آرشيو

برده داري در دنياي معاصر

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 


هنگامي كه واژه برده و برده داري را مي شنويم انسانهايي لاغر و نحيف و سيه چرده كه زنجيري به دست و پا دارند و از آنان بيگاري مي كشند به ذهن تداعي مي شود. با مراجعه به متون تاريخي چه تاريخ اديان و چه موارد ديگر كمابيش با موضوع برده داري و كنيز و غلام مواجه مي شويم.
این پدیده از اعصار بسیار قدیم رایج‌ بوده ولی ما شاهد اشکال مدرن در قرن 21 می‌باشیم مانند تجارت انسان،قاچاق انسان،به‌ کار کشیدن کودکان و استثمار افراد ناچار و ناآگاه از حقوق اجتماعی خود و همچنین انواع بردگی‌های‌ فکری.
از جمله اقدامات ضد انسانی و ضد اخلاقی عصر حاضر که گریبانگیر بشر در عرصه گیتی گردیده است، مسئله تجارت‌ یا خرید و فروش انسان است که هر روزه نظاره‌گر افزایش آن از سوی سازمان‌های جنایتکار بین المللی می‌باشیم.
در اين نگاره تلاش مي شود با نگاهي به تاريخ و بررسي پيشينه اين معضل اجتماعي و برخوردهاي متفاوت پيروان اديان با آن ، نگاهي به شكل هاي مختلف آن در جهان معاصر نيز انداخته شود.
برده داري جنسي ، برده داري مذهبي (داعش) ، برده داري انديشه (حق تأليف)
برده داري در اديان
برده داري آیین یهود
قبل از اينكه به بررسي ديدگاه عهدين در مورد برده داري بنشينيم ذكر اين نكته ضروري است كه محتواي عهدين يعني عهد عتيق و عهد جديد براساس ديدگاه قرآن ، محرف هستند و نمونه هايي نيز از تناقض با عقل و شرع را نيز  خداوند در قرآن كريم ذكر نموده است. برخي آياتي كه از تحريفات عهدين گزارش مي دهند مانند ؛ انعام/۹۱.- مائده/ آیه۴۳-۴۷.-آل‌عمران/ آیه۳. - نساء/آیه۴۶.   
در سفر لاویان از تورات این چنین آمده است: «از امت‌هایی که به اطراف تو می‌باشند،از ایشان غلامان و کنیزان بخرید و هم از پسران مهمانانی که‌ نزد شما مأوی گزینند و از قبیله‌های ایشان که نزد شما باشند که ایشان را در زمین شما تولید کردند بخرید و مملوک شما خواهند بود.ایشان را بعد از خود برای پسران خود واگذارید تا ملک موروثی باشند و ایشان را تا به ابد مملوک‌ سازید». (تورات سفرلاویان باب 25 شماره 46 و 47)
فقرا می‌توانستند خود را به ثروتمندان بفروشند و حتی هم کیش بودن مانع انجام این دادوستد نمی‌شد و یهودیان مجاز بودند به‌طور موقت،هم کیشان خود را به خدمت و بردگی بگیرند.در قسمت دیگری‌ از تورات می‌خوانیم:«اگر برادرت نزد تو فقیر شده خود را به تو بفروشد،بر او مثل غلام خدمت مگذار، (1).
در تورات این‌گونه استنباط می‌شد که قوانین کیفری تورات چندان به‌ نفع بردگان نیست،برای مثال در تورات می‌خوانیم«اگر کسی غلام یا کنیز را با عصا بزند و او زیر دست‌ وی بمیرد،هر آینه انتقام او گرفته شود،لیکن اگر یک دو روز زنده بماند،از او انتقام کشده نشود زیرا زر خرید اوست».2
برده داري آیین مسیح(ع)
انجیل قوانین تورات را مورد تصدیق قرار داده و هیچ قانونی بر منع و نهی برده‌داری در آیین مسیحیت‌ به چشم نمی‌خورد.در کتاب«قاموس کتاب مقدس»بردگان و غلامان به فرمانبرداری از آقایان خود امر شده‌اند:«انجیل پاک حضرت مسیح نیز ابدا در خصوص اطلاق و آزادی غلامان سخن نرانده بلکه‌ برعکس غلامان را به اطاعت آقایان و خوانین ایشان امر می‌فرماید».( هاکس جمیز،قاموس کتاب مقدس چاپ تهران،ص 590)
سنت آگوستین Agostin قدیس بزرگ مسیحی بردگی را نوعی«کیفر خدایی»برای بردگان‌ پنداشته است.موریس لانژله در این‌باره می‌نویسد:«بردگی به وسیله سنت آگوستین تنبیهی شناخته‌ شده که از طرف عدالت برای گناه مقصر در پیشگاه خداوندی تحمیل گردیده است».( لانژله،موریس،همان،ص 16)
سنت توماس آکوی ناس Ahomas Aquinas از قدیسان کاتولیک و از فلاسفه بزرگ مسیحی‌ درباره بردگی و قوانین آن گفته است:«درباره روابط برده و ارباب،احتیاجی به قانون خاصی از برای‌ ارباب یا پدر خانواده نیست زیرا برده،مال خصوصی یک شخص یا خانواده است و قانون راجع به نفع‌ عمومی شهر یا امپراطوری است».(همان)

