آرشيو

حقوق بشر به سبك زنان و كودكان خاورميانه

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

 


در جهان امروز، توجه به حقوق بشر و منزلت انسانی بر اساس حقوقی که باید همه کشورها و دولت‌ها به آن پایبند باشند، اهمیت بسیاری یافته است. بعد از آنکه اعلاميه جهانی حقوق بشر در دسامبر سال 1948 در سی ماده به تصويب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید، معیار احترام به انسان‌ها و شان انسانی بر مبنای این اعلامیه اندازه‌گیری می‌شد و دوری و نزدیکی به آن، میزان حقوق انسان‌ها را در کشورها و مذاهب مختلف تعیین می‌کند.
خاورمیانه از مهمترین مناطق عبوری و واسط بین غرب و شرق کره زمین است. دستیابی به منابع غنی این منطقه از سوی قدرتهای مختلف در هر دوره تاریخی از اولویت های ارزشمند محسوب می شد. امروزه نیز بعد از گذشت سالیان هنوز خاورمیانه با تمدن دیرین خود با مسایل فراوانی روبروست.
غرب بعد از گذر از بحران مدرنیتی قرون وسطی خود برای دستیابی به منابع بیشتر راهی سرزمین‌هایی شد که تا پیش از آن تجربه حضور و زندگی در آن مناطق را نداشت. خاور میانه نیز یکی از این مناطق بود که به دلیل نزدیکی به دریا و بهره مندی از منابع مختلف زمینی و زیرزمینی مورد توجه آنان قرار گرفت.
 رویه استعمارگران نه داد و ستد بلکه چپاول و غارت بود و به دلیل دارا بودن ابزار و سلاح‌های گرم و متاسفانه استفاده از برخی افراد بومی تواستند دامنه حضور خود بر منابع خاورمیانه را گسترش دهند.
همچنین ابزار رسانه و قدرت اقناع اذهان عمومی در دست استعمارگران غربی موجب شده است تا در صورت سرپیچی از اجرای دقیق و جز به جز سیاست‌ها و برنامه‌ها آنان در جهت سرکوب فرهنگی و سیاسی آن کشور وارد عمل شوند. این رویه موجب محکومیت نظام سیاسی در نقض حقوق بشر و قوانین بین المللی می‌گردد اما هیچگاه بازی‌های پنهان در تدوین و عملیاتی کردن این سیاست‌ها و برنامه‌ها نمایان نمی‌شود.
چیستی حقوق بشر
به دنبال تصويب اعلاميه جهاني حقوق بشر، مفهوم آن توسعه يافته و حقوق بين الملل بر مبناي فردگرايي، توسعه و تدوين مي‌يابد. بنابراين مسئله حقوق بشر مهم‌ترين تحول حقوق بين الملل در قرن بيستم مي‌باشد. حقوق بشر رابطه انسان را با دولت و نهادهاي وابسته به دولت را ملاك قرار داده و آن را تنظيم ‌مي‌نمايد، از افراد و يا گروه‌ها در مقابل دولت حمايت كرده و رعايت حقوق آنها را از سوي دولت و يا نهادهاي وابسته به دولت مي‌خواهد. بر اساس قواعد و مقررات حقوق بشر، انسان‌ها اصولاً حق دارند نه تكليف. تكليف بر عهده دولتي است كه ملزم به رعايت حقوق بشر است. اين حقوق، همه افراد انساني را صرف نظر از رنگ، نژاد، جنس، مذهب و...در همۀ زمان‌ها و مكان‌ها و تحت هر شرايطي زير چتر حمايت خود قرار مي‌دهد.
از منظر بررسی‌های به عمل آمده حقوق بشر ابزاری است برای ایجاد شرایط لازم به منظور "صلح امریکایی" و امروزه تبدیل به یک اهرمی جهت گسترش سیاست خارجی ایالات متحده در مناطق استراتژیک جهان نظیر خاورمیانه شده است.
با توجه به اینکه بسیاری از کشورهای عربی خاورمیانه از نظر اقتصادی، وابستگی زیادی به کمک‌های غرب دارند، این موضوع می‌تواند به منطله یک اهرم قدرتمند در دست نظام سرمایه‌داری تلقی شود تا دول غربی، دولت‌های منطقه را به منظور تغییر سیاست‌های اجتماعی، رعایت حقوق بشر و سیاست‌های سرکوبگرانه اش تحت فشار قرار دهند.
متاسفانه تاکید بر مسائل زنان و کودکان نه تنها پشتوانه حقیقی در حمایت و جلوگیری از وقوع جرم علیه این گروه‌های خاموش در برخی کشورهای خاورمیانه ندارد، بلکه ابزاری است برای تمرکز اخبار و اذهان عمومی به مسائل جزیی تا فرصت برای اهداف بزرگ و سلطه‌جویانه غرب فراهم شود.


