آرشيو

اسلام پرچمدار كرامت انساني زن

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 


چكيده
نهضت دفاع از حقوق زنان به عنوان شاخه ای از نهضت حقوق بشر در دهه های اخیر صبغه ای غربی یافته و ضمن آنکه توانسته در عرصه هایی به دفاع از حقوق زنان بپردازد، در عرصه هایی نیز محرومیت ها و مشکلات فراوانی برای آنها و برای جامعه پدید آورده است. این ناکامی و مشکل زایی ناشی از نقص بزرگی است که در این نهضت وجود دارد.

كلمات كليدي: حقوق زنان، اعلاميه جهاني حقوق بشر، اسلام، جايگاه زنان

مقدمه
حقوق بشر، حقوق زنان، حقوق كودكان عبارت هايي است كه به طور حتم همه انسان ها آن را شنيده‌اند و حتي قبائل وحشي مثل داعش هم كه رفتاري چنين وحشيانه از خود نشان مي دهند، مدعي دفاع از حقوق بشر هستند!
وقتي از يكسو طيف گسترده‌اي از وحشياني چون داعش تا ليبرال هاي آمريكايي و از سوي ديگر اسلام و مسلمانان واقعي، مدعي حقوق بشر و زنان مي‌شوند، بايد بفهميم كه علت تفاوت در فرهنگ ها و موضوع واحد در كجاست؟
علت را بايد در مباني جست و جو كرد؛ بايد بدانيم اگر دين مبين اسلام كه از حقوق بشر و حقوق زن و كودك سخن مي گويد منظورش چيست و اگر غربي ها خود را مدعي حقوق بشر مي دانند و از حقوق زنان و كودكان سخن مي‌گويند چه انگيزه و نيتي دارند؟
در اين نوشتار به بررسي و بيان تفاوتها و اختلاف در نگرش ها پرداخته‌ايم تا بتوانيم حقوق واقعي بشر را بهتر نشان داده؛  چرا كه حقوق زني كه ما به عنوان مسلمان در يك كشور اسلامي مي شناسيم، همان حقوقي است كه پيامبر اسلام (ص) به ما آموخته‌اند و با بوسه زدن بردستان دخترشان نشان دادند كه زن شايسته تكريم است و اسلام براي زنان حقوقي را برشمرده است.
اما در اين ميان غربي ها هرآنجه را كه از منظر آنها حقوق بشر خلاصه مي‌شود و هر عملي را كه خلاف آن باشد را محكوم و مذموم مي‌كنند! با اين وصف چون مباني مختلف است و آنها نگاه خاص خودشان را دارند در مسائل و موضوعاتي كه با مباني فكري آنها مغايرت دارد، هياهو مي كنند و جنجال به راه مي‌اندازند و تلاش آنها براي ديكته كردن آزادي هاي غربي به كشورهاي ديگر نمونه اي از اين نگاه خاص است.
نگاهي گذرا بر تاريخچه حقوق زن در اسلام و غرب
مسأله حقوق زن براي اولين بار در قرن بيستم در برابر حقوق مرد عنوان شد و در اعلاميه جهاني حقوق بشر كه پس از جنگ جهاني دوم در سال 1948 ميلادي از طرف سازمان ملل متحد منتشر گشت تساوي حقوق زن و مرد صريحاً اعلام شد. 
تحول و بحران ماشيني قرن نوزدهم و بيستم و به فلاكت افتادن كارگران و به خصوص زنان بيش از پيش سبب شد كه به موضوع حقوق زن رسيدگي شود. 