برده داري پیش از اسلام
در پيش از اسلام ، نخاس يا همان بازرگانان برده ، بردگان را در حملات غارتگرانه خود ضمن غارت اموال كاروانيان ، به اسارت مي گرفتند . در برخي موارد نيازي به غارت نيز نبود بلكه همين كه شخص از عهده قرض خود برنمي آمد به بردگي تن مي داد و در شهر مكه به فروش گذاشته مي شد .
براساس رسوم جاهلي ، خریدار ریسمانی را  بر گردن برده افكنده و او را همچون حیوان به سمت‌ خانه‌اش مي برد.
براساس آيات قرآن ، يكي از سنن زشت جاهلي اين بود كه برده‌داران کنیزان خود را به روسپی گری وا می‌داشتند و مزدشان‌ را برای خود برمي داشتند.( لاتکر هوا فتیاتکم علی البغاء... 33 / نور)
بردگان در نزد اعراب جاهلی از جایگاهی پست‌تر از حیوانات برخوردار بودند.



نفي برده داري با ظهور اسلام
با طلوع خورشيد درخشان اسلام در برهوت انسانيت جاهليت عرب ،  با تمامي رسوم غلط و ضد انساني عرب جاهلي به مخالفت برخواست و آئين غلط و محرف يهود و مسيحيت را به چالش كشيد اما به دليل ديرپا بودن اين معضل اجتماعي اسلام تلاش نمود تا به آن سمت و سو دهد و انسانها را به نهاد و فطرت آزاد خود متوجه ساخت و براي انسان مؤمن حرمتي بالاتر از خانه خدا قائل شد و ملاك برتري افراد را تنها ميزان قرب آنان به معبود حقيقي و دوري از گناه دانست.


فرآيند نفي برده داري در جامعه نوپاي اسلامي مانند برخي احكام ديگر ، به صورت تدريجي انجام شد. چرا كه  اگر اسلام طبق يک فرمان عمومي دستور مي داد همه بردگان را آزاد کنند، چه بسا بسياري از آنان تلف مي شدند، زيرا نه کسب و کار مستقلي و نه خانه و وسيله‏اي براي ادامه زندگي نداشتند.از اين رو بايد تدريجاً آزاد مي شدند و جذب جامعه مي گرديدند تا نه جان خودشان به خطر بيافتد و نه امنيت جامعه را به خطر اندازند. به اين دليل كه اگر پديده اجتماعي يا سنت غلطي در بافت جامعه‏اى رسوخ كرد، ريشه‏كن كردن آن احتياج به زمان دارد، و هر حركت حساب نشده، نتيجه معكوسى را در پي خواهد داشت، درست همانند انسانى كه به يك بيمارى خطرناك، مبتلا شده و بيماريش كاملًا پيشرفت نموده است، و يا شخص معتادى كه دهها سال، به اعتياد زشت خو گرفته، در اين گونه موارد حتماً بايد از «برنامه‏هاى زمان بندى شده»، استفاده كرد.
قرآن مملو از آياتي است كه  تلاش مي كند با فرهنگ سازي صحيح ، به سنت غلط جاهلي رنگي خدايي بخشد تا كم كم اين معضل از جامعه اسلامي رخت بربندد.
آزاد ساختن بنده عملي ارزشمند معرفي مي شود.(بقره آیه 177 و بلد:13)
آزاد كردن بنده کفاره برخی از گناهان مانند قتل غیر عمد است.(نساء:92)
كفاره سوگند دروغ آزاد کردن بردگان است(مائده:89)
ازدواج زن یا مرد مسلمان آزاد با برده مسلمان، اگر لازم باشا جایز است(بقره:221،نساء:25).
به طور كلي در اسلام همه انسانها آزاد آفريده شده اند. براي مثال در فقه آمده است اگر كودكي در سرزمین اسلامی پيدا شد که پدر و مادرش نامعلوم‌  باشند  از نظر حقوقی«آزاد»است و برخلاف تلقی رایج  نباید او را برده دانست. (نجفی، جواهر الكلام، ج 9،ص 49)