نقش حقوق بشر در خاورمیانه
حقوق بشر به عنوان ویترینی از فعالیت‌های نوع دوستانه در کشورهای فقیر و فعالیت‌های فراوانی در سطوح و انواع مختلف اعم از امضای بیانیه، تجمع، اعتراض، ایجاد کمپینگ و میتیگ‌های مختلف، رسانه‌ای کردن اخبار مربوط به کودکان و بیش از همه فعالیت در مناطق حساس و تحریک جدایی طلبان در برهم زدن نظم عمومی از پیامدهای پنهان و نامحسوس فعالیت یونیسف است که در خاورمیانه رخ داد.
حقوق بشر در خاورمیانه به طور کاملا کانالیزه شده در رسانه‌ها نشان داده شد. به کشتار بزرگ کودکان و زنان در افغانستان، عراق، سوریه، بحرین و... توجهی نشد در حالی که برخی از گروه‌های اقلیت بسیار برجسته و بارز نشان داده شد.
حمایت از گروه‌های تروریستی مانند طالبان، مجاهدین و داعش توسط قدرت‌های بزرگ غربی همواره مورد حمایت آشکار و پنهان قرار گرفته است و در سخنرانی‌ها و نشست‌های خبری از پرداختن به این موضوعات اجتناب می‌کنند زیرا منافع اقتصادی کشورهای استعماری در گرو خرید و فروش اسلحه و ادوات جنگی، دارو، مایحتاج معیشت و سیاست آنان نیازمند سطه و بهره‌گیری از منابع کشورهای هدف است.
ناامنی موجود در خاورمیانه موجب تداوم سلطه در خاورمیانه و تامین منافع متنوع استعمارگران می‌گردد، بنابراین با عناوینی مانند حقوق بشر، یونیسف و سایر نهادهای بین المللی سعی در نمایش کاذب فعالیت‌های خود دارند.
 دکتر مهدی ذاکریان در این باره معتقد است:« از یک سو حاکمان سیاسی و نخبگان اجرایی، حقوق بشر را در دایره حاکمیت سیاسی تعریف می‌کنند - و برای توجیه رفتارهای غیر معقول خود، در برابر رشد گسترده حقوق بشر در سایر مناطق دنیا از استدلال‌های نسبیت فرهنگی و دوگانگی غرب در برخورد با حقوق بشر بهره می جویند – و از سوی دیگر، توده‌ها به تبع ناآگاهی، روحیه استبداد زده و فرهنگ تملق ناچار از گذراندن زندگی و معاش با نگاه پایین به بالا و رفتار رعیت گونه همراه با اطاعت محض، زمینه تحول در حقوق بشر را با انسداد مواجه می‌سازند. »
از تربیون رسانه‌های غربی در سال‌های بعد از انقلاب، ایران در موارد متعدد متهم به نقض حقوق بشر شد. از سوی مقابل آنان در مواقع ضروری که جان و مال ایرانیان در جنگ تحمیلی مورد هجوم رژیم بعثی قرار گرفت، نهادهای بین المللی به نام حقوق بشر نه تنها هیچ اعتراضی نکردند بلکه به مصلحت حامیان استعماری خود، سکوت اختیار کردند. به طور مثال سازمان بهداشت جهانی به خصوص در سال‌های جنگ تحمیلی که می‌توانست موثر باشد و استفاده عراق از بمب‌های شیمیایی علیه ایرانی را تایید کند، به همراه دیگران خاموش ماند و رسالت ایجاد دنیای بهتر برای کودکان و زنان را به راحتی نادیده گرفت.
 در اغلب موارد عدم حضور و حمایت مسئولان و نمایندگان سازمان جهانی بهداشت، به مسائل سیاسی و تحریم‌ها ارتباط داده می‌شود در حالی که در رسالت این سازمان، تنها کمک و خدمت رسانی به نوع بشر در اولویت قرار گرفته بود.
در سال 2002 امریکا با شعار حمایت از حقوق بشر عراق و مبارزه با نظام دیکتاتوری صدام، به عراق حمله کرد و موجب ایجاد درگری، تنش، پیدایش گروهک‎های تروریستی، غارت آثار باستانی و بهره‌برداری از منابع طبیعی آنان را برای خود میسر نمود. نمونه‌های فراوانی از نقض حقوق بشر در خاورمیانه وجود دارد که بسیاری سعی در آن دارند تا نشان دهند ظرفیت مردمی و حاکمیتی خاورمیانه برای درک حقوق بشر، ظرف مناسبی نیست.