تكامل ماشينيسم و رشد روزافزون توليد به ميزان بيش از حد نياز واقعي انسانها و ضرورت تحميل بر مصرف كننده با هزاران افسوس و نيرنگ براي تبديل انسانها به صورت عامل بي اراده مصرف بار ديگر ايجاب كرد كه سرمايه داري از وجود زن بهره كشي كند اما نه از نيروي كار و قدرت او به صورت كارگر ساده و شريك با مرد در توليد، بلكه از نيروي جاذبه و زيبايي او و از گرو گذاشتن شرافت و حيثيتش در تحميل مصرف بر مصرف كننده و همه اينها به حساب آزادي او و تساوي با مرد گذاشته شد. در بخش هاي ديگر از جمله سياست نيز وسيله اي براي اجراي مقاصد مرد قرار گرفت و از وجود زن بهره كشي شد اما در زير سرپوش آزادي وتساوي!
تا زماني كه دولتها به احوال كارگران و طرز رفتار كارفرمايان يا آن طبقه توجه نداشتند، سرمايه داران هرچه كه مي‌خواستند مي‌كردند. صاحبان كارخانه ها زنان و كودكان خردسال را با مزد بسيار كم به كار مي‌گماشتند، و چون ساعات كار ايشان زياد بود غالبا گرفتار امراض گوناگون مي‌شدند و در جواني مي‌مردند.
در دوران كنوني نيز با همه پيشرفت هايي كه نصيب زنان شد و تحولاتي كه ايجاد شد باز هم در بسياري از موارد مورد ستم و تجاوز و تبعيض قرار مي‌گيرند و شأن انساني آنها رعايت نمي‌شود، تا جايي كه يكي از نويسندگان زن، در مقاله اي كه به مناسبت پنجاهمين سالگرد تصويب اعلاميه جهاني حقوق بشر نگاشته به طنز يا از روي خشم و ناراحتي تحت عنوان«? are women human  آيا زنان انسان هستند» مي‌نويسد با اين همه تبعيض ها و خشونت ها و استفاده ابزاري از زنان آيا باز هم مي‌توان گفت: زن انسان است؟ و مشمول حكم كلي مقررات اعلاميه جهاني حقوق بشر كه انسان را به عنوان انسان داراي حق مي‌شناسد و همه را در برخورداري از حقوق  مساوي مي‌داند، قرار مي‌گيرد؟ 
اما آنچه كه به عنوان اعلاميه هاي حقوق بشر براي اروپاييان و كشورهاي غربي تازگي دارد در چهارده قرن پيش در اسلام توسط پيامبر اكرم (ص) آورده شده و در كتابي كه پيامبر اكرم براي مسلمانان و تمامي جهانيان آورده است، آمده: انسان خليفه الله است و خداي متعال اين كرامت را به وي بخشيد «.. و لقد كرمنا بني آدم»
حقوقي كه خداي متعال به انسان ارزاني داشته، در راستاي فعليت بخشيدن به اين كرامت است پس هرگز حقوق بشر نمي‌تواند به گونه اي باشد كه با كرامت انساني مخالف باشد.
اسلام در مورد حقوق خانوادگي زن و مرد فلسفه خاصي دارد كه با آنچه در جهان امروز مي‌گذرد مغايرت دارد . اسلام براي زن و مرد در همه موارد يك نوع حقوق و تكليف و مجازات قائل نشده پاره اي از آنها را براي مرد مناسبتر دانسته و پاره‌اي از آنها را براي زن و در مواردي براي زن و مرد شرايط مشابه را در نظر گرفته است.
از نظر اسلام لازمه اشتراك زن و مرد در حيثيت انساني و برابري آنها از لحاظ انسانيت، برابري آنها در حقوق انساني است نه تشابه حقوق!