قاچاق انسان ، برده داري نوين
در قرون اخير عليرغم بالارفتن سطح فرهنگ عمومي ملتها و ارتقاء سطح دانش افراد اما هنوز پديده برده داري تحت عنوان قاچاق انسان ادامه دارد.
در اغلب  موارد آدم ربایی،تهدید و اجبار،فریفتن با وعده‌های فریبنده در مورد یافتن شغل مناسب و در آمد سرشار، به دام انداخته و سپس آنان را چون بردگان و اسیران قرون گذشته در انبار کشتی‌ها پنهان نموده و با وضعیت اسف‌باری به کشورهای مقصد منتقل می‌کنند.گذشته از وضعیت نامناسب انتقال آنها به‌ کشورهای مقصد،بعد از ورود به آن کشور نیز،قربانیان اغفال شده به ویژه زنان و دختران ناچارند برای‌ سال‌ها تن فروشی و روسپیگری نموده،تا بدهی‌ای که براساس قرار دادهای منعقده با قاچاقچیان انسان‌ باید پرداخته شود را بپردازند.این بدهی معمولا ده‌ها برابر هزینه واقعی انتقال آنها از کشور مبدأ به‌ سرزمین مقصد است.
اسناد بین المللی که به مسئله قاچاق انسان اشاره دارند از جمله : کنوانسیون منع بردگی مصوب 1926 میلادی ، میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی مصوب 16 دسامبر 1966 ، پروتکل پیشگیری،سرکوب و مجازات قاچاق اشخاص،دسامبر 2000
ماده سوم پروتکل با عنوان«استفاده از اصطلاحات‌ و واژه‌ها»قاچاق اشخاص را این‌گونه تعریف می‌کند: قاچاق اشخاص به معنی استخدام،اعزام،انتقال،پناه دادن یا پذیرفن اشخاص است به وسیله تهدید یا توسل به زور یا اشکال دیگر اجبار،ربودن،تقلب یا فریب،اغفال،سوء استفاده از قدرت یا سوء استفاده‌ از وضعیت آسیب پذیری،یا با دادن یا گرفتن مبالغ یا منافعی برای تحصیل رضایت شخصی که روی‌ دیگری کنترل دارد؛که این اقدامات به منظور بهره‌برداری جنسی،کار یا خدمات اجباری،به بردگی‌ گرفتن یا اعمال مشابه بردگی،استثمار یا استخراج اعضاست.


آپارتاید جنسیتی
در گذشته تجارت انسان بیشتر براساس آپارتاید نژادی بود اما در برده‌داری نوین نژاد و رنگ پوست فاكتور اصلي براي بهره وري نيست بلكه امروزه جنسيت حرف اول را مي زند.
بردگان سیاه جای خود را به بردگان بزك كرده اي داده اند كه لبخند تلخي به لب دارند تا بتوانند با دلربايي از مشتريان خود ، تن خويش را به حراج نهاده و جامعه را به ورطه تباهي و نيستي سوق دهند.
 امروزه سكوي وسط بازار برده فروشان جاي خود را به هزاران سكوي مجازي داده است كه بردگان خود بدون هيچ واسطه اي تن و روح خويش را در معرض فروش مي گذارند. آمار ميليوني وب سايتهاي مختلف اينترنتي پورنو گوياي اين واقعيت خطرناك است.
در نگاه ديگر به موضوع تبعيض جنسيتي ، بحث مشكلات اشتغال زنان و فراهم نبودن فرصتهاي شغلي برابر مطرح مي گردد. در جوامع غربي عليرغم جنبش هاي فمينيستي فعال كه داعيه دار دفاع از حقوق زنان را دارند اما آمار بهره وري هاي جنسي و تعرضات جنسي به زنان در محيط كار رو به فزوني است. در همين جا ذكر اين نكته ضروري است كه بنيان گذاران جنبش فمينيستي مردان هستند و همين خود نشانه خوبي است كه بايد به اصل اين جنبش و نيات فعالان آن شك داشت.
در اين موارد زنان اغلب به عنوان فروشندگان و منشي ها و مجريان و گزارش گراني جذاب نقش بازي مي كنند كه خود نيز به اين موضوع به خوبي واقف اند كه اشتغال آنان كاذب است و باز در اينجا نيز بايد تن نمايي كنند و با گفتار عشوه گرانه خويش اول دل مشتري را به دست آوردند تا به پول مشتري برسند.