حامیان حقوق بشر در خاورمیانه
رهبران ایالات متحده در چارچوب منافع و امنیت ملی خود به روند اجرایی حقوق بشر در این منطقه توجهی مضاعف داشته و در سیاست گذاری دولت‌های مختلف امریکا چه در دوران جنگ سرد و چه در دوران پس از جنگ سرد بخش قابل توجهی از استراتژی امنیت ملی این کشور را تشکیل داده است.
خاورمیانه از چند جهت به عنوان این هدف انتخاب شده است، از جمله وجود امنیت صدور و دسترسی به نفت، تضمین امنیت اسراییل، سرکوب با کاهش مقاومت اسلامی کشورهای منطقه و سیر گسترش فرهنگ غرب. در نگاه تصمیم گیرندگان نظام سرمایه‌داری و قدرت‌های بزرگ جهانی به ویژه امریکا، راه‌حل حذف این موانع و مشکلات، پیوند و ادغام کشورهای خاورمیانه در اقتصاد جهانی به منظر تن دادن کشورهای منطقه به الزامات و مقتضیات آن است.
بنابرین می‌توان گفت که اهداف راهبردي و دراز مدت امريکا که به وسيله حضور سخت افزاري و هم از طريق اصلاحات اقتصادي، سياسي و امنيتي طرح خاورميانه بزرگ و با بهره مندي از منابع نفت و گاز خاورميانه دنبال مي‌شود و به دنبال در دست گرفتن کلیه فعالیت‌های کلان کشورهای خاورمیانه در دست قدرت‌های غربی به خصوص امریکاست. جنگ عراق، جنگ افغانستان، حمله به طبس و ... از نمونه‌های آشکار این تمامیت خواهی امریکایی‌ها برای تصاحب منابع نفتی و موقعیت تجاری خاورمیانه محسوب می‌شود.
بنابراین می‌توان اذعان داشت که طرح مباحثی چون حقوق بشر در خاورمیانه و لزوم رعایت آن از سوی حکومت‌های منطقه در جهت دست یافتن به این اهداف سیاسی و اقتصادی مهم و در راستای موارد ذیل رخ داده است:
•    تضمين جريان انرژي منطقه به سوي غرب
•    پيشبرد فرايند به اصطلاح صلح خاورميانه
•    تامين و تضمين منافع اسرائيل
•    ستيز با اسلام سياسي با عنوان مبارزه با تروريسم و بنيادگرايي
•    رويارويي با کشورهاي مخالف منافع امريکا
•    گسترش فرهنگ امريکايي در پوشش ايجاد دموکراسي، اقتصاد بازار آزاد و سکولاريزم در منطقه