با ظهور اسلام كرامت انساني زن احيا شد و زن در كنار مرد به عنوان نيمي از پيكره حيات بشري مطرح گرديد. اسلام زنده به گور كردن دختران را ممنوع كرد و حرمت نهادن به زنان را جزء تعاليم خود قرار داد از اين رو پيامبر با حفظ كرامت انساني به زنهاي صدر اسلام اجازه مشاركت در امور اجتماعي ، سياسي، فرهنگي و.... را دادند تا سيره عملي احترام به حقوق و عزت نفس زن را به جهانيان تعليم دهند.
آنچه كه در اسلام به آن تاكيد شده رسيدن به كمال و دستيابي جامعه به فضائل انساني است بنابراين رسيدن به كمال از نظر عقل تاكيد شده است تا به دنبال ان نيز عواطف و احساسات سالم به سويش كشيده شوند؛ چرا كه عواطف و احساسات نيز موهبتهاي الهي هستند كه در نهاد همه انسانها به ويژه زنان به وديعه گذاشته شده است.
تفاوتهاي بنيادين
1-    حقوق اجتماعي
ديدگاه اسلام در ارتباط با حقوق اجتماعي زنان بسيار متفاوت با ديدگاه آن در غرب است. در كشورهاي غربي علاوه بر اينكه وقت و هزينه هاي زيادي پيرامون رفع تبعيض عليه زنان و محو خشونت عليه آنها صورت گرفته است و به رغم فعاليتهاي فراوان بين المللي، بيانيه ها، امضاء قراردادها و برگزاري كنفرانس ها هنوز راه به جايي نبرده اند و سردرگم اند. طبق گزارشي كه در امريكا منتشر شده بود پس از رده بندي خشونتهاي خانگي و جداي از ساير موارد خشونت، به 60 هزار زن تجاوز صورت گرفته است، مطمئنا اين ميزان و آمار در ساير كشورهاي پيشرفته دنيا كه مدعي حقوق بشر و دفاع از حقوق زنان هستند به نسبت بيشتر است و به همين ميزان خشونت در كشورهاي توسعه يافته و جهان سوم نيز بيشتر قابل تأمل مي‌باشد كه اين خود سطح سواد پايين جامعه را نشان مي‌دهد. در كشورهاي افريقايي، آسيايي و كشورهاي عربي كه عادات و سنتهاي قبيله اي دارند نيز خشونت هاي بسياري نسبت به زنان ديده مي‌شود كه به علت محدوديتهاي حقوقي و يا فرهنگي و بومي اينگونه خشونتها ثبت نمي‌شود و زنان حق شكايت نداشته و مانند مجرمين و گناهكاران با اين زنان ستمديده برخورد مي‌شود. به عقيده جامعه شناسان و روانشناسان غربي علت بروز اين خشونت ها پايين بودن سطح سواد جامعه است.
اين در حالي است كه پيامبر اكرم(ص) در همه جا و در همه زمان ها مسلمانان را به فراگيري دانش و علم آموزي تشويق مي‌كردند «اطلبو العلم ولو بالسين» علم را فراگيريد ولو در چين باشد و نيز يكي از شروط آزاد كردن اسيران علم آموختن به مسلمانان بوده است.
دولتهاي اسلامي در پرتو احكام و آموزش هاي اسلام، احترام و جايگاه خاصي را براي زنان مسلمان در نظر گرفته اند و با ايجاد يك مرجع حقوقي واحد و منبع قانوني محكم براي اعاده حقوق از دست رفته به ياري زنان مظلوم و ستمديده، عليه خشونت رسمي و غير رسمي حاكم بر جامعه مي‌شتابند و در اين ميان علماي ديني و سران دولتهايي كه داراي نقش مهم و عمده در جامعه مي‌باشند، اقدامات علمي و عملي مؤثري را در جهت بهبود جايگاه حقوقي زن به انجام رسانده اند.


