگی آنها صراحت در مشروعیت آن دارد از طرفی بیانگر تأکید أئمه ي معصومین (ع) بر انجام آن به عنوان یک سنت مسلّم اسلامی در جامعه می باشد .ما در اینجا ، برخی از آن روایات را ذکر می نماییم :

1.     امام صادق (ع) پذیرش ازدواج موقت را از نشانه هاي شیعه بودن دانسته می فرماید : کسی که به رجعت ما ایمان نداشته باشد و ازدواج موقت که حلالال می دانیم حلالال نداند از ما نیست .

2.      زراره از امام جعفر صادق (ع) نقل میکند که حضرت فرمود: قسم به خدا ازدواج موقت ، بهتر است و حکم آن در قرآن نازل شده است و سنت پیامبر (ص) بر طبق آن جاري شده است.

3.      در حدیثی از امام باقر (ع) می فرماید: رسول خدا(ص) فرمود : وقتی که خداوند مرا به آسمان بالالا برد جبرئیل با من بود و به من گفت : خداوند میفرماید : من گناهان زن هایی که از أمت تو ازدواج موقت کنند می بخشم

4.      شیخ صدوق به اسناد خود از عبداللهلله بن سنان از امام صادق (ع) نقل می کند : امام صادق (ع) فرمود: خداوند شراب را بر شیعیان ما حرام نموده و عوض آن ، ازدواج موقت را حلال نموده است.(محقق دایکندی ،1386، 91)

ج-شرایط ازدواج موقت در اسلام

1.صِحّت ازدواج موقت وابسته به دو رُکن " تعیین مدّت عقد" و" مقدار مَهریه" میباشد.

 2.مدت عدّه در این ازدواج چهار ماه و ده روز است .

3.ازدواج موقت طلاق ندارد و پس از پایان مدت (یا بخشیدن آن توسّط مرد) زوجین نامحرم میشوند.

4. از همدیگر ارث نمیبرند و زن، نفقه ( حقّ خرجی و خوراك و پوشاك)  و مسکن ندارد.

5.شاهد عقد نمی خواهد.

6. فرزند متولد شده حلال زاده، فرزند پدر بوده و نفقه بر عهده پدر میباشد.

اگر هنوز مدّت ازدواج موقت تمام نشده و یا هنوز مرد باقیماندهي مدّت را نبخشیده، عقد ازدواج دائم بخوانند، عقد دائم باطل است.( واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه اي قائمیه اصفهان، 1390، 25)

ارزیابی ازدواج موقت در جامعه امروز

الف -تفاوت ازدواج موقت و روسپی گری

در اينجا اين پرسش مطرح مي شود كه آيا ازدواج موقت و فحشاء هر دو، يک نوع رابطه جنسي در برابر پرداخت مبلغي‏ معين محسوب مي‏شوند و تنها تفاوت آن دو در ذکر دو جملهء ساده يعني اجراي صيغه است. پاسخ آن است كه کساني که چنين نظري را دارند، ظاهراً از مفهوم ازدواج موقت، هيچ آگاهي ندارند، زيرا ازدواج موقت تنها با ذکر دو جمله تمام نمي‏شود، بلکه شامل رعايت‏ مقرراتي همانند ازدواج دائم است، يعني زني‏ که با اجراي صيغه، به ازدواج موقت يک مرد در آمده است، بايد منحصراً در اختيار آن مرد قرار گيرد و هنگامي که مدت آن پايان يافت‏ نيز، بايد عده را نگه دارد و حداقل تا چهل و پنج روز از ازدواج ديگر خودداري‏ نمايد (حتي در صورت استفاده از وسايل‏ جلوگيري از انعقاد نطفه نيز رعايت اين حکم‏ واجب است)، اما اگر فرزندي از اين ازدواج به‏ وجود آيد، تمام احکام فرزند ازدواج دائم بر او جاري خواهد شد در حالي که در روابط نامشروع، هيچ يک از اين شرايط و قيود وجود‏ ندارد، پس اين دو هرگز قابل مقايسه با هم‏ نيستند. البته ازدواج موقت از نظر ارث و نفقه‏ با ازدواج دائم، تفاوت هايي دارد که در کتب‏ فقهي به تفصيل بيان شده است. ( موفق اردستانی،1392، 19) به طور کلی تفاوت این دو را اینگونه می توان دسته بندی کرد :

 1.از آنجایی که زن در فحشا، احساس گناه می‌کند، تکرار عمل، حیاء خدادادی را در وجود او از بین می‌برد. در حالی که زن در متعه احساس گناه ندارد و حیاء او همچون زنان دائم محفوظ می‌ماند.