حقوق زنان و کودکان در خاورمیانه
در این بخش به اجمال به برخی موارد نقض آشکار حقوق زنان و کودکان در کشورهای خاورمیانه اشاره خواهد شد:
حقوق بشر در افغانستان
یونیسف از سال 1949 در افغانستان فعال است و بخش اعظم فعالیت‌های آن در زمینه‌های بهداشت، تغذیه، تامین آب سالم، آموزش، توجه به حقوق کودکان و محافظت از آنها در برابر کودک آزاری، بدرفتاری و رفتارهای خشونت آمیز متمرکز بوده است.
این در حالی است که به علت مشکلات امنیتی، نبود امکانات مالی کافی، تعصب فرهنگی در مورد دختران و در برخی موارد ازدواج زود هنگام نزدیک به چهار میلیون دانش آموز افغان همچنان از تحصیل محروم هستند.
در گزارشی آمده است که سازمان یونیسف در مراسم گرام یداشت از این هفته اعلام نمود که بر اساس یافته‌های این اداره، 50 درصد اطفال افغانستان از شیر مادر تغذیه نمی‌کنند. در چرایی این مسئله باید اشاره کرد که فمینیسیم از سوی نهادهای بین المللی در قالب حمایت از حقوق زنان در کشورهای جهان سوم و به خصوص اسلامی، با جداسازی نقش‌های مادری و همسری آغاز شد. تلاش این نهادها بر این اساس بود تا هویت زن جدای از نقش‌ها و کارکردهای بیولوژیکی و اجتماعی آن در تداوم نسل و اجتماع تعریف کند. در همین راستا ارتقای وضعیت زنان نه با هدف بهبود معیشت زنان بلکه در افزایش درگیر و تنش داخلی و در نتیجه ایجاد فضا برای ورود و حضور نیروهای نظامی با شعار کاذب حمایت از صیانت زنان و کودکان فراهم شود.
تمام نهادهای بین المللی که در افغانستان فعالیت دارند، از وضعیت نابه سامان زنان در جامعه بسته افغانستان اطلاع دارند و به خوبی در جریان خطرات ناشی از مخالفت آنان با فرهنگ مردسالار و سنتی افغانستان هستند. با این همه تلاش‌های برای مخالفت با این سنت در رفتارهایی مانند انتخاب زنان در کرسی‌های سیاسی، برگزرای مسابقات دوچرخه‌سواری با هدف صلح برای زنان، آموزش زنان و راه‌های پیشگیری از بارداری، کارگاه‌های آموزش حقوق مدرن زنان و ... از سوی یونیسف و سایرنهادهای بین المللی در این کشور سیاست‌هایی در نظر گرفته شده است. علیرغم تمام اظهارات و پیشرفت‌های یونیسف در این حوزه، نه تنها حق آموزش برابر برای زنان و دختران افغان ایجاد نشده بلکه امنیت جانی و روانی آنان نیز به خطر افتاد و در گزارش 2014 این نهاد امده است که در 24 کشوری که برای ایجاد عدالت جنسیتی در آموزش اقدام شده بود، نتایج مطلوب به دست نیامده و برای تحقق آن نیاز به حرکت‌های عظیم و بزرگ است:
« در کشورهای جنوب آسيا، هنوز حدود 42 ميليون کودک واجب التعليم به مدرسه نمی‌روند و در افغانستان و پاکستان، محروميت دختران از آموزش ابتدايی بيش از ساير کشورهای منطقه گزارش شده است.»
حقوق زنان و کودکان در سوریه
به گزارش صندوق نجات کودکان، بسیاری از کودکان ساکن در مناطق جنگی سوریه در وضعیت روانی بدی به سر می‌برند، شماری مورد شکنجه قرار گرفته و تعداد زیادی در جنگ و درگیری جان خود را از دست داده‌اند. آنان در طی ناآرامی‌ها و درگیری‌ها در کشورشان به طور گسترده مورد آدم ربایی، بازداشت، خشونت و شکنجه قرار گرفته‌اند. صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد درباره ظهور نسل سوخته‌ای از کودکان سوریه هشدار داد.
برهم ریختن نظم زندگی، گرفتن آرامش و ثبات در کشور سوریه، تشدید درگیری داخلی، یه یغما بردن ثروت‌های ملی، ایجاد شکاف بین نظام سیاسی و اجتماعی از پیامدهای دخالت کشورهای غربی در روسیه است. آنها در قبال این رفتارهای سیاسی و نظامی خشونت آمیز خود، سرپناه موقت، غذا و دارو به آوارگان سوری می‌دهند.
با تمام این اوصاف تمام آوارگان و کودکانی که مورد ظلم نظام‌های سیاسی غرب قرار گرفته‌اند از حمایت‌های حداقلی این سازمان بهره‌مند نیستند. در گزارش‌های نماینده یونیسف در سوریه امده است: «در ماه ژوئن سال 2013 تعداد فرزندانی که در سوریه در وضع مصیبت بار هستند، به یک سوم افزایش یافته و به 6.6 میلیون رسیده است. سیمون اینگرام، نماینده یونیسف در ژنو گفت: این یک رقم وحشتناک است که به سرعت افزایش می شود و در حال حاضر سازمان فقط 37 درصد از مقدار 779 میلیون دلار مورد نیاز برای کمک‌های انسان دوستانه دریافت کرد.»