حق اشتغال
در ماده 23 اعلاميه جهاني حقوق بشر به حق اشتغال كه از حقوق اساسي هر انساني مي‌باشد اشاره شده است و اين مسئله در كشورهاي غربي به رسميت شناخته شده است.
اما نكته قابل توجه و با اهميت، ديدگاه و انديشه غربي كه برپايه اومانيسم (فردگرايي) است.
در اين ديدگاه انسان بما هو انسان، محور قرار مي‌گيرد و توجهي به جنسيت نمي‌شود و نقش هاي ديگر زن (مادري، همسري) مورد توجه قرار نمي‌گيرد و اين باعث ايجاد آسيب‌هايي براي زنان و بي‌توجهي به كانون خانواده مي‌شود. اما اين در حالي است كه اسلام به زنان همانند مردان اجازه حق انتخاب شغل داده است. چرا كه معتقد است زنان نيز مانند مردان داراي استعدادهاي طبيعي و خدادادي هستند و اجازه شكوفايي اين توانايي ها را دارند.
اسلام ضمن پذيرفتن حق اشتغال زنان، محدوديتهايي براي اشتغال آنان قائل مي‌شود كه هم به صلاح فرد و هم جامعه است. چراكه به ويژگي‌هاي طبيعي و جسماني زن و مرد و تفاوتهاي آن دو توجه دارد و وظايف و تكاليف زن و مرد را بر اين مبنا قرار داده است. بنابراين ناديده گرفتن اين تفاوتهاي طبيعي ظلم در حق همه انسانها اعم از زن و مرد است، از نظر اسلام آنچه كه به زنان بيشترين احترام و شخصيت اجتماعي را مي‌بخشد. در درجه اول مسئوليت همسري و مادري زن است و وظيفه حمايتي از زن و برآورده كردن نيازهاي او را برعهده مردان گذاشته و بالعكس در كشورهاي غربي اين خود زنان هستند كه بايد به نيازهاي اوليه خود پاسخ دهند و مرد هيچ مسئوليتي در قبال او ندارد و به ناچار همانند مردان و پابه پاي آنها بايد پذيراي شغل‌هايي باشند كه با روحيات آنها سازگاري ندارد.
مشاركت سياسي زنان
در صدر اسلام شاهد اين بوده ايم كه زنان بسياري در مسائل سياسي و اجتماعي حضور پررنگ و مؤثري داشتند از جمله شركت در غزوات، حفاظت از جان پيامبر اكرم(ص)، پرستاري از مجروحان، در بيعت با پيامبر و ....
در جمهور ياسلامي ايران نيز شاهد حضور پررنگ زنان بنا به فرمايش بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران، نه به عنوان حق بلكه به عنوان تكليف، بوده ايم.
زنان انقلابي با حضور در اجتماعات و تظاهرات با پخش اعلاميه ها و نوارهاي حضرت امام نقش فعالي داشتند.
همچنين با مشاركت در همه‌پرسي ها و انتخابات به عنوان نيمي از جمعيت ايران به شكل بارزي در صحنه هاي سياسي و اجتماعي حضور داشتند.
به اميد انكه زنان ما با استفاده از رهنمودهاي دين مبين اسلام موجب سرافرازي و سربلندي جامعه اسلامي واقعي در جهان باشند.
نتيجه گيري
با توجه به مطالب مطرح شده می توان نتایج زیر را عنوان کرد:
اسلام بر اساس مبانی و اصول مشخص، مجموعه ای از حقوق مشترک را برای زن و مرد برشمرده است؛ اما به دلیل تفاوت در نظام تکوین، تفاوت هایی را نیز در نظام حقوق زن و مرد برقرار دانسته است.
 دایره حقوقی زن در اسلام از دایره حقوقی زن در غرب گسترده شده است و علاوه بر امور و ارزش های مادی، امور معنوی را نیز در بر می گیرد.
 سابقه تاریخ برخورداری زنان مسلمان از برخی حقوقی که غربیان بعدها از آن دفاع کردند، بسیار طولانی است.
 انقلاب فرهنگی که پیامبراسلام(ص) انجام داد، بیشترین خدمت را به جامعه زنان کرد و باعث شد حقوق نادیده گرفته شده آنها به ایشان بازگردد. امروز هرچه بیشتر به سمت اجرای فرامین الهی حرکت شود، آثار بیشتری از این حقوق آشکار خواهد شد.
امروز جهان از بی عدالتی و تبعیض و نبود عاطفه و محبت رنج می برد و دنیای غرب با بحران فرهنگی و خانوادگی مواجه است، از این رو نقش اندیشمندان مسلمان در حل معضلات جهان برجسته است و باید با انجام برنامه ریزی های مناسب، ارائه الگوهای ارزشمند و برگزاری همایش های مختلف اقدام به تبیین فلسفه حقوق زنان در اسلام کرد و این مطالب از طریق رسانه های عمومی در سطح جهان منتشر شود.
منابع
كتاب نظام حقوق زن در اسلام، شهيد مرتضي مطهري
روزنامه سياست روز(مقايسه حقوق زن در اسلام و غرب)
مرتضي مطهري ، مقام انساني زن از نظر قران

 




ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

شماره بيست و پنجم- بهمن 1393

فراخوان پذیرش مقاله

 
فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان با رویکرد حقوق و کرامت اسلامی بشر، دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 16051 می باشد. پایگاه های نمایه کننده مجله: نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی، کتابخانه اسناد ملی، سیویلیکا و ...
 
محورهای كلي مقالات با دو گرایش حقوق زنان و حقوق بشر در اين فصلنامه به اين صورت خواهد بود:
حقوق بشر
حقوق زنان
 حقوق بین الملل
حقوق خصوصی
 حقوق عمومی
حقوق کیفری
 
و سایر موضوعات حقوقی که مرتبط با اهداف و کارکردهای فصلنامه و با گرایش حقوق زنان و حقوق بشر باشد.
پژوهشگران گرامی می توانند مقالات مرتبط خود را از طریق سامانه اینترنتی به آدرس زیر ارسال نمایند.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
شماره‌های تماس:  02188800817   02188900837