2. زن در روابط آزاد به دلیل دسترسی آسان به او نبود عقد و قرارداد، به موجود مبتذل و بی‌ارزشی تبدیل می‌شود و دیگر آن ارزش و احترامی که در سابق داشت، ندارد و مردان حاضر نیستند برای وصال به آن، فداکاری کنند. در حالی که در متعه، زن خود را طبق قراردادی که طرفین با رضایت خود و با شرایط معلوم تنظیم کرده‌اند، در اختیار مردم می‌گذارد و این موضوع تکریم مقام زن و احترام به زن است.

3.لذت جنسی در فحشاء به مراتب کمتر از ازدواج موقت است. چرا که: اولاً افکار مرد و زن در زنا به خاطر منافات با وجدان و فطرت و احتمال مجازاتی که مذهب بیان داشته، پریشان بوده و در حقیقت جسم‌ها در اختیار هم هست، اما روح‌ها و مغزها در اختیار هم نیستند. ثانیاً مرد در ازدواج موقّت می‌فهمد که این زن تا پایان مدّت عقد،منحصر به ایشان است و این خود لذّت آفرین است. در حالی که اشتراکی بودن زن، برای مرد، عذاب‌آور است.

4. در ازدواج موقت زن و مرد امکان ازدواج دائم را از نظر دور نساخته‌اند، مخصوصاً زمانی که صاحب فرزند شوند و این انسانی‌تر است. در حالی که در فحشاء چنین چیزی نیست و هیچ زن و مردی هر چند خود فاسد باشند، حاضر نیستند با فاسدی دیگر برای همیشه محشور شوند. به عبارت دیگر، روابط جنسی در فحشاء بسیار موقّت‌تر از ازدواج موقّت است چه رسد به اینکه تبدیل به ازدواج دائم شود.

5.در ازدواج موقّت ابتدا زن محدود می‌شود به این که در یک زمان همسر دو  نفر نباشد، و سپس مرد محدود می‌گردد. زیرا وقتی که هر زنی اختصاص به مردی پیدا کند، مرد دیگری نمی‌تواند با او  مرتبط شود. در حالی که در روابط آزاد، این محدودیت‌های معقول و منطبق با فطرت وجود ندارند.

6.در ازدواج موقّت، به خاطر محدودیت زن به یک مرد و نگه‌داشتن عده پس از جدایی، انساب حفظ می‌شود، در حالی که در زنا انساب محفوظ نمی‌ماند و پدر اشخاص شناخته نمی‌گردد.

7. در ازدواج موقّت احکامی جاری است که زن و مرد می‌توانند از آن به نفع طرفین استفاده کنند، در حالی که این امتیاز در فاحشگی نیست.نظیر شرط نفقه و ارث.

ب- ازدواج موقت و تعدد زوجین

موضوع ازدواج موقت و چند همسری در اسلام، موضوعی بسیار حساس است و متأسفانه در این زمینه از دیرباز افراط و تفریط‌ها و سوء استفاده‌های بسیاری صورت گرفته است. ابتدا باید این نکته را در نظر داشت که هر نوع سنت مقدسی ممکن است در صورت عدم مراعات شرایط و حد اعتدال آن با یک سری آفات و آسیب‌های احتمالی همراه باشد که این ناشی از عدم فهم درست مکلفان از آن موضوع و عدم ملاحظه موارد آسیب‌شناسی می‌باشد و از نقص شریعت یا شارع مقدس نمی‌باشد.