پديده اي به نام خيابان  فرگوسن
در پاراگراف قبل تلويحا اشاره شد كه امروزه آپارتايد و برده داري نژادي كمرنگ شده است اما ناگفته نماند در كشورهايي كه پرچم دار دفاع از حقوق بشر هستند ، روزانه به عناوين مختلف از رنگين پوستان در كارهاي سخت و طاقت فرسا و مشاغل دون پايه سوء استفاده مي شود كه نمونه آشكار و به روز آن ، اعتراضات گسترده مردم امريكا به قتلهاي زنجيره اي كودكان و مردان و زنان سياه پوست توسط پليس آمريكا مي باشد.
رنگين پوستاني كه در واقع صاحبان اصلي سرزمين آمريكا هستند. امروزه بايد شعار "من مي خواهم نفس بكشم" سر بدهند تا قدري رئيس جمهور هم نژاد و همرنگ خود را به خود آورند.

آپارتايد علمي
اين نوع بهره وري كه ظاهري زيبا دارد اما از نظر نگارنده زشت ترين نوع استثمار افراد است. در اين شكل ، برده علمي ، دانش و استعداد و وقت و هزينه و موقعيت اجتماعي خويش را به معرض فروش مي گذارد. فضاي علمي دانشگاهي جامعه به گونه اي است كه استاد براي بقاء خويش و دانشجو براي ارتقاء خو بايد بجنگد. استاد دانشجوي خود را به صورت آشكار و بي پرده استثمار مي كند تا براي او مقاله علمي سالانه اش را تهيه كند و دانشجو نيز براي ارتقاء از ارشد به دكترا يا هيئت علمي بايد دريوزگي استادي را بنمايد كه در روند نگارش مقاله هيچ كمكي و دخالتي ننموده است.
مؤسسات فراواني را مي شناسيم كه محققاني را استخدام نموده و مواد خام كتابهاي فلان انديشمند فرهيخته را تهيه مي نمايند و در آخر نام هيچ كدام از تلاشگران عرصه توليد علم در آن كتاب ثبت نخواهد شد . تنها نام مدير آن موسسه دانشگاهي يا غيردانشگاهي است كه زينت بخش كتاب است.
اگر نگاهي به برخي از اين كتب انداخته شود ، تشطط قلم و سردرگمي مطالب خبر از چند قلمي و چند نويسنده داشتن كتاب مي دهد.

داعش ، پرده ديگر برده داري نوين
در پايان ضروري است از داعش و جناياتش نيز سخني به ميان آيد كه او نيز همچون غده اي جهان را تهديد مي كند و نقطه هدف او تنها اسلام و تشيع نيست بلكه سني و مسيحي و ايزدي و يهودي را نشانه گرفته است. داعشياني كه از كشورهاي اروپايي و آسياي قفقاز خود را به كنار  رود فرات رسانده اند تا به خيال باطل خويش سرزمين باستاني عراق را كه نقش مهمي در دوران اخر الزمان ايفا مي كند را به چالش بكشانند غافل از اينكه با اين حركت خويش طرفي را نخواهند بست و عرض خود مي برند و زحمت ما مي دارند.
اما از حركتهاي زشت اين فرقه يعني به كنيزي گرفتن دختران ايزدي نشان گر اين مطلب است كه هنوز برده داري سنتي به قوت خويش باقي است.

سخن پاياني
با توجه به نقش فرهنگ ساز اسلام در نفي و جهت دهي پديده برده داري ، امروزه نسخه نهايي دفاع از حقوق  زنان و كودكان و به طور كلي حقوق بشر را بايد از اسلام خواست و تا غرب و دنياي سرمايه گذاري كه خود ناقض اول حقوق بشر است بخواهد با پديده شوم برده داري مبارزه كند حركت مثبتي را مشاهده نخواهيم كرد.
موضوع ديگري كه در اين نوشتار بدان اشارتي رفت ، برده داري علمي و شغلي بود كه بر مسئولان است تا با انديشيدن تدابير خاص و فراهم نمودن اهرمهاي ارزيابي ديگري ، اين پديده زشت را نيز درمان و از بين ببرند.

نظرات   

 
0 #1 ملیکا در تاریخ: چهارشنب 05 آبان 1395 ، ساعت 03:08 ق ظ
ضمن سپاس از نوشتارهای عالی یاد آور میگردم عمق برده وبرده داریطی 8سال ریاست جمهوری حسین اوباما همچنان مبهم باقی ست در حکومت برده وگردشش برزمین ، زمین خوی بردگی گرفته و...!@!
نقل قول
 

شماره بيست و چهارم- دي 1393

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837