در ارائه امارهای این نهاد، اخبار ضد و نقیضی وجود دارد. گای بیان می‌شود که مشکلات معیشت از طریق این نهاد به خوبی و به تناسب در حال اجراست و در جایی دیر از کمبود منابع مالی یاد شده است:
«در هفته آینده بنیاد کودکان سازمان ملل متحد هزار تن هیدروکسید سدیم برای تصفیه آب به تمامی شهرستان های سوریه فرستاده است. این مقدار کافی است تا تصفیه آب را برای 10 میلیون نفر یعنی نصف جمعیت این کشور تامین نمود.»
 حقوق زنان و کودکان در عراق
بعد از جنگ عراق، یونیسف حمایت خود از یک میلیون و 800 هزار کودک اوراه در جنگ عراق اعلام کرد و همچنین اذعان داشت که حمایت‌ها از زنان باردار، کودکان، مادران جوان شامل حمایت‌های فیزیکی و عاطفی و در صورت امکان بازگشت به کانون خانواده را فراهم کرده و درعین حال زمینه آموزش این کودکان را این برهه زمانی، مقدور می‌سازد.
صلیب‌ سرخ جهانی می‌گوید از زمان یورش آمریکا سال ۲۰۰۳ تاکنون نرخ سوءتغذیه در کودکان از ۱۹ درصد به ۲۸ درصد رسیده است. تنها ۱ کودک از هر ۳ کودک عراقی به آب آشامیدنی سالم دسترسی دارد و ۱ کودک از هر ۴ کودک از سوءتغذیه‌ی گسترده‌ای رنج می‌برد.
امریکا با هدف ایجاد دموکراسی و پیاده‌سازی حقوق بشر غربی خود، نظامیانش را و ارد خاک عرق کرد و نتیجه این تلاش مذبوحانه، برهم خوردن امنیت جانی میلیون‌ها زن و کودک عراقی است. ایجاد گروهک‌های تکفیری و تروریست مانند داعش، غارت آثار باستانی، بهره‌برداری از چاه‌های نفت عراق، رواج بیماری، خرید و فروش زنان و کودکان از مهم‌ترین تنش‌های ایجاد شده در عراق است. نهادهای بین المللی با خاموشی خود به ادامه این وضع اهتمام می‌ورزند. انتشار گزارش‌های از وضعیت زنان و کودکان عراقی و همچنین بیان فعالیت‌های بدون چشم‌داشت یونیسف، مهم‌ترین کارکرد آنان در این برهه حساس تاریخی در عراق بوده است.
روزنامه گاردین در یکی از شماره‌های خود آورده‌است: « فساد اداري، عدم اجراي قدرتمند قانون و پايانه‌هاي مرزي ضعيف پديده قاچاق كودكان در عراق را افزايش داده و كودكان زيادي در اين كشور فروخته شده و به خارج عراق منتقل مي‌شوند. باندهاي قاچاق، نوزادان را با قيمت‌هاي بسيار پايين خريداري كرده و آنها را از مرزها خارج مي‌كنند. به دليل نبود وجود مراكز آمارگيري دقيق در عراق هنوز نمي‌توان تعداد دقيق قاچاق كودكان از عراق را اعلام كرد اما آژانس‌هاي كمك رساني اعلام كرده‌اند از سال 2005 تا كنون آمار قاچاق كودكان حدود يك سوم افزايش داشته و به 150 كودك در سال رسيده است.»
 لیلا زروگی نماینده وی‍ژه سازمان ملل در امور کودکان ومناقشه‌های نظامی اذعان داشته است که در سال‌های اخیر گزارش بسیار نگران کننده‌ای درباره استفاده از کودکان به عنوان سرباز، وسایر موارد که نقض شدید حقوق کودکان درمناقشه عراق به دست امده است. این موارد با چشم‌پوشی کامل از عملیات نظامی عراق و کشتار زنان و کودکان بی دفاع در مجامع بین المللی منتشر می‌شود و فلسفه وجودی این نهادها توسط خودشان زیر سوال می‌رود.
ارزیابی
در تمام کشورهای درگیر در منطقه، سابقه چندین دهه فعالیت نهادهایی مانند یونیسف و یونسکو بدون دستاوردهای مطلوب دیده می‌شود. این نهادها بر خلاف انچه رسالت خود معرفی می‌کنند، به عنوان پایگاهی برای ارائه اطلاعات به کشورهای استعماری فعالیت دارند. آنها از یک سو با تمرکز بر برخی سنت‌های بسته و تقویت آنها به شیوه‌های مستقیم، نقاط ضعف این جوامع را شناسایی کرده و با تضعیف اتحاد و انسجام ملی در زمان برنامه‌ریزی شده، نیروهای نظامی خود را وارد این سرزمین‌ها کرده و به غارت اموال و ثروت‌های آنان می‌پردازند.
حمله نظامی در این کشورها با هدف پیاده سازی دموکراسی و صیانت از حقوق بشر رخ داده در حالی که شواهد عینی حاکی از نقص حقوق اولیه انسانی و برهم خوردن معیشت آنان است.

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

شماره بيست و پنجم- بهمن 1393

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837