1. طبق پژوهش های انجام شده ، در صورت ازدواج موقت مردان متاهل ، ميزان آسيب درزنان ازدواج چندهمسري بيشتر از مردان در ازدواج چندهمسري است . ازدواج هاي چندهمسري نسبت به تك همسري احتمال بيشتري دارد كه تحت تأثير تعارض هاي زناشويي و حسادت و بحران قرار گيرند. همچنين چندهمسري باعث كاهش ارزش و شأن زنان و نيز مشكلات روان شناختي براي آن ها و پايين آمدن عزت نفس آن ها مي شود . زنان در ازدواج هاي چند همسري بيش ترين ميزان اختلالات روان شناختي را نشان دادند كه اختلال هاي جسماني ، حسادت در روابط بين فردي، افسردگي، اضطراب، فوبي، پارانوييد و سايكوز از جملة آن ها می باشد .(احمدی ،براری ،اسماعیلی، 1390، 150)

2. آسیب تربیتی فرزندان، این که اگر ازدواج مجدد یا موقت با شرایط و قیدها و حکمت‌های آن ناخوانایی داشته باشد، معمولاً فرزندانی که در خانواده‌های اول هستند، به خاطر نقش کمتر پدر در خانواده و یا به خاطر عدم رعایت عدالت یا عدم امکان ایجاد عدالت از لحاظ تربیتی آسیب جدی می‌بینند و این مساله لطمه بسیار بزرگی را به جامعه خواهد زد.

3. کاهش اعتماد عمومی زوجین به همدیگر و  سستی ارکان خانواده، از آن جا که رکن اساسی زندگی زناشویی و خانواده در جامعه اعتماد زن و شوهر نسبت به یکدیگر بوده و تنها چیزی است که زن یا شوهر را در تحمل بعضی از مشکلات خانوادگی و کوتاهی‌ها یا  تقصیرهای طرف مقابل یاری می‌دهد، همین اعتماد و امید به وفاداری است، بدیهی که این دو سنت بدون رعایت شرایط و قیود آن و توسعه و تشویق بی رویه، با این رکن خانواده اصطکاک پیدا می‌کند و در نتیجه چنین پیوندی با کوچکترین بهانه از هم خواهد پاشید.سلیمانی ،1391)

4.ايجاد تشنج در محيط خانواده : برخي از مردان تنوع طلب و لذت جو با وجود همسر دائم به اين نوع ازدواج رو مي آورند و از آنجا كه همسران به دليل علاقه به شوهرانشان اجازه نمي دهند شخص ثالثي در زندگي شان مطرح شود ، آگاهي آنان از اين مسئله، محيط گرم خانوادگي را متشنج مي كند. با تأكيدي كه اسلام بر پاسداري از قداست و استواري روابط خانوادگي بر پاية حقوق و اخلاق اسلامي دارد، ازدواج موقت چنين اشخاصي صحيح به نظر نمي رسد. ( حاجی اسماعیلی ، اسماعیلی ، 1391، 86)

ج- کارویژه های مفید ازدواج موقت در جامعه امروز

نکاح موقت از احکام مباح و برای شرایط استثنایی پیش بینی است.در آیه 24 سوره نساء خداوند می فرماید :هر آن چه را که از زنان بهره برده اید و از وصل آنان برخوردار شدید واجب است اجره آن ها را بپردازد وگناهی نیست برشما در آن چه توافق کنید.همانا خداوند دانا به نیازها و مصالح انسان ها است و چون حکیم است به بهترین شیوه آن ها را مرتفع می سازد. پس به مجرد عقد زناشویی مهریه واجب می شود. همه فکر می کنند ازدواج موقت برای این است که زن ها و مردها از ازدواج موقت برای رفع نیاز جنسی استفاده کنند. در حالی که وقتی بررسی می شود می بینیم ازدواج موقت علارغم رفع نیاز جنسی اهداف و کارکردهای متفاوت دیگری نیز دارد.

1.اگر دختر و پسر قبل از ثبت ازدواج دایم برای شناخت بیش تر یکدیگر با اجازه و اطلاع پدر دخترمدتی برای برقراری روابط مشروع و حلال آن را ضروری بدانند.که امروزه این مسئله به نامزدی معروف است. در این شرایط می توانند از صیغه استفاده کنند تا دوران نامزدی آن ها به گناه آلوده نشوند. اتفاقا این یکی از راهکار های بسیار خوب است که هم دختر و پسر مرتکب فعل حرام نشدند . هم اجازه مجامعت زناشویی را ندارند. و هم این که می توانند یکدیگر را بشناسند که بعدا زندگیشان منجر به طلاق و جدایی نشود.

2.ازدواج موقت می تواند برای برون رفت از زنا شود . اسلام نه تنها صیغه را برای مردی که دارای همسر صالح است به هیچ وجه توصیه نکرده است بلکه احکام دینی زن را موظف به تمکین از مکان و محل زندگی مرد نموده است که بهانه ای برای مرد متاهل باقی نماند . اما اگر مرد زن دار با زن بدون شوهر در معرض عمل فحشا و زنا قرار گرفتند ازدواج موقت برای برون رفت از گناهی کثیف که زنا است ضروری می نماید در شرایطي که یک مرد زن دارد یا ندارد با یک زنی که شوهر ندارد بالاخره در شرایطی قرار گرفتند که این دو به هم مایل شدند که می خواهند حتما با هم رابطه برقرار کنند این جا برای این که زنا اتفاق نیفتد و مرتکب گناه نشوند ازدواج موقت لازم است. بنا بر این ازدواج موقت شامل مردان فاقد همسر و یا مردان زن داری می شود که فاقد شرایط احصار باشد)در حصار خانواده نباشد(. یعنی اگر مردی دارای خانواده و زن است و همسرش از او تمکین می کند اسلام ازدواج موقت را برای او نگفته است ولی اگر در شرایط احصار نبود مثلا؛ زن تمکین نمی کرد،زن خانه را ترک کرده است،زن مبتلا به بیماری شده است که قادر به انجام وظایف زناشویی نیست یا زن در زندان است و مرد نمی خواهد ازدواج مجدد داشته باشد می تواند ازدواج موقت داشته باشد.( فراهانی ، 1390، 26)

3. در حال حاضر بيش تر جوانان قبل از 25 سالگي امكان ازدواج ندارند، يا مشغول تحصيل هستند و يا از نظر اقتصادي يا اشتغال با محدوديت مواجهند در حالي كه حداقل از سن 15 سالگي به بلوغ جنسي رسيده اند. تحمل حداقل 10 سال محروميت جنسي سخت و اقدام به ارتباط جنسي خارج از ازدواج نيز با مشكلات قانوني، شرعي و خانوادگي مواجه است و لذا ازدواج موقت مي تواند يك راه خوب براي ارضاي جنسي، رفع نيازها و كاهش مشكلات جنسي براي آن ها باشد تا زماني كه فرصت و امكان ازدواج دائم را به دست آورند . ضمن اين كه انتخاب همسر دائمي مناسب در شرايط متغير و پيچيدة فعلي با سختي هايي مواجه است و ازدواج موقت مي تواند يك روش آزمايش يا يك زندگي آزمايشي بين دو نفر باشد كه به صورت قانوني و مشروع با همديگر باشند و چنان چه پس از طي اين دورة آزمايشي همديگر را براي ازدواج دائمي مناسب تشخيص دادند نسبت به آن اقدام كنند و اين روش مي تواند حتي بركاهش طلاق به ويژه در سال هاي اول ازدواج كه معمولاً از نظر آماري برافراشتگي فراواني دارد كمك كند .(احمدی ،براری ، اسماعیلی ،1390، 152)

نتیجه گیری

با توجه به مطالب بیان شده ، این نتیجه حادث می شود که اسلام و تعالیم قرآنی ازدواج دائم و پایدار را اصل و قاعده می داند و ارجحیت را بر آن می نهد ، در این راستا ازدواج موقت (متعه ) به عنوان یک راهکار جنبی و فرعی در مواقع اضطرار و ضرورت مورد تاکید قرار گرفته است .باید توجه داشت که ازدواج موقت یک حکم عام و همه گیر نیست بلکه یک حکم خاص و برای افراد خاص و در شرایط خاص می باشد و ترویج این امر نباید مورد سواستفاده افراد شهوتران و تنوع طلب قرار گیرد زیرا موجب وحشت زنان متاهل از به خطر افتادن امنیت و موقعیت خانواده اشان وهمچنین آسیب های جدی به فرزندان ودر نهایت فروپاشی بنیان خانواده می شود.

 به طور کل باید گفت ، با وجود ويژگي هايي كه ازدواج موقت  دارد ، مي تواند کاهش ناامنی جنسی ، روابط نامشروع را بدنبال داشته باشد و روابط زن و مرد را در یک چارچوب شرعی و قانونی مدیریت کند.این در حالی است که با توجه به بالا رفتن سن ازدواج و مهیا نبودن شرایط لازم برای تشکیل زندگی ،این امر می تواند به یکی از راه های موثر در جهت کنترل غرایز جنسی و دوری از گناه جوانان تبدیل شود و در ضمن مي تواند مقدمه اي براي ازدواج دائم شود.اما اگر به وسیله تنوع طلبی لجام گسیخته مردان تبدیل شود ، موجب تزلزل نهاد مقدس خانواده تهدید جدی برای سلامت اجتماع مبدل می شود . بنابراین لازم و واجب است دولت مردان حکومت اسلامی برای ازدواج موقت قوانین  و مقررات محدود کننده ای ویژه ای وضع کند تا ضمن حفظ سنت حسنه" متعه " این امر در جهت  رشد و کرامت انسانی و حفظ افراد جامعه از آسیب های جنسی مورد استفاده قرار گیرد ، همچنین در این راستا باید اقدامات موثری در جهت تسهیل و تشویق ازدواج پایدار و تشکیل خانواده و فرزند آوری صورت پذیرد.

منابع

احمدي ، خدابخش ، مصطفي براري ، فتح الله سيداسماعيلي ،(1390)، نگرش مردم به ازدواج موقت ، رفاه اجتماعي، سال يازدهم، شماره 43

احمدي ، خدابخش ، مصطفي براري ، فتح الله سيداسماعيلي ،(1390)، نگرش مردم به ازدواج موقت ، رفاه اجتماعي، سال يازدهم، شماره 43

اصفهان : مرکز تحقیقات رایانه اي قائمیه اصفهان

ایمانی راد، لیلا، محمد جواد وزیری فرد،(1388)، ماهیت متعه ، بانوان شیعه ، سال ششم ،شماره 9

جمعی از نویسندگان ،(1385)،  ازدواج موقت ،قم ، مجله حوزه

حاجي اسماعيلي ، محمد رضا ، داوود اسماعیلی ،(1391)، در حكم ازدواج موقت و پيامدهاي آن، آموزه هاي فقه مدني، دانشگاه علوم اسلامي رضوي، شماره ۶

سلیمانی ، مصطفی ، (1391) ، ازدواج موقت؛ فرصت ها، چالش ها، تهدیدات و مشکلات، پایگاه اندیشوران حوزه

فراهانی ، شیوا،(1390)، ازدواج موقت برای جلوگیری از انحرافات اجتماعی است ، فردوسی،  سال نهم ، شماره 88 و 89

محقّّق دایکندي، محمد أکبر ،(1386)، ازدواج موقت در قرآن ، فصلنامه سفیر نور، سال یک ، شماره یک

موفق اردستانی ، محمد هادی ،(1392)، بررسی ازدواج موقت ، پایگاه تخصصی نشر مقالات حقوقی،حق گستر

واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه اي قائمیه اصفهان ، (1390) ، ازدواج موقّت یا مجدّد؟ راه حلّ یا مُعضل؟

هاشمي ، سيد حسين ،(1386)، نقدي بر ازدواج موقت در فقه عامه، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان ، سال نهم،شماره ۳۵

فرق متعه با زنا ، http://www.ezdewaj.ir/fa/content/192.html

 

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

شماره 35 - آذر ماه 1394

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837